fríggjadagur 22. februar 2008síða 11

11 tíðindi Nr. 38 - 22. februar 2008 væl og starvsútbúgving og endurútbúgvingarskeið­um, sum eru góð­kend av Útbúgvingarmálaráð­num, verð­a ikki at rokna sum skattskyldug inntøka hjá við­­ komandi einstaklingunum. Stjórnin fer somuleið­is at samskifta við­ partarnar á arbeið­smarknað­inum við­­ víkjandi samskipan av skatta­ við­urskiftum, í sambandi við­ gjaldskostnað­ av hesum fíggingum av fyribyrging og starvsútbúgving. Stjórnin og partarnir á arbeið­smarknað­inum eru samd um fylgjandi tiltøk og átøk við­ serligum atliti at útbúgvingarøkinnum, við­ serligari tilskilan til útbúgv­ ing av fólki á arbeið­smarkn­ að­inum við­ avmarkað­ari útbúgving: • Endamálið­ er, at í mesta lagi 10% av fólki á arbeið­s­ marknað­inum, ikki hava arbeið­s­ ella mið­námsút­ búgving í seinasta lagi í 2020. Ein mið­vísur innsats­ ur verð­ur gjørdur at skapa møguleikar og karmar fyri útbúgving av fólki á arbeið­smarknað­inum, við­ avmarkað­ari útbúgving. Støð­ið­ á mið­námsútbúgv­ ingunum skal økjast til tess at gera tað­ lættari hjá fólki at taka eina utbúgving, sum hóskar teimum best. • Lóg verð­ur smíð­að­, sum tryggjar øllum fólki møgu­ leikan fyri útbúgving við­ lokna mið­námsútbúgving, har kostnað­arliga javnvág­ in verð­ur varð­veitt í almenna sektorinum. Fíggjarligi stuð­ulin frá stjórnini á mið­námsstøð­i, á universitetsstøð­i og á starvsútbúgving verð­ur samskipað­ur. • Reglurnar fyri Studenta­ lánsgrunnin skulu endur­ skoð­ast við­ tí endamáli, at varð­veita javnbjóð­is møgu­ leikar millum einstak­ lingar og bólkar við­víkj­ andi útbúgvingarmøgu­ leikunum. Í samsvari við­ framman undan samtykta politikkin hjá stjónini, verð­a stig tikin til at tryggja, at kostnað­arstøð­ið­ á millumskúlaøkinum av innliman og undirvísing­ artilfari, verð­ur hildið­ á lægsta støð­i. • Grundarlagið­ undir fram­ haldandi útbúgving og endurútbúgving, sum kem­ ur fólki á arbeið­smarkn­ að­inum tilgóð­a, verð­ur økt við­ jøvnum stigum komandi tvey árini við­ 300 milliónum krónum. Stjórnin fer at útnevna ein arbeið­sbólk við­ limum úr fel­ øgunum á arbeið­smarknað­in­ um, sum fær ta uppgávu at finna hættir og vegir at tryggja, at arbeið­sfólk við­ lógligum bústað­i í Íslandi, sum arbeið­a fyri íslendskar fyritøkur uttanlands, kunnu varð­veita teirra rættindi í ís­ lendsku vælferð­arskipanini. Stjórnin hevur í sinni at broyta verandi tryggingarend­ urgjaldslóg soleið­is, at sam­ einda ábyrgdin fyri vanlukk­ um á arbeið­splássum ikki verð­ur at rokna sum feilur hins starvssetta, uttan so, at skað­in kann sigast at vera gjørdur við­ vilja, ella av stór­ um ósketni hins starvsetta. Hesi tiltøk eru sum nevnt ætlað­ at styrkja um íslendska búskapin, og tey koma ógvuliga passandi nú, tá ágangurin móti fíggjarstøð­­ uni uttanífrá er so nógvur. Jóhannes Albert Sæv­ arsson, ið arbeiðir sum advokatur í Reykjavík, stúrur, eins og flestu aðrir íslendingar, fyri fíggj­ arligu støðuni í land­ inum beint nú BÚSKAPUR Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Að­rastað­ni á hesum síð­um ber til at lesa grein, sum stóð­ í Financial Times fyrr í vikuni. Rás2 og Sosialurin hava tosað­ við­ íslendska sakføraran, Jóhannes Albert Sævarsson, sum fylgir gongdini í íslendska búskapinum gjølla ­ Nú tað­ verð­ur skrivað­ so nógv negativt um íslendsku fíggjarstøð­una í bløð­unum, so eru fólk øð­rkymlað­ og bangin fyri, at alt skal fara at ganga skeiva vegin. Tað­ hevur sterka kenslan verið­ seinastu dagarnar, í hvussu er, sigur Jóhannes Albert Sævarsson. Men eitt er, hvat útlendsk bløð­ skriva, nakað­ annað­ er, hvat íslendski fíggjar­ marknað­urin metir um støð­una. ­ Á ein hátt skilja íslendsku bankarnir als ikki, at stóru útlendsku bløð­ini og stóru metingarfeløgini skriva so negativt um íslendska fíggjarmarknað­in og íslendsku bankarnar. Teir meta als ikki, at støð­an er so álvarslig, sum Financial Times vil gera hana til. Sambært leið­andi fíggjar­ frøð­ingum og íslendskum bankastjórum er einki um hetta, sum útlendsku bløð­ini føra fram, sigur Jóhannes Albert Sævarsson. Men uttan mun til, um støð­an er uppstað­in av met­ ingum hjá útlendskum ser­ frøð­ingum og gjøgnum útlendsk bløð­, so ávirkar hetta kortini íslendsku bank­ arnar soleið­is, at teir mugu rinda okursrentu, um teir yvirhøvur sleppa at upptaka lán. Og tað­ ávirkar kortini støð­una í Íslandi. ­ Tað­ ávirkar sjálvandi, at lánini gerast nógv dýrari enn áð­ur. Og bankarnir á sínari síð­u hava gjørt av at steingja fyri lánsveitan. Teir hava fíggjað­ húsamarknað­in her yviri seinastu fýra árini, og tey útlánini hava teir stongt fyri, í hvussu er fyri­ bils, sigur Jóhannes Albert Sævarsson. Hetta merkir sambært íslendska advokatinum, at íbúð­armarknað­urin fellur, um enn hann ikki hevur styrtkava enn, sum man annars kundi roknað­ við­. Fólk stúra Jóhannes Albert Sævarsson sigur, at tað­ finst ein stovn­ ur í Íslandi, álíkur Húsa­ lánsgrunninum, og tað­ er einasti møguleiki hjá fólki at upptaka lán í løtuni. ­ Marknað­urin er næstan steð­gað­ur heilt upp seinastu tvær vikurnar, sigur Jóhannes Albert Sævarsson. Hetta ávirkar sjálvandi gerandisdegin hjá íslend­ ingum. ­ Tað­ er greitt, at ungfólk hugsa seg meiri enn eina­ ferð­ um, áð­renn tey fara út at upptaka dýr lán. Húsa­ prísirnir eru framvegis høg­ ir og lánini ovurdýr, so tað­ er ein sera stórur munu á nú, og so fyri einum ári síð­­ ani, sigur Jóhannes Albert Sævarsson. Hartil koma nógvar að­rar óvissur í íslendska samfel­ agnum, og íslendski advok­ aturin vísir serliga á fiski­ vinnuna, har skipini so seint sum í gjár mistu lodn­ una burtur, samstundis sum einki stendur til við­ toska­ kvotunum. ­ So tað­ er klárt at fólk hugsa seg væl um og ganga stillisliga við­ hurð­unum, sigur Jóhannes Albert Sæv­ arsson. Og støð­an fær íslendingar at stúra. ­ Eg vænti, at fólk spaku­ liga fara at merkja, at góð­u tíð­irnar eru at enda komnar, og at vit nú fara at ganga verri tíð­um ímóti, sigur Jóannes Albert Sævarsson við­ Rás2. Jóannes Albert Sævarsson, ið er hálvur føroyingur, og sum arbeiðir sum advokatur í Reykjavík, er ikki serliga bjartskygdur um framtíðina, nú útlendsku fíggjarbløðini eru farin at seta spurnartekin við íslendska búskapin Endin á veitsluni fyri íslendskar bankar reformur skal Íslendski forsætismálaráð­ harrin, Geir Haarde úr Sjálv­ stæðisflokkinum, ætlar at styrkja um íslendska búskapin við skatta­ og sosialreformum Dýr króna Tey seinastu árini er nógvur málmur dýrkað­ur rættiliga nógv, og tað­ kann fáa avleið­ingar á mangt og hvat. Eitt nú sigur íslendski tjóð­bankin, at tað­ kostar honum hálva trið­ju krónu at gera ein mynt, sum er ein króna. Í fjør bílegð­i bankin 10 mió. krónumyntir frá einari verksmið­ju í Bretlandi, og tað­ kostað­i 25 mió. íslendskar krónur. Myntin hevur eitt lag av nikkel uttan á stáli, og tað­ er nikkel, sum er vorð­ið­ so dýrt, sigur tjóð­bankin. Icelandair ringt úrslit Íslendska flogfelagið­ Icelandair hevð­i smáar 25 mió. krónur í avlopi í fjør eftir skatt, men tað­ var bara ein tíggjundapartur av svlopinum árið­ fyri. Bara í seinasta ársfjórð­ingi í fjør hevð­i felagið­ einar 70 mió. krónur í halli. Roknskapurin fyri 2007 vísir, at inntøkurnar vuksu 13 prosent í fjør. Björgúlfur Jóhannsson, forstjóri, segð­i í sínari roknskaparframløgu, at úrslitið­ bleiv, sum leið­slan hevð­i væntað­, men at tað­ verð­ur betur í 2008. Ein króna kostar hálva triðju krónur at gera (Mynd: Vísir)