fríggjadagur 28. mars 2008síða 12

12 tíðindi Nr. 60 - 28. mars 2008 Skulu føroyskar bókmentir gera vart við seg úti í heimi, má tað vera skaldsliga dygdin og ikki tað serføroyska, ið er tað berandi, sambært danska bókmenta­ frøðinginum, Erik Skyum­Nielsen Bókmentir Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Í blaðnum í gjár varð víst á, at støðugt fleiri føroysk bókafólk eftirlýsa átøk, sum skulu gera føroyskar bókmentir meir sjónligar úti í heimi. Skal eitt slíkt átak eydn­ ast, mugu føroyingar sum eitt tað fyrsta gera sær greitt, hvussu føroyskar bókmentir skulu marknað­ arførast úti í heimi, stað­ festir bókmentafrøðingurin Erik Skyum­Nielsen, sum í mong ár hevur fylgt neyvt við norðurlendskum bók­ mentum bæði sum gransk­ ari, ummælari og týðari. ­ Marknaðarføringin av føroyskum bókmentum má fyri alt í verðini ikki verða stýrd av møguligum polit­ iskum ella tjóðskaparligum idealum. Føroyskar bøkur eru ikki áhugarverdar úti í heimi, tí tær koma úr einum lítlum, løgnum ella eksot­ iskum landi. Skulu bøkurnar gera vart við seg í altjóða bókmentahøpi, má dygdin standa mát, sigur Erik Skyum­Nielsen avgjørdur. Tá tað bygdasliga verður altjóðaligt Sambært Erik Skyum­ Nielsen hava eisini fleiri føroyskir høvundar evni og møguleika at gera seg galdandi uttanlands. Sjálvur undrast hann yvir, at eitt nú bøkurnar hjá Jóanes Nielsen ikki hava fingið størri útbreiðslu uttanfyri Føroy­ ar. ­ Lagnan, sum onkrar av bókunum hjá Jóanes Niel­ sen hava fingið, er ikki í samsvar við hansara dygdir sum rithøvundur. Eftir mín­ um tykki hevur hann avgjørt tað, sum skal til fyri at sláa ígjøgnum sum altjóða rit­ høvundur, sigur Erik Skyum­Nielsen. Av øðrum føroyskum høv­ undum, sum kundu staðið seg í altjóða høpi, nevnir Erik Skyum­Nielsen Jens Paula Heinesen og hansara verk Á ferð inn í eina óenda­ liga søgu. ­ Hevði tað bókaverkið verið skrivað á eitt nú norskum, eri eg vísur í, at tað hevði fingið rættiliga stóra útbreiðslu, sigur hann. Erik Skyum­Nielsen heldur als ikki, at føroyskar bókmentir eru ov provinsi­ ellar ella bygdasligar til at kunna fanga áhugan hjá útlendskum lesararum. ­ Eg havi hoyrt hasa grundgevingina fyrr, men eftir mínum tykki heldur hon ikki. At ein bók tekur støði í einum lítlum um­ hvørvið merkir ikki tað sama sum, at hon bara talar til ein samsvarandi lítlan málbólk. Hatta er tann spennandi spurningurin um, nær tað bygdarsliga verður universielt, sigur Erik Skyum­Nielsen, sum sjálvur hevur eitt boð uppá, nær tað hendir. ­ Tað er, tá rithøvundurin hevur frásøguevni og hug­ flog umframt ein ans fyri bygnaði, sum fær lesararn at undrast. Og slíkar dygdir eru jú ikki tengdar at tjóðini ella støddini á landinum, høvundurin kemur frá, sigur Erik Skyum­Nielsen. Àttu at lært av íslendingum Sambært Erik Skyum­ Nielsen áttu føroyingar at lært av mátanum, ið íslend­ ingar hava megnað at gera sínar bókmentir galdandi úti í heimi. Sjálvur hevur Erik Skyum­Nielsen týtt fleiri enn 30 íslendskar bøkur til danskt og hevur fylgt teirra ferð út í heim. ­ Stóra frambrotið hjá íslendskum bókmentum hongur millum annað sam­ an við, at íslendingar eru hildnir uppat at selja seg uppá sína stóru saga­ traditión. Slíkt selur ikki longur. Harafturat duga teir sera væl at pleyga neyðugu sambondini út í heim og ikki minst tryggja, at týð­ arar og onnur lyklafólk alla­ tíðna verða dagførd um, hvat hendir innan íslendskar bókmentir, sigur Erik Skyum­Nielsen, sum heldur tað vera óvanliga torført at fáa eina líknandi tænastu úr Føroyum. ­ Eg vildi ynskt, at eg støðugt varð fóðraður við bókatíðindum úr Føroyum. Bara eitt lítið tíðindabræv umvegis teldupost hevði hjálpt ómetaliga væl, men har kemur onki. So vítt eg dugi at síggja, eru føroyskar bókmentir stórt sæð ósjón­ ligar uttanfyri Føroyar, sigur Erik Skyum­Nielsen. Idealisma og tilvild Sambært Erik Skyum Nielsen er tað eitt bland av idealismu og tilvild, sum ger, at hann sjálvur fær hildið seg nøkunlunda dagførdan, um hvat hendir innan føroyskar bókmentir. ­ Eg renni meg av og á í rithøvundan Jógvan Isak­ sen, sum ofta veit okkurt nýtt. Tað sum eg annars frætti, er slíkt, sum eg spyrji meg fram til, tí eg havi áhuga fyri føroyskum bók­ mentum og eisini onkuntíð týði onkra føroyska bók til danskt, sigur Erik Skyum Nielsen, sum javnan tekur arbeiðið við at týða skald­ søguna Í morgin er aftur ein dagur hjá Oddvør Johansen framaftur. ­ Í morgin er aftur ein dagur er ein deilig bók, sum hevur uppiborið útbreiðslu uttanfyri Føroyar, sigur Erik Skyum­Nielsen. Nýliga hevur hann annars týtt yrkingsavnið hjá Carl Jóhan Jensen, September í bjørkum sum kanska eru bláar, til danskt – eitt sera orginalt savn, sambært Erik Skyum­Nielsen. ­ Og so havi eg eisini lisið Ó, hjá Carl Jóhan Jen­ sen. Ein fantastiska ambi­ tiøs bók, sera løgin men eisini ein sera áhugaverd bók, sigur bókmentafrøð­ ingurin hugsunarsamur. Dygdin skal bera føroyskar bøkur út í heim Hestbech til Sumbiara Ætlandi skuldi kendi presturin Kristine S. Hestbech vitja í Sumba í februar fyri at halda fyrilestur og føstuguðstænastu, men hetta mátti av ymsum orsøkum útsetast. Men nú verður vitjanin loksins veruleiki og guðstænasta og fyrilestur verða týsdagin og mikudagin. Fyrilesturin verður at hoyra í Samkomuhúsinum í Sumba 1. apríl klokkan 19 og hevur heitið »Det gode liv – jagten på lykken«. Eftir fyrilesturin verður kaffi at fáa og Hestbech verður at hitta. Høvi verður at seta spurningar ella bara at práta saman. Fyrilesturin er almennur. Kvøldið eftir, 2. apríl klokkan 19, verður Guðstænasta í Sumbiar Kirkju við Kristine S. Hestbech. Koyrilærari bjóðar frálæru í prutli Sum eina roynd fer ein av koyrilærarunum í Havn, Benny Ejdesgaard, at bjóða frálæru í koyring við prutli, umframt undirvísing í ferðsluteori. Sum er krevst eingin undirvísing í at koyra prutl. Hetta heldur Benny Eidesgaard vera skeivt og vandamikið, tí prutlførarar í útgangsstøðnum ikki vita nakað sum helst um til dømis víkiskyldu. Koyrilærarin heldur, at tað er reint hepni, at tað ikki henda fleiri vanlukkur, har prutl eru uppií. Benny Eidesgaard vónar, at foreldur til ung, ið vilja ogna sær prutl, fara at taka av tilboðnum um undirvísing, áðrenn tey ungu verða slept út í ferðsluna. Undirvísingin í prutlkoyring byrjar 16. apríl. Bæði skúlavognur og prutl fara at vera frámerkt, meðan prutlvenjingin fer fram. Marknaðarføringin av føroyskum bókmentum úti í heimi má fyri alt í verðini ikki verða stýrd av tjóðskaparligum idealum, sigur Erik Skyum-Nielsen, bókmentafrøðingur, týðari og rithøvundur