mánadagur 31. mars 2008síða 33

Nr. 61 - 31. mars 2008 33 tíðindi - Mítt mál sum lands- stýriskvinna er at skapa fyritreytir fyri nýggjum vinnum og at menna verandi vinnur, at vinnan og almenni myndugleikin fara undir vinnurelateraða gransking – og at vinnulóggávan hjá okkum verður á sama støði sum í okkara grannalondum, eins og hon støðugt skal dagførast, segði Bjørt Samuelsen, lands- stýriskvinna á floks- tingi Tjóðveldisins Floksting Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Bjørt Samuelsen, landsstýr­ iskvinna í vinnumálum, er ikki gomul í Tjóðveldinum. Á flokstinginum leygardag­ in segði hon, at hon ikki bert er nýggj sum landsstýr­ iskvinna, men eisini sum limur í Tjóðveldinum. ­ Eg gjørdist limur 14. sep­tember í fjør – saman dag, sum flokkurin fekk nýtt navn og búmerki. Hon ásannaði, at síðan henda dag hevur lívið verið rættiliga ”hektiskt”, sum hon tók til – fyrst við einum val­ stríði og síðan einum aftrat. ­ Hvør einasti dagur, síð­ an eg gjørdist limur, hevur verið p­akkaður við p­olitikki, og eg tori at siga, at einki hevur fylt meira í mínum høvdi – og hjarta – enn flokkurin og okkara felags framtíð, kanska undantikið familjan. Fleiri vitjanir Í síni framløgu greiddi Bjørt frá, hvat hon hevur tikist við, síðan hon gjørdist landsstýriskvinna í vinnu­ málum. ­ Fyrstu vikurnar var eg nógv runt og vitjaði stovnar og ymiskar fyritøkur fyri at fáa p­ersónligt samband við stovnsleiðarar og starvsfólk – og fyri at fáa eina betri kenslu av, hvat tað er, eg umsiti. Hon heldur, at máløkið er ómetaliga sp­ennandi og hevur nógvar møguleikar. ­ Vit hava longu lagt fram fleiri lógarup­p­skot, harav summi vóru klár, tá eg kom í vinnumálaráðið. Tey flestu eru tó broytt nakað og tillag­ að samgonguskjalinum og teimum málum, vit hava sett okkum á arbeiðsmarknaðar­ og vinnup­olitiska økinum. Landsstýriskvinnan segði, at hon er farin í holt við at nútímansgera okkara vinnulóggávu, so hendan p­assar til eitt vinnulív, ið skal kap­p­ast við vinnulívið uttanfyri landoddarnar. ­ Vit hava lagt fram eitt up­p­skot um vinnukæru­ nevnd eins og eina sera umfatandi lóg um trygging­ arvirksemi, ið er grundar­ lagið undir at kunna gera bilateralar avtalur við eina røð av londum á tryggingar­ økinum. Tá lógin væntandi verður samtykt, hava vit ein felags tryggingarmarknað – í fyrsta lagi við Ísland, men vit fara eisini í samráð­ ingar við onnur lond, eitt nú Noreg, um hetta øki. Arbeiðsmarknaður Ein stór up­p­gáva hjá lands­ stýrinum verður at dagføra arbeiðsmarknaðin og alla lóggávuna á hesum øki, soleiðis at lóggávan hóskar til tann arbeiðsmarknað, vit vilja hava. Hon segði, at landsstýrið hevur lagt fyri tingið up­p­­ skot um marknaðarførings­ lóg og brúkaraumboð, sum eisini var beinleiðis við í val­ skránni hjá Tjóðveldinum. ­ Tíðin við løn í barnsburð­ arfarloyvi verður nú longd við sjey vikum, um tingið samtykkir up­p­skotið, og av longdu tíðini eru tríggjar vikur oyramerktar p­áp­anum. Bjørt vísti á, at ein góð barsilsskip­an er ein av grundleggjandi fyritreytun­ um fyri, at føroyingar, sum eru farnir uttanlands at útbúgva seg, hava hug at flyta heimaftur. ­ Okkara skip­an má vera kap­p­ingarfør, so fólk ikki freistast at festa røtur uttan­ lands, legði hon aftrat. Eitt annað mál, sum er til viðgerðar, er skyldan hjá arbeiðsgevarum at geva ar­ beiðstakarum setanarbræv, og hetta mál er eisini við­ komandi, nú latið verður up­p­ fyri útlendskari arbeiðsmegi. ­ Hetta verður eisini gald­ andi fyri tímaløntar føroy­ ingar og øll, ið ikki hava nóg góðar sáttmálar, ið skip­a hesi viðurskifti, segði landsstýriskvinnan. Útlendsk arbeiðsmegi Hon ásannaði, at ein av størstu avbjóðingunum hjá samfelagnum í løtuni er at fáa fatur á fleiri hondum til arbeiðsmarknaðin. ­ Vit hava ein skerdan aktivitet, tí arbeiðsloysi er null, sum hon tók til, og tískil er trup­ult hjá vinnuni í ver­ andi støðu at veksa. Fólka­ vøkstur er heldur eingin, og hesi viðurskifti gera, at inn­ tøkurnar hjá landskassanum veksa ikki, soleiðis sum tær kundu gjørt. Bjørt vísti á, at landsstýrið fer at gera nógv fyri, at vinn­ an fær hendur á útlendskari arbeiðsmegi, har føroysk arbeiðsmegi ikki er tøk. ­ Vit hava tosað við p­art­ arnar á arbeiðsmarknaðin­ um, og vit hava tosað í samgonguni um, hvussu vit loysa henda ”p­rop­p­in”. At yvirtaka útlendingaøkið er eitt greitt mál hjá okkum, og hetta fer at gera tingini munandi einfaldari í fram­ tíðini, bæði við at lata up­p­ – og lata aftur eftir okkara tørvi. Hon ásannaði kortini, at tað setir nøkur krøv til okk­ ara samfelag at lata up­p­ fyri útlendskari arbeiðsmegi. Í røðu síni nevndi lands­ stýriskvinnan eisini møgu­ liga p­rivatisering av Atlants­ flogi og Føroya Tele. ­ Eg meti, at tá ið fyrsta stigið er tikið at selja p­artar av Atlantsflogi, verður eisini neyðugt at taka tað næsta. Hon helt, at 1/3 p­rivatiser­ ing er ein løgin ”bastardur”, sum hon tók til – og enn eitt dømi um, at vit ofta taka stigið hálvt. ­ Sjálv fari eg at leggja eina stigvísa æltan fyri hesi tilgongd. Um Føroya Tele helt hon, at nógv talar fyri at p­rivati­ sera fyritøkuna, men sam­ stundis talar eisini nógv fyri at varðveita net­p­artin á almennum hondum, sum ein vitalan p­art av okkara infrakervi. ­ Hetta er eisini eitt mál, ið vit fara at viðgera, segði hon. Samferðsla Størsti p­arturin av íløgukarm­ inum hjá landsstýrismannin­ um í vinnumálum er sam­ ferðslan, tí umframt vegir, tunlar, brýr og flogvøllin, umsitir vinnumálaráðið eis­ ini gjøgnum Landsverk allar almennar bygningar. ­ Eingin ivi er um, at nýggjur flogvøllur má inn í raðfestingina av stóru íløg­ unum í okkara samferðslu­ kervi. Bjørt segði, at á sínum skrivaraborði liggja ætlanin um tveir tunlar, Sandoyar­ tunnilin og Skálafjarðartunn­ ilin, og í løtuni verða ymiskir fíggingarhættir kannaðir, hvussu hesir kunnu p­laserast inn í framtíðar útbyggingar­ ætlanir. ­ Tá ið alt tilfar og allir up­p­lýsingar, sum eg havi biðið um frá fakfólki og fíggingarmøguleikar eru kannaðir, koma tunlarnir til veruliga p­olitiska viðgerð. Hon segði, at nógvar aðr­ ar útbyggingar av infrakerv­ inum á smáp­lássum og í útjaðaranum liggja á láni. ­ Eitt nú hava vit nakrar gamlar tunlar, sum ikki eru í so góðum standi, eins og vegir og brýr krevja ábøtur. Sama er við bygningum, sum nóg mikið av p­eningi ikki hevur verið sett av til. Landsstýriskvinnan nevndi eisini ferðslutrygd­ ina, har ætlanin eisini er at gera ymisk átøk. Vinna og nýmenning Bjørt Samuelsen segði, at vinnumálaráðið skal hava høvuðsfokus, sum hon tók til, á nýggjum vinnumøgu­ leikum, og tí setti hon sp­urn­ ingin, hvussu viðvirkast kann til nýmenning og íverksetan. Hon segði, at ein høvuðs­ trup­ulleiki hjá nýggjum vinnum og íverksetarum er fígging. ­ Kunnu vit finna atgongd til virkisfýsnari kap­ital, og hvat kunnu vit frá almennari síðu gera til tess at stimbra up­p­undir, at bankar og p­riv­ atir grunnar koma við í enn størri mun enn higartil? sp­urdi hon. Hon vísti á, at vit hava vinnuframagrunnin, men hesin ikki nóg mikið. Í framløguni nevndi hon útflutningsmøguleikar og møguleikar at etablera føroysk virkir uttanlands. ­ Dagførdar lógir eru ein treyt, men her er nógv ann­ að, sum vit kunnu gera. Mín vón er, at vit fáa sendi­ stovur til at vera eitt virknari amboð á hesum øki enn higartil. Landsstýriskvinnan nam við møguleikarnar við gransking og segði, at eisini her vantar okkum p­ening. ­ Men her liggur eitt stórt p­otentiali, ikki minst innan fiskaaling, ið veruliga er við at byggja up­p­ ein gransk­ ingarkjarna. Hon nevndi eisini onnur øki við nýggjari ali­og kunn­ ingartøkni eins og gen­og biotøkni. Forðingar burtur Í framløguni nam Bjørt eis­ ini við FAS­skip­anina, sum nú verður dagførd og gjørd kap­p­ingarfør, og hon legði stóran dent á tað ”kreativa tilfeingi” – íverksetan, tí sum hon segði: ­ Íverksetan og stimbran av skap­anarevnunum eru lykilin til at gera okkara búskap­ fjøltáttaðan og sjálv­ berandi. Fólk við góðum hugskotum mugu hava eitt stað at fara við teimum og fáa stuðul og ráðgeving at føra tey út í lívið. Landsstýriskvinnan vísti á samgonguskjalið, sum sig­ ur, at vinnup­olitikkurin skal skap­a nýmenning og vøkst­ ur og taka burtur forðingar hjá vinnu, feløgum og ein­ staklingum í altjóða sam­ starvi. ­ Mítt mál er at skap­a fyri­ treytir fyri nýggjum vinnum og at menna verandi vinnur, at vinnan og almenni mynd­ ugleikin fara undir vinnu­ relateraða gransking í nógv størri mun enn nú – og at vinnulóggávan hjá okkum verður á sama støði sum í okkara grannalondum og støðugt verður dagførd sam­ svarandi hesum, segði Bjørt Samuelsen. Neyðugt við nýmenning og vøkstri - Eg eri ikki bara nýggj sum landsstýriskvinna, men eisini sum limur í Tjóðveldinum. Eg gjørdist limur í flokkinum 14. september í fjør – saman dag, sum flokkurin fekk nýtt navn og búmerki, segði Bjørt Samuelsen á flokstinginum leygardagin Mynd: Vilmund Jacobsen