týsdagur 15. apríl 2008síða 21

21 vinnan Nr. 72 - 15. apríl 2008 Formaðurin í Reiðara­ felag­num sig­ur, at soleiðis, sum g­ong­din er í løtuni hjá lemma­ trolarunum, er tað bara ein spurning­ur um tíð, nær hesir verða lag­dir – og­ teim­ um á baki koma so partrolararnir. Fiski­ mannafelag­ið vil ikki, at fiskimenn skulu taka lut í oljuútreiðsl­ unum FiskiFloti Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Oljan er vorðin ein alsamt meira tyngjandi partur í før­ oysk­a samfelagnum, sum er so tengt at hesi ork­uk­eldu. Kring um í húsarhaldunum merk­ist øk­ti prísurin við hægri mánaðargjøldum fyri olju, men serliga er tað í fisk­iflotanum, sum onga aðra ork­uk­eldu hevur, at olj­ an k­ennist sum ein lemjandi partur av útreiðslunum. Allur fisk­iflotin er tengd­ ur at oljuni, men ymisk­t er, hvussu nógv olja gongur – alt eftir, hvør sk­ipabólk­urin og reiðsk­apurin er. Tað er bara í tveimum sk­ipabólk­­ um, at manningin beinleiðis luttek­ur í oljuútreiðslunum. Hetta er hjá verk­smiðjusk­ip­ um og línubátum. Oljan tvífaldað Ein av teimum sk­ipabólk­um, sum eru harðast rak­tir, nú oljan er vorðin so dýr, eru djúpvatnstrolarar ella lemmatrolarar, sum teir eisi­ ni verða róptir. Oljan táttar nú í 5 k­rónur fyri liturin. Tað er meira enn tvífalt so nógv, sum fyri bara fimm árum síðan. Tak­a vit seinasta ár, fór umleið ein triðingur av veiðivirðinum hjá hesum sk­ipum til oljurok­ningar. Tað er meira, enn nak­ar sk­ipabólk­ur k­ann liva við í longdini. Støðan hjá teimum 13 lemmatrolarunum er tí ik­k­i góð, men meira at k­alla døpur – fyri ik­k­i at siga vónleys, um eink­i verður gjørt. Tá ið fisk­isk­apurin ik­k­i roynist, og fisk­aprísirnir ik­k­i eru teir bestu, noyðast feløgini, sum eiga hesi sk­ip, at leggja pening út, hvørja ferð sk­ipini loysa. Og tað gongur heldur ik­k­i í longdini. Reiðarafelagið og Fisk­imannafelagið hava tosað um oljuna, men hóast felagið hjá reiðarunum hevur sagt, at høgu oljuprísirnir fara at leggja ein stóran part av flotanum, vil felagið hjá fisk­imonnum ik­k­i hoyra talan um, at fisk­i­ menn sk­ulu rinda fyri olju. Formaðurin í Reiðara­ felagnum hevur sagt, at soleiðis, sum gongdin er í løtuni, er tað bara ein spurn­ ingur um tíð, nær lemma­ trolararnir verða lagdir – og teimum á bak­i k­oma so par­ trolararnir. Í januar, tá loysn fek­st á sjómannaverk­fallinum, sum tá hevði vart í einar 18 dag­ ar, samdust partarnir um at hittast aftur seinni, har roynt sk­uldi vera at finna eina semju, um oljuprísurin framhaldandi fór at øk­jast. Nú sigur formaðurin í Fisk­imannafelagnum, at hann er fúsur at práta um viðursk­iftini, men at hetta ik­k­i verður til meira enn prát. Hann sigur, at felagið hevur eink­i ímóti at tosa um oljuna, men felagið gongur ik­k­i við til, at fisk­i­ menn sk­ulu rinda fyri olju. Kanska partrol Felagið hjá Lemmatrolarum hevur víst á ymisk­ viður­ sk­ifti, sum k­ansk­a k­undu bøtt um gongdina hjá hes­ um partinum av flotanum, og eitt av ynsk­junum hevur í fleiri ár verið, at hesi sk­ip k­unnu sleppa at partrola og soleiðis spara eini 40% av oljuútreiðslunum – um tey spara eins nógv, og teir smærru trolararnir gjørdu, tá teir í sínari tíð fóru at par­ trola. Tað eru eini sek­s ár síðan, at teir, ið hava lemmatrolarar, fyrstu ferð vendu sær til landsstýri við fyrispurningi um partrol, og roynt varð eisini at fáa undanfarnu samgongu at loyva hesum. Men har hevði hesin sk­ipabólk­ur eink­i at heinta. Nú viðger Fisk­imálaráðið so aftur eina umsók­n frá tveimum lemmatrolarum, sum hava hug at royna við partroli. Nýggi landsstýrismaðurin í fisk­ivinnumálum hevur sagt, at so sk­jótt, sum við­ gerðin í Fisk­imálaráðnum er liðug, fáa umsøk­jararnir svar. Bólk­urin, sum fevnir um teir 13 lemmatrolararnar, er ik­k­i undir fisk­idagask­ipan­ ini, og tí hava sk­ipini loyvi at royna alt árið. Lík­t er tó til, at nýggjar leiðir mugu gangast, um hesum sk­ipabólk­i við veran­ di oljuprísum, fisk­isk­api og fisk­aprísi sk­al verða lív lag­ að. Partrol ein gongd leið hjá lemmatrolarum Nýggjar leiðir mugu gangast – ella onnur stig takast – um teimum 13 djúpvatnstrolarunum skal vera lív lagað við verandi oljuprísum, fiskiskapi og fiskaprísi Mynd: Vilmund Jacobsen tænasta svík­ur oftari nú enn áður, og tað er greitt, at het­ ta gongur útyvir fisk­aprísir­ nar, tí k­eyparar aftra seg við at k­eypa undir ivingarsom­ um umstøðum við flutn­ ingi. Mik­k­jal sigur, at hetta gongur ik­k­i minst útyvir tey fisk­asløg, sum lemma­ trolararnir veiða, tí hesi enda partvís á fesk­fisk­a­ mark­naðinum. At partrola Nevndarlimurin í felagnum Lemmatrolarar vísir á, at tá ið umstøðurnar hjá hesum parti av flotanum eru vorð­ nar so truplar, er greitt, at menn gera alt fyri at rek­a sk­ipini so bíliga sum tilber. ­ Vit hava tí viðgjørt ymisk­ar møguleik­ar, og ein av hesum er, um tað k­ansk­a hevði verið ein gongd leið at roynt við partroli. Hann sigur, at tað eru eini sek­s ár, síðan hesin spurn­ ingur fyrstu ferð k­om uppat venda, og at felagið k­annaði málið hjá fisk­iveiðimyndug­ leik­unum. ­ Vit hava tik­ið spurningin upp við landsstýrið, men har er eink­i hent. Undir sein­ astu landsstýrissamgongu varð spurningurin eisini reistur, men landsstýrismað­ urin vildi ik­k­i geva ok­k­um loyvi at royna við partroli, hóast hugsandi er, at nógvur peningur er at spara í oljuút­ reiðslum. Nú feløg, ið varða av lemmatrolarum, aftur hava vent sær til landsstýrið, fegnast Mik­k­jal Hammer um, at nýggi landsstýris­ maðurin er sinnaður at røða um spurningin og k­oma til eina niðurstøðu í hesum máli. ­ Teir, ið hava sk­il fyri partoli og vita, hvat tað í síni tíð merk­ti fyri teir smær­ ru trolararnar, siga, at olju­ útreiðslurnar mink­aðu við 40%. Hetta hevði sjálvsagt verið munagott og k­undi soleiðis verið ein partur av loysnini, um partrol annars vísir seg at rigga í ok­k­ara veiði. Hann sigur, at nú so nógv verður tosað um útlát, min­ ni oljunýtslu og reinari umhvørvi, dugir hann ik­k­i at síggja teir stóru trupul­ leik­arnar við at loyva lemmatrolarum at partrola. ­ Í mínari verð tik­ist tað hol í høvdi, sum hann tek­ur til, at myndugleik­arnir sk­u­ lu aftra seg við at loyva par­ troli hjá lemmatrolarum, tí honum k­unnugt stendur ein­ k­i í lógini um vinnuligan fisk­isk­ap, sum forðar hes­ um. Mik­k­jal Hammer heldur tað eisini vera spell, at Fisk­i­ mannafelagið sk­al vera so avgjørt um, at tað als ik­k­i k­ann k­oma upp á tal, at fisk­imenn luttak­a í einum parti av øk­tu oljuútreiðslu­ num, sum nú eru við at tak­a grundarlagið undan lemma­ trolarunum, sum hóast alt geva arbeiði til nógvan fisk­i­ menn, eins og teir geva grundarlag fyri stórum virk­­ semi uppi á landi. ­ Tá viðursk­iftini broytast so fullk­omiliga, sum við øk­tu oljuprísunum, er neyð­ ugt, at allir partar viðvirk­a til at finna loysnir, so vinn­ an k­ann halda fram, sigur reiðarin og nevndarlimurin í felagnum Lemmatrolarar. ri bakka Mikkjal Hammer er reiðari á lemmatrolaranum Sjagakletti (mynd), sum P/F Sjagaklettur í Hvalba eigur. Teir, sum eiga hetta partafelag, er felagið P/F Steintór, sum eisini eigur lemmatrolaran Steintór.