mikudagur 20. juni 2001síða 5

8 Nr. 115 - 20. juni 2001 Nr. 115 - 20. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tann heldur bræneggjaði tjóðveldismaðurin, Finnur Helmsdal, hevur eina ikki sørt háðandi grein í Dimmalætting leygardagin um javnaðarpolitikk. Greinini vantar søguligt innlit, søguliga og politiska fatan, men ger samstundis nógv av tí, sum Tjóðveld- isflokkurin hevur samtykt, til skammar. Javnaðarflokkurin verður skýrdur fyri at hava verið doktari í neyð og elendigheit, síðani hann kom fram í 20-unum. Hann hevur havt ein eyðkendan hátt at áseta diagnosur, og harafturat pástendur tjóðveldis- maðurin, at tann kostnaðarmikla viðgerðin hevur verið goldin úr Danmark frá fyrsta degi. Tað var neyðarsligt í Føroyum í 20-unum og 30- unum, tá Javnaðarflokkurin legði til brots fyri at út- vega føroyinginum betri kor og rættindi. Lítið var av arbeiði. Lønina fekk arbeiðsfólkið ikki í hondina men skuldi keypa fyri hana. Túsundatals fiskimenn mynstraðu við sluppum, sum vóru meiri plimsollar- ar enn skip. Fleiri gingu burtur á hvørjum ári. Ein av teimum var formaðurin í Fiskimannafelagnum, Hans Havstreym, ein hugsjónarmaður í tí nýggju javnaðarfylkingini. Men man Finnur Helmsdal hava lisið nakrar av greinum hansara um sosialu støðuna í Føroyum? Hevði Finnur Helmsdal, og aðrir í tí nýggja sentral- stýrda tjóðveldisflokkinum, havt tað allar minsta av sosialari tilvitan, hevði hann ikki funnið upp á at skriva slíkt. Tjóðveldisflokkurin er, ella var, eftir vanligari politiskari ástøði ein sosialdemokratiskur flokkur. Og soleiðis virkaðu tey fyrstu tvey ættarlið- ini av tjóðveldismonnum. Teirra jørðildi var lívið, ella knossið, hjá tí vanliga føroyinginum! Eftir at teir borgarligu høvdu vanstýrt landinum vinnuliga og sosialt frá 1950-58, eydnaðist tað landsstýrinum í 1959 at fáa avtalu við donsku stjórnina um, at danir skuldu bera helvtina av útreiðslunum fyri fólka-, avlamis- og einkjupensjón- ina, sum føroyingar ikki høvdu. Vit vóru eftirbátar samanborin við onnur Norðurlond, men fíggjarlógin røkk ikki at bera henda kostnaðin. Tjóðveldisflokk- urin atkvøddi ikki ímóti hesum sosialu ábótum, hó- ast danir rindaðu helvtina. Heldur ikki atkvøddi hann ímóti, tá føroyski arbeiðarin fekk eina dagpen- ingaskipan í 1978, hóast danir rindaðu sín part. Nei, danir hava ikki goldið viðgerðina frá fyrsta degi. Og tíbetur var gamla liðið av tjóðveldismonn- um so mikið tilvitandi sosialt, at teir vóru við til at samtykkja hesi átøk til frama fyri vanliga fólkið í Føroyum. Best hevði verið, um vit megnaðu hesi framstig uttan stuðul úr Danmark. Tað gjørdu vit ikki tá, men í dag hava vit allar fyritreytir at byggja upp ein búskap, sum megnar tað, um tjóðveldis- menn ikki í blindum loypa á bláman og loysa uttan ta neyðugu uppbyggingina og tillagingina til ein sjálvberandi búskap! DAGSINS MEINING Sosialurin Finnur má læra seg søguna – hvar er sosiala medvitið? VIÐMERKING Petur Petersen aðalstjóri, Mentamálastýrið Tá ið ein lesur greinina, ið stóð í Sosialinum tann 16. juni 2001, kann ein lætt fáa ta fatan, at embætisfólkið hevur mælt landsstýris- manninum til at hækka játt- anina til fíggjarlógarupp- skotið fyri 2001, og at lands- stýrismaðurin ikki hevur lat- ið við seg koma. Hetta er als ikki í samsvari við veruleikan. Læraraskúlin lat ikki, sum kravt, sína fíggjarætlan inn til ásettu tíð- ina (15. juni 2000). Undir víðari viðgerðini av løgtings- fíggjarlógaruppskotinum hevði stýrið ikki neyvari fíggjarupplýsingar frá skúla- num um væntaða raksturin í 2001 annað enn, at skúlin koyrdi tungt í 2000, men rektarin metti, at hann kundi húsast innan verandi fíggj- arkarm í 2000. Av hesi orsøk fekk skúlin bert tillutað eina meirjáttan svarandi til lønar- vøksturin í 2001. Tann 7. sept. 2000 – dagin fyri, at uppskotið til løg- tingsfíggjarlógina fyri 2001 skuldi greiðast til prentingar – sendi Læraraskúlin eina út- greining av lønarkarminum. Einki verður nevnt um, at skúlanum tørvar meira pening. Ikki fyrr enn 12. februar 2001, tá Mentamálastýrið varnast, at játtanin fyri 2001 sýnist í so tepur í mun til kend rakstrartøl, setir stýrið seg í samband við Lær- araskúlan fyri at kanna hetta nærri. Skúlin fór síðani at kanna rakstartølini og kom fram til, at skúlanum kom at tørva kr. 500.000, um hann skuldi halda fram við verandi virksemi. Landsstýr- ismaðurin var tá kunnaður um trupulleikan, og var hetta fyrstu ferð, at hann fekk eina formliga kunning um trupulleikan. Mentamála- stýrið tók beinanvegin – sama dag – stig til, at søkja um um eina eykajáttan. At landsstýrismaðurin í mentamálum ikki hevur latið við seg koma í sambandi við fíggjarlógararbeiði til 2001, sum fór fram á sumri 2000, er burturvið, tí hann og Mentamálastýrið kendu ikki til trupulleikan fyrr enn 12. februar 2001, tá stýrið av sínum eintingum setti seg í samband við Læraraskúlan. At landsstýrismaðurin í fíggjarmálum skuldi hava havt størri innlit í viðurskift- ini enn landsstýrismaðurin í mentamálum er ilt at skilja. Viðmerking til greinina um fíggjar- viðurskiftini hjá Føroya Læraraskúla Kári á Rógvi, formaður í Føroya Óðalsfelag Óðalsmentanin er elsta varð- veitta mentan í Føroyum. Óðalsfólkið hevur jørð sum mentan og ískoyti. Ágangurin á hetta friðsama fólk er grund- aður í fordómum og øvund- sjúku. Orðini um, at mangir menn eiga haga saman, standa í Seyðabrævinum frá árinum 1298. Í 1271 geva føroyingar seg undir norskan kong. Men, ein treytin er, at kongur viðurkennir, at í lóggávu skal »búnaðarbólkurin verða, sum lógbók tykkara sjálvs váttar áður.« Okkara mentan – at eiga haga saman – er eldri enn kvæðini og kingosálmurin, ja eldri enn sjálvt føroyska málið í sínum verandi búna. Tíverri hava okkara egnu lærdu so mangan roynt at tikið av fyrndarmentan føroyinga. Snobbuttir, men vælmeinandi, hálvskúlaðir røvarar beindu fyri kvæðum og kingosálmi á mannamunni, og samtyktu enntá, at danskt skuldi vera málið í skúlanum – alt annað var ov bygdarsligt og pínligt. Uppskotið um lóg um bún- aðarjørð er eitt uppskot um at taka av óðalsmentanina. Arva- reglur, búnaðarnevndir, skrá- seting, búnaðar- og bústað- arskyldur, reglur um sund- urbýti, førleika, og enntá loyvi at reka jørð saman – alt hetta stríður móti tí, sum »bók okkara sjálvs váttar áður.« Roynt Prinsippielt so Púra Groytt Hví er tað, Bjørn á Heygum roynir at fremja tað, ið norskir kongar, gablar og fútar ikki mentu? Fyrst og fremst vegna teir fordómar, hann og aðrir hava ímóti okkum. Bjørn er eitt trúðfast góðdýr, ið altíð roynir at vera samdur við teimum, hann tosar við. Sótu vit báðir í búnaðarnevnd saman, so hevði Bjørn skrivað undir uppá nakað heilt annað – tað er ikki viljin, ið manglar. Tey brúkini, sum búnaðar- nevndin hugsar sær, bera ikki til vinnuliga. Tey miðalstóru jarðarbrúkini bera seg ikki og fara ikki at bera seg. Men øll skipanin, sum bóndafelagið, vinnumálastýrið og jarðarráðið umstita, byggir á teknokratiska ynskið um, at vit skulu hava brúk við nakað av seyði og nakað av neytum, eins og í grannalondum okkara, eitt nú har tey sjálvi hava lisið, í Dan- mark og Norra. Samstundis skulu traðirnar og tey smáu festini takast frá fólki, og óðalsjørðin leggjast saman. Hetta er mistakið hjá Bjørn og teimum. Hagapartarnir, har mangir menn eiga jørð saman, eru besta rakstrareindin til seyð. Tí mugu vit sleppa at umseta uttangarðsjørð so lætt og ómakaleyst sum gjørligt, á sama hátt sum partaeigarar í einum partafelag. Tí er tað eisini, at teir smáu festararnir mugu sleppa at keypa, ikki til treytirnar hjá Bjørn og teimum, men til vanligar óðalstreytir uttan framíhjárættindi og utt- an almenna skriviborðsumsit- ing. Enn eiga mangir menn seyð saman í einum haga Óðalsfelagið fer sjálvt at gera lógaruppskot, um búnaðar- bøtur. Vit fara ikki at leggja okkum út í, um okkara fólka- valdu framhaldandi lata bún- aðarstudningin fara til mið- økið, og at ódugnalig vinnu- rekandi fáa skuldarlætta. Hatta blanda vit okkum ikki uppí. Vit hava tvey meginynski. Tað fyrra eru broytingar í ma- trikullógini, tað skal vera lætt- ari at keypa og selja jørð, har menn eiga haga saman. Tað seinna er, at smáu festini í hagapørtum, har menn eiga seyð í haga saman, verða latin festarunum við somu treytum sum óðalsjørð. Ónskvøldið 20. juni kl. 19:00 heldur óðalsfelagið fyrstu hoyring sína um búnað- arálitið í skúlanum í Porkeri. Væntandi koma allir óðals- menn, traðarmenn og festarar á fund, uttan tjóvar og skálkar. Nú eiga mangir menn seyð saman í einum haga… Vestmanna 18. juni 2001 Jóannes Fonsdal, skúlastjóri Jógvan við Keldu hevur eina grein í Dimmalætting hósdagin 14. juni 2001, sum hann nevnir Vest- manna skúli, løgreglan og javnaðarflokkurin. Tað sum fall mær í eyguni vóru við- merkingarnar, sum Jógvan hevur til okkum í Vest- manna skúla. Tá Jógvan er løgtings- maður eigur hann at vita, sum øll onnur, sum eru vald á Løgting, at Løgtingið hevur samtykt løgtingslóg um fólkaskúlan. Henda lóggáva er løgtingslóg nr. 125 frá 20. juni 1997 og broytt við løgtingslóg nr. 46 frá 10. mai 1999 og løg- tingslóg nr. 127 frá 22. des. 2000. Hvør er fólkaskúlin? Tað er vert at geva gætur, hvussu løgtingslógin um fólkaskúlan byrjar. Hon byrjar soleiðis: Endamál fólkaskúlans § 1. Fólkaskúlin er tann almenni skúlin, sum býður undirvísing eftir hesi lóg, ið er givin út sambært lóg nr. 51 frá 14. februar 1979 ,,for Færøerne om folkeskolen”. § 2. Uppgáva fólka- skúlans er við atliti at tí einstaka næminginum og í samstarvi við foreldrini at fremja, at næmingarnir nema sær kunnleika, fimi, arbeiðshættir og málbúnar, sum stuðla tí einstaka næminginum í fjølbroyttu, persónligu menningini. Stk. 2. Fólkaskúlin eigur at skapa sovorðin líkindi fyri uppliving, virkishugi og djúp-hugsan, at næm- ingarnir kunnu menna sína sannkenning, sítt hugflog og hug til at læra, og at teir kunnu venja síni evni til sjálvstøðuga meting, støðu- takan og virkan og búnast í treysti til sín sjálvs og til teir møguleikar, sum eru í felagsskapinum. Stk. 3. Fólkaskúlin skal í sátt og samvinnu við for- eldrini hjálpa til at geva næmingunum eina kristna og siðalagsliga uppaling. Hann skal við støði í heim- ligari mentan menna kunn- leika næminganna um før- oyska mentan og hjálpa teimum at fata aðrar ment- anir og samspæl manna við náttúruna. Hann skal búgva næmingarnar til innlivan, samavgerð, samábyrgd, rættindi og skyldur í einum fólkaræðisligum samfelag. Undirvísing og gerandislív skúlans eiga at vera grund- að á andsfrælsi, tollyndi, javnvirði og fólkaræði. § 3 Innan fyri settar karmar hevur tann einstaki skúlin ábyrgdina av undir- vísingardygdini sambært endamáli fólkaskúlans, smb. § 2, og innan fyri hesar karmar ger skúlin av, hvussu hann skipar og leggur sína undirvísing til rættis. Stk. 2. Skúlin samstarvar við næmingar og foreldur um at megna tað, sum er ásett í endamálsgrein fólka- skúlans. Almennur skúli Ja, soleiðis byrjar lógin um fólkaskúlan! Tað er vert at leggja til merkis, at fólka- skúlin er tann almenni skúlin! T.v.s. at allir borg- arar í landinum, sum henda lóg fevnir um, skulu kunna fáa undirvísing samsvar- andi hesari lóg. Út frá lógini um fólka- skúlan eru gjørdar kunn- gerðir, rundskriv o.a. Bøkur eru skrivaðar t.d. ein grøn, ein blá og ein ljósareyð, alt er gjørt við tí fyri eyga, at fáa lógina so væl lýsta sum møguligt og hvussu vit skulu skilja tær ymisku lógargreinarnar o.s.fr., o.s.fr. Hvør játtar? Eitt er at smíða eina lóg við eini góðari endamáls- orðing, men eitt annað er at geva møguleika fyri, at lógin við tí góðu enda- málsorðingini kann verða fylgd! Hvussu nógv verður játtað á fíggjarætlanini hjá Løgtinginum til Menta- málastýrið og hvat liggur sum frágreiðing fyri hesari játtan, havi eg ikki innlit í. Havi heldur ikki innlit í frágreiðingunum til játta- nina til fólkaskúlan. Løg- tingið veit, at tað hevur samtykt eina lóg, og skal tí eisini sjálvt geva møguleika fyri, at lógin verður hildin. Hví Løgtingið ikki kann seta tann peningin av á fíggjarætlanini, sum skal til at halda lógina um fólka- skúlan, skilji eg ikki. Men eitthvørt er sum haltar og tað í stórum, tá ein mentamálaráðharri má biðja um eykajáttan til fólkaskúlan mitt í einum fíggjarárið. So, mín góði Jógvan, hetta mega tit í Løgtinginum leita eftir hjá tykkum sjálvum! Áheitan á Fólkaskúladeildina Tá vit høvdu hóming av, at tað ikki vórðu rúmari ræsur í tímajáttani til fólkaskúlan komandi skúlaár enn undanfarin ár og í hesum skúlaárinum, sendi leiðslan í Vestmanna Skúla skriv dagfest 5. mars í ár til Fólkaskúladeildina, har vit løgdu fram umstøðurnar, soleiðis sum tær eru í hesum skúlaárinum og útlitini fyri komandi skúlaár. Tað er eisini vert at geva gætur, at leiðslurnar í skúlunum regluliga geva upp næmingatal til Fólka- skúladeildina og í februar og í septembur skulu vit á hvørjum árið fylla út skjøl, sum prógvað næmingatalið í skúlunum! Fólkaskúla- deildin er tí væl kunnað um næmingatal og flokkatal í fólkaskúlanum. Hetta prógva eisini tær talvur og tey rit, sum Fólka- skúladeildin sendir skúl- unum. Frymilin Eftir at eykajáttanin til fólkaskúlan var samtykt í Løgtinginum, fóru tey á Fólkaskúladeildini at gera tímabýtið til skúlarnar. Seinnapartin 8. mai segði ein á Fólkaskúladeildini frá á telduskipanini, skúlarnir hava, at “tey við tógvið stríð høvdu fingið gjørt eitt tímabýti til komandi skúlaár og at hetta var gjørt við skerjingum og sparingum ymsar vegir”. Eisini var sagt frá, at um vit vildu vita pultstímatalið - uttan tímar til serligan tørv - so vóru vit vælkomin at ringja til hansara ella at senda eitt teldubræv. Ein góðan tíma seinni gjørdu vit vart við okkum, at vit ynsktu at fáa at vita pultstímatalið sum skjótast. Tíðliga dagin eftir fingu vit stutt teldubræv: 428 pultstímar (serligur tørvur ikki við). Óvanlig mannagongd Hetta er óvanlig mannagongd! Eftir tí fyrisitingarligu manna gongdini, sum Mentamála- stýrið hevur latið okkum at ganga eftir, so skulu skúl- arnir hava tímakvotuna við upplýsing um skipað størv o.a. tann 1. mars á hvørjum árið! Hví? Tí at skúlarnir skulu hava møguleika at arbeiða við at leggja komandi skúlaár til rættis. Saman við tímakvotuni kemur vanliga eitt skriv við 2-3 síðum, sum frágreiðing til tímajáttanina o.a. Men hetta skriv hava vit ikki fingið enn! Ein hæl ella eina tá? Tað er vert at geva gætur, at Vestmanna Skúli fekk 433 pultstímar at húsast við í hesum skúlaárinum, men 428 pultstímar at húsast við komandi skúlaár. Tað er ein sannroynd, at hesi seinastu skúlaárini hava vit ikki verið før fyri at fylgja lógum og reglum og hava verið noydd at skarva av tímum í ymiskum læru- greinum. Tað er høgdur ein hælur av her og skorin ein tá av har og bólkar av næmingum eru so stórir, at tú fært ikki fagnaðar undirvísing burtur úr. Stutt sagt so hava ikki allir næmingarnir fingið ta undirvísing og teir tímar, sum teir eiga samsvarandi lógum og reglum! Hetta er kanska ikki so lætt at skilja fyri ein, sum ikki dagliga arbeiðir í einum skúla og ikki hevur innlit í, hvussu tímajáttanin til fólkaskúlan er samansett. Tað var fyri fáum árum síðan, at leiðslan við Vestmanna Skúla varð spurd, hví tímarnir vórðu uppgivnir við desimalum. Hetta var gjørt av teirri einfaldu orsøk, at vit ikki kundu fáa nógmikið av tímum at reka skúlan við! Vit vóru av neyð noydd at skarva av tímunum í ymiskum lærugreinum í august og septembur og so aftur í mai og juni mánaðunum! Umframt vóru vit noydd til at gera ymiskt annað, sum ongin lærari gongur við til í dag. Vit vórðu boðsend til fundar í Fólkaskúladeildini, har vit fingu høvi at leggja fram, hvat vit høvdu gjørt. Hvussu nógvar fleiri tímar heldur tú, Jógvan, at vit fingu aftrat at húsast við ta skúlaárið? Nei, ikki ein einasta ein! Veikir næmingar Greinar vóru 23. mai í Sosialinum har fokus var sett á teir veiku næming- arnar í fólkaskúlanum, um teir miðfirraðu tímarnar og tímarnar til serligan tørv. Veitst tú, Jógvan, at tey, sum eftir røttum áttu at fingið tímar, fáa ikki nógmikið av tímum? Hví? Tí at játtanin er ov lítil! Tað eru børn, sum áðrenn tey koma í skúla, fáa góðan stuðul, men tá tey koma í skúla, er stuðulin mest sum allur burtur! Skilir tú tað? Eg skilji tað ikki! Hvussu verður býtt? Hvussu ger tá Fólka- skúladeildin, tá hon skal lutað tímarnar til teir ymisku skúlarnar? Jú, hon gongur eftir einum frymli við ymiskum liðum. Men høvuðsliðurin er næminga- talið! Legg til merkis, at Fólkaskúladeildin var noydd at fortelja okkum, at tey høvdu havt “eitt tógvið stríð” at gera tímabýti til komandi skúlaár og at hetta “var gjørt við skerjingum og sparingum ymsar vegir”! Almennur skúli? At tímajáttanin gav okkum sera nógv at hugsa um, tað sigur seg sjálvt! Vit sita sum leiðsla fyri ein almennan skúla og ikki fyri ein privatskúla. Vit skulu sambært lógum og reglum leggja soleiðis til rættis, at allir næmingarnir fáa teir tímar og ta undirvísing, teir eiga. Men hvat skulu vit gera, tá vit ikki fáa roknistykkið at ganga upp? Skulu vit aftur høgga ein hæl av her og skera eina tá av har? Skulu vit aftur taka av teim miðfirraðu tím- unum? Skulu vit aftur taka av tímunum til handverk og list? Og soleiðis koma upp mangir, mangir spurningar, sum allir skulu hava svar, tí tímatalvan skal gerast til komandi skúlaár. Hvat skulu vit gera? Veitst tú? Eg veit ikki um tú, mín góði Jógvan, ert greiður yvir, at tað eru skúlaleiðarar sum væl- meinandi, siðiliga og sak- liga hava gjørt vart við seg á røttum stað í fleiri ár, men teir eru ikki hoyrdir! Vit hava eisini gjørt vart við okkum á røttum stað bæði væl og virðiliga, men hava ikki fingið nakað svar! Og hvat gert tú, tá tú onki svar fært? Í fólkaskúlanum hava vit eina telduskipan, sum verður umsitin av KT-Depl- inum. Í hesi skipan hava vit ymiskar ráðstevnur og “postkassar”, har vit hava høvi at taka ymisk skúla- viðurskifti upp til umrøðu. Og her er sera áhugavert at fylgja við og taka lut í orða- skiftinum. Eisini her hava vit umrøtt støðuna, fólka- skúlin er í. Tað skal vera bæði tær, Jógvani, og øllum øðrum heilt greitt, at áðrenn kallað varð til tíðindafundar í Vestmanna, varð málið eisini viðgjørt saman við starvsfeløgum. Men vit løgdu til merkis, at fleiri høvdu roynt at gera vart við seg á røttum stað, men vórðu ikki hoyrdir! Hvør eigur børnini? Her var heilt greitt, at her átti at rópast eitt varskó! Hvussu er tað við øllum foreldrunum, sum lata børnini í skúla í tí trúgv, at tey fáa undirvísing og tímar samsvarandi lógum og reglum? Hvat stendur skrivað í 1. stykki í §2 og hvat stendur skrivað í 2. stykki í §3 í fólkaskúla- lógini? Megna vit tað, sum er ásett í endamálsgrein fólkaskúlans? Hetta eru viðkomandi spurningar, sum alt samfelagið í síni heild skal kunna fáa innlit í! Og sjálvandi skulu foreldrini kunna fáa innlit í tað, sum teirra børn eru við til í einum almennum skúla. Liva vit í Føroyum? Tað er eisini vert at geva gætur, at vit liva í Føroyum, sum ber orð fyri at vera eitt demokratiskt land við demokratiskum rættindum. Sum borgarar í Føroyum hava vit rættindi, sum ger, at vit frá Vestmanna Skúla hava full rættindi at innkalla til tíðindafundar. Leiðslan í Vestmanna Skúla hevur ikki bakbitið nakran persón á tíðinda- fundinum og heldur ikki Mentamálastýrið. Tað er heldur ongin persónur stungin í bakið av Vest- manna Skúla! Tíðinda- fundurin var ein kunning um tímajáttanina til før- oyska fólkaskúlan, fyrst og fremst til foreldrini og síðan til alt Føroya fólk. Tíðindafundurin var um skúlaviðurskifti og hevði als onki við politikk at gera. At vit lærarar - eins og allir aðrir borgarar í landinum - hava ymiskar politiskar hugsjónir, sjálvandi hava vit tað! Men at skúlavirðurskiftini verða drigin niður á eitt so lágt støði, sum nakrir persónar vilja gera tað til, er at ógvast um! Tað sigur okkum somikið, at teir hava ikki sett seg inn í viðurskiftini! At tíðinda- fólk verða boðin til tíðindafundar, er greitt. At tíðindafólkini hjá Sosial- øinum og hinum miðlunum hava viðgjørt viðurskiftini, ja, tað hava tey fullan rætt til! Og tey hava fullan rætt at fáa innlit í mál av almennum áhuga. Hvat vita teir? Tímatalið í skúlunum hevur als onki við nakað valstríð at gera. Og tað, Torbjørn Jacobsen ber fram í Sosialinum 26. mai um hesi viðurskiftini, eru rong tíðindi. Tíðindini, hann ber fram í somu grein um tímatal og næmingar í Vestmanna Skúla, eru ikki samsvarandi veruleikanum. Og tað, Jógvan við Keldu ber fram um bakbit, er vankunna! Hvat skulu vit gera? Veit politikarin Jógvan við Keldu, hvat hann hevur við at samtykt í Løgtinginum um fólkaskúlan? Veit hann, hvussu nógvir pengar skulu til at fólkaskúlin skal kunna ganga eftir fólkaskúlalógini? Veit hann, hvussu nógvir fólkaskúlar eru í landinum? Veit hann, hvussu stóra a r b e i ð s u p p g á v u Fólkaskúladeildin hevur? Veit hann, hvussu væl Fólkaskúladeildin er virðismett í mun til aðrar deildir, sum skulu taka sær av eins stórari uppgávu? Veit hann, at tað liggja fleiri uppgávur og bíða, tí at tey hava meira enn ovmikið at gera? Dømini eru fleiri. Hvat er tað fyri ein fólkaskúli, vit hava í Føroyum? Hava vit ein fólkaskúla? C M Y K 9 8