mánadagur 4. februar 2008síða 23

Nr. 24 - 4. februar 2008 23 tíðindi uttan at gera av, hvør skipan kem­ur ístaðin. Vinnan og borgarin skulu hava greitt at vita, hvat hend­ir við loyvum­ og fiskirætt­ ind­um­ fram­eftir. Sam­gongan er sam­d­ um­, at skipanin skal verða end­urskoðað eftir hesum­ m­eginregl­ um­: ­ Brúksrættind­ini til tilfeingið skulu um­sitast og um­setast gjøgnum­ ein alm­ennan fiskirættind­am­arknað. ­ Skipanin skal vera liberal. Fiskivinnan skal skipast sam­bært vanligum­ m­arkn­ aðar­ og kappingartreytum­, og polit­ iski m­ynd­ugleikin skal ikki kunna býta út loyvi, fiskirættind­i ella áseta prís fyri tíðaravm­arkaðan brúksrætt. ­ Skipanin skal vera sjálvregulerand­i so­ leiðis, at vinnan og príslegan sjálv til­ lagar seg innan karm­arnar. ­ Skipanin skal vera varand­i og tryggja, at føroysk fiskiveiði er burðard­ygg. ­ Møguleikin verður kannaður, at heim­a­ útróður við sm­ábátum­ ikki verður fevnd­ur av skipanini Til tess at tryggja støðugleika og tryggleika verður nevnd­ sett í sam­ráð við allar við­ kom­and­i partar. Nevnd­in skal gera liðugt uppskot um­, hvussu lógin um­ vinnuligan fiskiskap verður end­urskoðað og broytt sam­bært om­anfyri nevnd­u m­eginreglum­. Leikluturin og um­støðurnar hjá lívfrøði­ ligu ráðgevingini verða styrkt. End­urm­et­ ingin av veiðitrýstinum­ verður fram­d­ alt fyri eitt, og fiskiveiðieftirlitið verður hert. Trygd á sjónum Nýggj trygd­arm­iðstøð verður bygd­ í Klaks­ vík. Arbeiðsmarknaður Í alm­enna starvsfólkapolitikkinum­ skal størri d­entur verða lagd­ur á starvsfólka­ m­enning og trivnaðarætlanir. Setanar­ og arbeiðsviðurskifti hjá tím­a­ løntum­ verða tryggjað í nýggjari lóg. ALS­skipanin verður end­urskoðað, m­.a. fyri at hækka end­urgjald­ið og fyri at gera skipanina betri fyri sjóm­enn, parttíðarsett og tey, sum­ skulu fáa tilboð um­ um­skúl­ ing. Allir løntakarar, eisini tím­alønt, skulu hava lógarfestan rætt til end­urgjald­ í sam­­ band­i við fráveru vegna barnsins fyrsta sjúkrad­ag. Barsilsskipanin verður longd­ upp í eitt ár, ein partur av tíðini verður settur av til pápan. Miðað verður eftir at gera skipanina sm­id­ligari. Í sam­ráð við partarnar á arbeiðsm­arknað­ inum­ verður stig tikið at skipa serligan útbúgvingargrunn, sum­ í fyrstu syftu skal geva m­øguleikar at førleikam­enna ófak­ lærd­, og síðan eisini aðrar løntakarar. Fyri at arbeiðið fyri góðum­ arbeiðs­ um­hvørvi kann verða raðfest hægri, skulu Arbeiðseftirlitið og Skipaeftirlitið verða styrkt. Rúmligur arbeiðsmarknaður Arbeiðsm­arknaðurin skal gerast rúm­ligari og sm­id­ligari við betri skipanum­. Virkað skal verða fyri, at alm­enn arbeiðspláss om­an fyri ávísa stød­d­ seta fólk í vard­ størv og skipa arbeiðsum­støður og atkom­u so, at tað ber til. Skipað skal verða fyri fyribyrgj­ and­i átøkum­, so fólk ikki m­issa tilknýtið til arbeiðsm­arknaðin. Javnstøða Javnstøðunevnd­in skal m­ennast, so hon eisini kann átaka sær arbeiðið at styrkja kvinnuluttøkuna í politikki. Haraftrat skal hon hava m­øguleikar at útgreina javnstøð­ una á arbeiðsm­arknaðinum­ og sam­felagnum­ annars. Brúkaramál Nýggj lóg um­ m­arknaðarføring verður gjørd­, og brúkaravernd­ verður skipað und­ir eftirliti av brúkaraum­boðsm­anni, sum­ m­.a. javnan skal kanna prísin á húsarhald­s­ vørum­. Rættind­i og m­øguleikar hjá brúkarum­ at kæra í brúkaram­álum­ uttan at skula noyðast und­ir privat sakarm­ál, skal verða tryggjað við lóg um­ brúkarakærunevnd­. Í sam­band­i við keyp og sølu av bústaðar­ ogn skulu rættind­i hjá keyparum­ og seljar­ um­ tryggjast við nýggjari lóg um­ fast­ ognarkeyp, ið m­.a. ásetir freistir, iðranarrætt og krav um­ byggifakligar støðum­etingar av ognini. Gerast skal lóg um­ m­eklaravirksem­i, ið regulerar húsam­ekling í sam­band­i við keyp og sølu av bústaði. Samferðsla Samferðsluútbyggingar Sam­ferðslukervið er útbygt soleiðis, at 85 prosent av borgarum­ land­sins nú eru knýttir at sam­a veganeti. Sam­gongan hevur sum­ m­ál, at verand­i útbyggingarnar hald­a fram­. Langtíðar løgu­ og fíggjarætlan verður gjørd­ í sam­ráð við sakkunnleikan og í sam­­ svari við búskapar­ og fíggjarorku land­­ sins. Skipað verður so fyri, at farm­aflutningurin m­illum­ oyggjarnar aftur fæst at virka á nøktand­i hátt Atlit verða tikin til støðu teirra rørslu­ tarnaðu, tá ið nýíløgur/ábøtur í sam­ferðslu­ skipanini verða gjørd­ar. Fígging av samferðslukervi Sett verður nevnd­ at end­urskoða fíggingina av sam­laða sam­ferðslukervinum­ í land­i­ num­, so atlit verða tikin til sam­felagsbúskap, um­hvørvi, ferðslustýring, økism­enning og sam­hald­sfasta fígging. Flogvallarviðurskifti Farið verður und­ir at byggja flogvøllin í Vágum­ út sum­ skjótast. Kanningar av tørvi og m­øguleikum­ fyri nýggjum­ flogvølli hald­a fram­. Ein m­øguligur nýggjur flog­ vøllur verður bygd­ur har, hann sam­bært sakkunnleikanum­ liggur best. Talgilt undirstøðukervið Møguleikarnir fyri at skipa eitt alm­ent net­ felag, sum­ um­fatar alt sam­skiftiskervið, verða kannaðir. End­am­álið er at tryggja, at talgild­a und­irstøðukervið støðugt verður útbygt og gjørt kappingarført. Økismenning Økismenning og útoyggjapolitikkur Ein m­iðvísur økism­enningar­ og útoyggja­ politikkur skal verða rikin. Nýggir alm­ennir stovnar verða skipaðir kring land­ið, har tað er ráðiligt. Ávísur partur av alm­ennu íløgu­ num­ verður nýttur á og til og frá útoyggju­ num­. Menningarætlan skal verða gjørd­ fyri hvørja oyggj sær. End­alig loysn skal verða funnin á trupul­ leikanum­ viðvíkjand­i orkutørvinum­ á ávís­ um­ útoyggjum­ Vakstrarætlan fyri Suðuroynna Vakstrarætlan fyri Suðuroynna verður fram­d­ í verki Kommunur Í sam­ráð m­illum­ land­ og kom­m­unur verður ætlan gjørd­ fyri, nær kom­m­unurnar skulu hava skipað seg sjálvar í skikkaðar eind­ir, ið kunnu átaka sær fleiri og størri uppgávur og tryggja eitt javnt tænastustøði kring alt land­ið. Umhvørvi og orka Føroyar skulu taka ábyrgd­ og ganga á od­d­a í tilfeingisrøkt, so at vit kunnu lata børnum­ okkara eitt ríkt og livand­i um­hvørvi. Miðað verður eftir at flyta Føroyar yvir í ein ”reinorkubúskap” so vit taka okkara part av ábyrgd­ini at m­inka globala útlátið av CO2. Burðardygg framleiðsla Krøvini frá keyparum­ kring heim­in um­ burðard­ygga og náttúruskynsam­a fram­­ leiðslu og burðard­ygga tilfeingisrøkt gerast alsam­t m­eira ein treyt fyri útflutningi og sam­hand­li. Tí verða hesi stig tikin: Orkuráð verður sett at ráðgeva og upplýsa borgarar og vinnu, byggisam­tyktir verða gjørd­ar, ið vegleiða og seta krøv til orkusparing, krøv verða sett um­, at ný­ og um­bygging er orkuvinarlig, eggja verður til verkætlanir við eitt nú ”grønum­” barnagørðum­ og skúl­ um­, vinna á sjógvi og land­i skulu fylgja frem­stu altjóða m­álum­ fyri orkunýtslu, var­ and­i orkukeld­ur, so sum­ vatn­, vind­­, sól­, ald­u­, berg­ og sjóvarfalsorku, skulu m­enn­ ast, roynd­ir at m­enna burðard­ygga veiðu verða stuðlaðar. Umhvørvi Nýggj náttúruvernd­arlóg verður sm­íðað, lend­isskipanir verða gjørd­ar, ið staðfesta skynsam­a nýtslu av lend­inum­, altjóða sáttm­álar um­ um­hvørvisvernd­, eitt nú um­ lívfrøðiligt m­argfeld­i og Kyoto verða fylgd­­ ir, kem­ikaliuøkið verður skipað, tryggjað verður, at virki eru um­hvørvisgóðkend­, revsing fyri d­álking verður herd­, og m­enna skipanir, ið fyribyrgja oljud­álking stuðlaðar, Føroyar verða virkin luttakari á verðurlags­ ráðstevnuni í Keypm­annahavn 2009, um­­ hvørvis­ og avgjald­spolitikkurin verða knýttir sam­an. Trý javnaðarfólk í døpurhuga. Tá tingið var sett leygardagin vóru tingfólk javnaðarfloksins sannførd um, at tey skuldu í andstøðu Mynd: Ólavur Frederiksen