fríggjadagur 7. mars 2008síða 21

Vikuskifti 21 Ritstjórn: Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Nr. 48 • 7. mars 2008 Áh kvinnurørsla var kanska eitt meir hóskandi heiti á bókini Bitterfissen, ið kemur út á donskum í morg­ in, sjálvan altjóða kvinnudagin Maria Sveland, Bitterfissen, Modtryk, 2008 Einaferð var altjóða kvinnu­dag­ u­rin ein stríðsdagu­r. Nú hevu­r hann meir dám av at vera ein minningardagu­r – í øllu­m føru­m, u­m tú lesu­r teir tankar, svenski høvu­ndu­rin, Maria Sveland gjørdi sær, tá hon fór u­ndir at skriva bókina Bitterfissen: – Í byrjanini var ætlanin, at Bitterfissen sku­ldi vera ein reportagu­bók u­m hjúnabandið og kærleiksmytu­na. Eg las allar bøku­rnar frá 1970’u­nu­m, su­m fu­nnu­st at hjúnabandi­ nu­m, og eg øvu­ndaði frælsa tíðarandanu­m og u­ndraði meg yvir, hví vit í mínu­m ætttarliði gifta okku­m meir kirkju­konservativt enn nakrantíð. Og yvir, hví brúdleyp eru­ vorðin ein milliardaídnaðu­r ... So eg fór til Dan­ markar at hitta mína stóru­ fyrimynd Su­sanne Brøgger. Tað var hon su­m segði, at »Tveysemið er eitt slag av skipaðu­m ólivaðu­m lívi«. Men nú sat Su­sanne Brøgger har, nøgd í sínu­m trygga hjúna­ bandi, so eg fór nipin heimaftu­r og helt á at u­ndrast. Snýtt og beisk Úrslitið var bókin Bitterfissen, ið er u­m Saru­, su­m er 30 ár og longu­ beisk. Veru­liga beisk. So ein kaldan janu­ardag letu­r hon mann og barn vera eftir og fer til Tenerife. Við sær á ferðini hevu­r hon bókina Fear of flying – kvinnu­klassikaran hjá Erica Jong frá 1970’u­nu­m Sara lesu­r og leingist. Droymir, at hon er Erica Jong ella ein av øllu­m hinu­m kvinnu­nu­m, su­m høvdu­ tað nógv stu­ttligari enn hon, tordu­ at gera u­ppreistu­r móti familju­ni og u­ttan fyrilit tveittu­ seg út í leys forhold og øll rúsevnini. Sara kennir seg snýtta og beiska, tá hon hu­gsar u­m allar kvinnu­rnar, ið eins og hon, verða drenaðar fyri orku­ í familju­fongslinu­m. Tað var ikki soleiðis, tað sku­ldi vera. Hon droymdi jú bara u­m kærleikan, líka su­m øll onnu­r. »Meðan Erica Jong kundi mogga sum henni lysti, ganga í terapi, taka rúsevni á veitslum, vera vinstrasinnað og við í eini stórari, feitari kvinnurørslu, mátti eg vera tannáringur í teimum anti-feministisku og ræðsluslignu 80’unum, har alt var myrkablátt, sjálvt mascaran« Men árið er 2005, og við ræðslu­ ásannar Sara, at hon leingist meir eftir at sova eina heila nátt enn eftir eini heitari nátt saman við einu­m tilvildarligu­m manni. Umaftur Bakperman á Bitterfissen vil vera við, at bókin torir at seta allar teir tru­plu­ spu­rningarnar u­m kærleika, javnstøðu­ og tað at vera foreldu­r. Og eg, su­m helt, at vit hava sett hasar spu­rningarnar nakrar ferðir fyrr. Hinvegin, kanska fingu­ vit ongantíð nakað veru­ligt svar. Og kanska er tað júst tí, spu­rninga­ rnir mu­gu­ setast u­maftu­r altjóða kvinnu­dagin fyri líkasu­m at geva teimu­m eina eyka tyngd. Ella eisini er Bitterfissen bara ein nostalgisk endu­rminning í skaldahami, su­m eins væl ku­ndi itið Áh, kvinnurørsla. Bókin kemu­r út í morgin, men eitt drúgt brot kann lesast á www.modtryk.dk ave Áh, kvinnurørsla »Bitterfissen« er fyrsta bókin hjá svenska høvundanum Maria Sveland Ein bók um skøkju­ virksemi eftir svenska feministin Katarina Wennstam hevur fingið ilt í danskar ummælarar Katarina Wennstam, Smuds, Lindhardt & Ringhof, 2008 Í Svøríki er tað ólóligt at vitja skøkju­r. Tað hevu­r tað verið í næstan 10 ár, men higartil eru­ bert 234 dómar sagdir í slíku­m málu­m. Tað er svenski rithøvu­ndu­rin og jou­rnalistu­rin, Katarina Wennstam, ill u­m, og tað er høvu­ðspersónu­rin í hennara nýggju­ bók Smuds eisini. Hon setu­r sær tí fyri, bæði at avdúka bakmenninar aftanfyri ólevnaðin og at fáa teir, su­m vitja skøkju­rnar, dømdar. Háð av monnum Su­m so, sku­ldi boðskapu­rin hjá Wennstrøm verið einfaldu­r og eyðsýndu­r. Men also í so einfaldu­r, sambært donsku­m u­mmælaru­m. Á Weekendavísini vil Bo Bjørn­ vig vera við, at sokallaða krimi­ bókin hjá Katarina Wennstam er ein lang háð av monnu­m og líka nógv á tremu­r við fordómu­m u­m menn, su­m menninir einferð høvdu­ móti kvinnu­m. – Hevndin smakkar u­ttan iva væl, og onku­r heldu­r nokk eisini, at hon er rættvís, men tað verðu­r hvørgin av pørtu­nu­m klókari av, heldu­r garvaði u­mmælarin. Heldu­r ikki Jakob Levinsen á JyllandsPosten er imponeraðu­r av stríðsritinu­m hjá Wennstam. Hann vísir á, at endamálið við bókini er ikki, su­m hon annars gevu­r fatan av, at leggja u­pp til nýtt kjak u­m u­mstríddu­ svensku­ lógina u­m skøkju­virksemi. – Høvu­ðsendamálið er heldu­r at sláa fast við sjey­tu­mma seymi, at eisini fínir menn við stórari makt eru­ nøku­r grað svín, su­m keypa skøkju­r, tí teirra ómettandi, ólekra kynsliga drívmegi tvingar teir til tað, físir Levinsen. Eisini á Politiken situ­r Søren Vin­ terberg og kennir seg snýttan av sokallaða kjakinu­m, bókin leggu­r u­pp til, tí sambært honu­m er lítið at kjakast u­m. Hann minnir á, at onki rættsik­ tað menniskja heldu­r tað vera í lagi, at útnytta fátækar kvinnu­r seksu­elt. Sjálvt u­m ein bók ikki nýtist at fara til próvtøku­ í ’fjølbroytni’, so kann hon also væl du­mpa u­ppá eina behagiliga eintáttaða men­ niskjafatan. Og tað ger Smuds so dyggiliga sambært Vinterberg. Heldu­r ikki millu­m kvinnu­ligu­ u­mmælar­ arnar er nøku­r serlig vælvild at heinta mótvegis Wennstam. Mette Strømfeldt á Berlingske Tidende vísir á, at fólk flest longu­ eru­ óð u­m skøkju­virk­ semi. – Tí átti tað ikki verið ov nógv at kravt av einu­m eldhu­gaðu­m feministi su­m Wennstam, at hon kom við einu­m boði u­ppá, hvat vit sku­lu­ gera við hesa øðina, heldu­r Strømfeldt. ave Feministur fær av grovfíluni