mánadagur 7. apríl 2008síða 25

25 tíðindi Nr. 66 - 7. apríl 2008 asti mótstøðumaðurin var litti Jesse Jackson. Á Super Tuesday vann Gore statirnar Arkansas, North Carolina, Kentucky, Nevada, Tennes­ see og Oklahoma. Seinni tók hann seg kortini úr vali­ num, sum Michael Dukakis at enda vann. 9. juli 1992 valdi Bill Clinton Al Gore sum sín varaforseta. Gore hevði framman undan gjørt av, ikki at stilla upp til forvalið til forsetavalið. Hetta komst fyrst og fremst av, at 10­ára gamli sonur Al Gore, Albert III, næstan misti livið í ein­ ari bilvanlukku, tá hann var á veg út av stadion eftir ein basketball dyst. Orsakað av longu lekingartíðini gjødri Al Gore av at vera nær son­ inum. Tískil gjørdist eingin tíð til forvalið. Sum kunnugt vunnu Bill Clinton og Al Gore í 1992, og Al Gore tók við sum 45. amerikanski varaforsetin 20. januar 1993. Undir Clin­ ton­stjórnini vaks ameri­ kanski búskapurin munandi, sambært David Greenberg, professara við Rutgers Uni­ versitetið, samstundis sum arbeiðsloysið var hitt lægsta síðani 1970­ini. Sum kunnugt vann makk­ araparið 1996 forsetavalið eisini. Al Gore stillaði upp til forsetavalið í 2000 har hann valdi Joe Lieberman sum sín varaforseta. Sum tey flestu minnast gjørdist valið ógvuliga spennandi. Fyrst søgdu SV­støðirnar, at Gore hevði vunnið í Florida, síð­ ani tóku tær tað aftur, seinni søgdu tær, at Bush hevði vunnið fyri so at taka eisini tað aftur. Tað endaði við, at republi­ kanski innanstatsráðharrin, Katherine Harris, kravdi atkvøðurnar taldar umaftur. Gore fór til hægstarætt fyri at steðga umteljingini, og tað gjørdi hægstirættur so nakrar vikur seinni. Hetta førdi til, at Bush vann Florida við 534 atkvøðum og gav honum teir 27 val­ menninar og harvið forseta­ embætið. Gore fekk samlað einar 500.000 atkvøður fleiri enn George Bush. Men hann fekk kortini bert 266 valmenn móti teimum 271 hjá Bush. Al Gore var ein upplagdur kandidatur til forsetavalið í 2004 eisini, men longu í desember 2002 boðaði hann frá, at hann stillaði ikki upp til valið í 2004. ­ Persónliga havi eg ork­ una, viljan og ambitiónina at fremja eina valherferð aftrat, men eg haldi kortini ikki, at tað er tað rætta fyri meg. Ein umdystur millum meg og Bush hevði sett fok­ us á tað farna, og ikki á framtíðina, sum eg haldi er tað rætta, greiddi Al Gore frá. Hann fekk tó stóran kritikk, tá hann bjóðaði seg fram sum Governor of Ver­ mont Howard Dean í kapp­ ing móti eitt nú fyrrverandi varaforseta valevni sínum, Joe Lieberman. Millum kritikararnar var eisini John Kerry. Seinni segði Al Gore seg stuðla John Kerry sum for­ setavalevni í 2004 saman við Bill Clinton og Jimmy Carter. Al Gore var ongantíð veruliga ein møguleiki í for­ valinum í ár, men ein kann­ ing í desember 2007 gav Al Gore 17% av atkvøðunum á øðrum plássi aftan fyri Hillary Clinton, ájavnur við Barrack Obama og framman fyri John Edwards. Umhvørvið Sambært the Concorde Monitor, var »Gore (var) ein av fyrstu politikarunum, sum skilti álvaran í klima­ broytingunum, og tað neyð­ uga í at minka um útlátið av CO2 og øðrum vakstrarhús­ gassum. Hann skipaði fyri fyrstu kongresshoyringini um evnið longu seint í 1970­unum. Somuleiðis var hann við í Academy Award­ vinnandi dokumentarfilmin­ um frá 2006, ”An Uncon­ venient Truth”. Filmurin dokumenterar prógv fyri menniskjaligari globalari upphiting og ávarar móti avleiðingunum, um fólk ikki beinanvegin broyta hug­ burð«. Kritiskar røddir hava víst á, at privata heimið hjá Al Gore, sambært eini frágreið­ ing hjá Nashville Electric Service, brúkar millum 12 og 20 ferðir so nógv elek­ trisitet sum eini vanlig set­ hús. Men The Detroit Free Press sigur, at Al Gore sein­ astu tríggjar mánaðirnar hevur keypt 108 blokkar av grønari orku um mánaðin. Tað kostar honum 432 doll­ arar eyka um mánaðin og svarar til endurvinning av 2.48 milliónum av alumin­ iumdunkum ella 143.046 kilo av avísum. AP segði 13. desember 2007, at Al Gore hevur framt eina røð av broytingum í húsunum fyri at gera tey so umhvørv­ isvinarlig sum gjørligt. Eisini U.S. Green Build­ ing Counsil rósar Gore fyri at hugsa um umhvørvið í sambandi við síni egnu hús. Fyri arbeiði sítt innan glo­ bala upphiting og umhvørv­ ið fekk Al Gore í fjør Frið­ arheiðursløn Nobels. Hana fekk hann saman við Inter­ governmental Panel on Cli­ mate Change, hvørs leiðari er Rajendra K. Pachauri frá Dehli í Indina. Heiðurslønin varð givin fyri »at upp­ byggja og breiða út størri vitan um menniskjaelvdar klimabroytingar, og fyri at leggja grundarlagið undir neyðugum broytingum í hesum sambandi«. Gore og Pachauri tóku móti heiðurslønini 10. desember 2007 í Oslo Hóast hann var ímóti Vietnam-krígnum, meldaði Al Gore seg inn í amerikanska herin í 1969. Í 1971 varð hann sendur til Vietnam at gera tænastu N O R Ð U R L E N D S K T U M H V Ø R V I S M E R K I 5 4 1 7 0 5