mánadagur 7. apríl 2008síða 24

24 tíðindi Nr. 66 - 7. apríl 2008 Eftir at Al Gore tapti forsetavalið í 2000 móti George W. Bush, hevur hann vígt lív sítt sum verji av umhvørvinum. Vit lýsa lívsleið hjá manninum, sum vitjar okkum í dag í sambandi við Trans Atlantic Climate Conference VITJAN Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Albert Arnold Gore, Jr. er føddur 31. mars 1948 í Washing­ton DC. Pápin, Albert Gore Sr., var limur í umboðsmannaráðnum um­ boðandi statin Tennessee frá 1939 til 1944 og­ aftur frá 1945 til 1953. Hann sat síðani í senatinum frá 1953 til 1971. Mamman, Pauline LaFon Gore, var ein hin fyrsta kvinnan, sum fekk próg­v frá Vanderbilt University Law School. Barna­ og­ ung­dómsárini vórðu býtt millum Washing­­ ton DC og­ lítla býin Cart­ hag­e í Tennessee, har hann um sumrarnar arbeiddi á familjug­arðinum, har tey hava hoyg­g­j, dyrka tubbakk og­ hava neytahald. Hann átti eina eldri systir, Nancy Gore Hung­er, sum tó doyði av lung­akrabba í 1984. Skúlaárini g­ekk hann í St. Albans School í Wash­ ing­ton DC, og­ læs seinni á Harvard University, har hann tók B.A. í stjórnarfrøði (cum laude) í juni 1969. Í 1970 g­iftist Gore við Mary Elizabeth Aitcheson (nevnd Tipper). Tey eig­a fýra børn, Karenna (fødd 1973), Kristin (1977), Sarah (1979) og­ Albert III (1982). Abbabørnini eru tvey, Wyatt Gore Schiff (1999) og­ Anna Hung­er Schiff (2001). Sum so nóg­vir aðrir amerikanarar fór Al Gore eisini inn í herin, hóast hann var ímóti Vietnamkríg­­ num. Hann kundi annars sloppið undan, tí ein familju­ vinir hevði g­oymt honum pláss í the National Guard. Men pliktkenslan g­jørdi, at hann meldaði seg­ í herin 7. aug­ust 1969. Eftir g­rundvenjing­ í Fort Dix, varð Gore settur sum blaðmaður á The Army Flier, hernaðarblaðið á Fort Rucker. Tá sjey mánaðir vóru eftir av hernaðartíðini varð Al Gore sendur til Viet­ nam. Hetta var 2. januar 1971, og­ hann var í tænastu hjá 20th Eng­ineer Brig­ade í Bien Hoa. Heimsendur frá Vietnam fór Gore at lesa journalistik og­ teolog­i á Vanderbilt Uni­ versity. Samstundis arbeiddi hann á blaðnum The Tennes­ seean í Nashville á náttar­ vaktini. Seinni arbeiddi hann fast á blaðnum í fimm ár sum blaðmaður, har hann kannaði korruptión millum limir av Metro Council í Nashville. Hetta førdi til handtøku og­ dóm av tveim­ um embætismonnum fyri ymisk lóg­arbrot. Eftir at hava fullført eitt ár av Rockefeller Founda­ tion Scholarship, g­avst hann at lesa teolog­i og­ kast­ aði seg­ fulla tíð yvir journali­ stikkin. Nøkur ár seinni, frá 1974­76 læs hann jura á Vanderbilt, til hann knapp­ lig­a setti sær fyri at stilla upp til umboðsmannaráðið í 1976. Politisk lívsleið Seint í februar 1976 boðaði Joe L. Evins óvæntað frá, at hann g­avst í politikki og­ tók ikki við afturvali. Evins hevði annars loyst Albert Gore Sr. av sum umboðs­ mannaráðslimur í 1953, og­ tá Gore Jr. frætti hetta, g­jørdi hann av at taka seg­ úr juralesnaðinum og­ stilla upp til valið. Hetta kom óvast á sjálvt hann sjálvan, og­ konan, Tipper Gore, stóð púra býtt, tá hon fekk tað at vita. Gore vann tepurt demo­ kratiska valið og­ stillaði tí upp við ong­um mótvalevni og­ varð tískil valdur í sín fyrsta ting­sess 28 ára g­am­ al. Al Gore varð afturvaldur tríg­g­jar ferðir, í 1978, 80 og­ 82. Í 1984 stillaði hann upp til senatið, ein sess sum republikanski meirilutaleið­ arin Howard Baker hevði havt. Hetta valið vann Gore. Hann sat sum senator um­ boðandi Tennessee fram til 1993, tá hann g­jørdist vara­ forseti. Sum senator sat hann í eini røð av nevndum so sum Senate Armed Services, House of Intellig­ence, Com­ merce, Science and Trans­ portation, Rules and Ad­ ministration og­ Govern­ mental Affairs. 19. mars 1979 g­jørdist Al Gore hin fyrsti á C­SPAN (ein kaðalrás, sum sendir non­stop frá stjórnarfundum og­ ting­fundum), tá hann helt røðu í umboðsmanna­ ráðnum. Og­ seinast í 80­ unum setti Al Gore fram the Gore Bill, sum seinni varð samtykt sum Hig­h Per­ formance Computing­ and Communication Act of 1991. Leonard Kleinrock, sum var ein av høvuðsmonn­ unum aftan ARPANET, metir lóg­ina ein mílastein í internetsøg­uni. Gore g­jørdi støðu sína g­reiða um Golf kríg­g­ið, serlig­a áðrenn og­ aftaná. Í einari røðu sum senatorur í 1992 g­jørdi hann vart við, at hann sum senatorur tvær ferðir royndi at steðg­a amerikanska stuðlinum til Saddam Hussein, men fyrst Reag­an­ og­ síðani Bush­ stjórnin høvdu forðað hes­ um. Í kjalarvørrinum av Al­ Antal herferðini, har Hus­ sein framdi deyðilig­ álop á irakiskar kurdar við sinn­ ops­ og­ nervag­assi, setti Gore fram Prevention of Genocide Act of 1988, sum hevði skorið burtur allan stuðul til Irak. Hetta upp­ skotið fall tó. Forsetaval Al Gore stillaði upp fyrstu ferð til forsetaforvalið hjá demokratunum í 1988. Arg­­ Umhvørvis aktivisturin Gore Al Gore var ein hin fyrsti politikarin, sum hugsaði um umhvørvið. Longu seinast í 70-unum skipaði hann fyri kongresshoyring um evnið