mikudagur 7. mai 2008síða 12

12 Nr. 86 - 7. mai 2008 Sosialurin Økt tilvitan um umhvørvi SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Eydna Skaale eydnaskaale@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Niels Petersen niels@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Seinastu tíðina hevur umhvørvi verið ovast á breddanum í nógvum lutum í føroyska samfelagnum. Og tað er sjálvandi sera gott, at vit gera okkum meira tilvitað um tann týdning tað hevur, at vit fara væl um umhvørvi. Hesa vikuna skipar Tórshavnar Kommuna fjórða árið á rað fyri umhvørvisviku, har serlig tiltøk eru á skránni. Eitt ítøkiligt úrslit av hesum er, at tað er ókeypis at koyra við Bussleiðini í Havn. Hetta er veruliga eitt umhvørvistiltak, sum eigur at merkjast, eitt tiltak, sum í øllum førum upp á sikt minkar um bilaferðsluna og sum harvið eisini minkar um tørvin á útbyggingum á eitt nú parkeringsplássum. Eitt sera gott tiltak. Eitt annað tiltak er sølubúðin, sum mánadagin lat upp í bygninginum hjá Brennistøðini á Hjalla. Øll, sum hava koyrt sær ein túr á brennistøðina vita, at nógv gott tilfar verður koyrt burtur – og at ALV so kann fáa nyttu og pening úr at selja hesar brúkslutir víðari til fólk, sum vilja keypa gamalt, kann bara vera gott. Nógv hevur verið tosað um CO2 útlát – og hvussu vit kunnu minka um hetta útlát – og atlitið til Kyoto-sáttmálan. Í høvuðsheitunum eru tað el-framleiðslan, skipaflotin og húsarhald, sum dálka mest. Her eiga vit at stuðla upp undir allar royndir, sum kunnu minka um útlátið. Vatnorkan hjá SEV hevur verið nevnd, og onkur hevur funnist at, at farið verður undir framhaldandi stórar útbyggingar, har vit ”einans” vinna 10% av útlátinum. Her mugu vit sjálvandi semjast um, hvussu nógv vit vilja offra. Vilja vit varðveita okkara vøkru náttúru við vøtnum og áum, ella vilja vit lata burtur av hesum í ávísum økjum, til tess at útbyggja vatnorkuna. Skeri eg teg her, missi eg teg har... Vit kunnu í øllum førum staðfesta, at fólksins tilvitan um týdning av at varða um um umhvørvi, er økt munandi – og tað fer at vísa bata. Í Føroyum tykist ”ganda­ orðið” enn at vera ”privati­ sering”. Men í kapital­ist­ iska ”heiml­andinum” U.S.A., verða sannil­iga gjørd undantøk. Sí greinina úr ”Kl­asse­ kampen” og l­es, hví ameriku­ menn IKKI val­du at ”PRI­ VATISERA” postverkið har!! Í Føroyum val­du vit at privatisera Postverk Før­ oya. Nærmast øl­l­ argument el­l­a knep vórðu nýtt í fjøl­­ miðl­unum at rættvísgera hesa gerð. Føroya Tel­e, SEV, Atl­antic Airways vm. Standa fyri tørni el­l­a hvussu? Á sinni var fakfel­agið ”Føroya Postfel­ag” kroyst upp í ein krók. Úrsl­itið var eisini, at starvsfól­k við høgum starvsal­dri vóru diskriminerað, m. a. vóru fl­eiri uppsøgd. Tað seinasta nýggja er, at tey el­dru post­ boðini við vunnari endal­øn – nøkur eru har enn ­ í einari uml­egging kanska skul­u kroystast inn at arbeiða? Ynskir l­eiðsl­a og partafel­agsnevndin at varðveita hesi starvsfól­k yvirhøvur? Í hesum døgum verður so l­ýst eftir ungum post­ bodum, sum hel­st ongantíð koma at fáa eina endal­øn. El­l­a hvussu? Hvussu verða tey l­ønt og kanska útl­end­ ingar við, nú hurðarnar verða l­ætnar upp fyri teimum? Verða tey l­imir í fakfel­øgunum? Eru tad t. d. sl­íkar l­eiðsl­­ ur, sum hon á Postverki Føroya, ið banka á dyrnar í Vinnuhúsinum, í Lands­ stýrinum og hjá l­øgmanni við? ­ og krevja, at hurð­ arnar eiga at standa víð­ opnar fyri útl­endingum? Hetta fyri at sl­eppa at ”hoppa bukk” við sátt­ mál­ar t. e. vunnin rættindi hjá fakfel­øgunum. Eg havi ikki nakað í móti einari varl­igari broyting av útl­endingal­ógini; men tað skal­ vera við skil­i. Hetta er eitt l­ítið l­and, og fakfel­øg­ ini eiga avgjørt at verða við í hesum arbeiði. Annars hava ameriku­ menn skil­t, hví tað bara ikki al­tíð er rætt at privatisera; vinarl­iga sí greinina. Góðu tit Ingeborg, Hans og onnur við: Takið tykk­ um ikki av tí, um tit verða skírd ”ómøgul­ig” og so hitt ”gl­obal­isering, skil­ja tit ikki”? Tað hava onnur roynt m. a. gaml­a Føroya Postfel­ag; men søgan hevur víst, at tey høvdu verul­iga nakað at vera bangin fyri. Standið tí fast! Amerikanarar vildu ikki privatisera teirra postverk ÁLvUR DANIELSEN Ein trupulleiki hjá heilsurøktarunum er at fáa fakliga viðurkenning Í hesum døgum har tað verður tosað nógv um menning og trivnað. Um vit skul­u fáa heil­su­ røktarar at trívast og støð­ ast, skul­u vit hava fakl­iga viðurkenning. Tískil­ skal­ ein hugburðsbroyting til­ fyri at venda gongdini. Tað snýr seg um, at fakból­k­ arnir kenna fakl­igu før­ l­eikarnir hjá hvørjum øðrum og á tann hátt gagnnýta hann til­ ful­nar. Vit hava eina góða fl­eks­ ibl­a útbúgvinging, har vit l­æra nógv um grundl­eggj­ andi og heil­sufremjandi sjúkrarøkt, og síðani l­eggur utbúgvingin upp til­ at víðka um førl­eikan, al­t eftir hvat fyri øki man starvast í. Útbúgvingin l­eggur eisini upp til­ tvør­ fakl­igt samstarv og at brúka hinar starvsból­karnar optimal­t, so at vit fáa eina góða dygd í sjúkrarøktini, og tað er kjarnan í okkara útbúgving. Heil­surøktarar hava sjál­vstøðuga, l­øg­ frøðil­iga ábyrgd av sínum gerðum. Vit hava l­ongu nøkur góð arbeiðspl­áss, har røkt­ arstarvsból­karnir arbeiða meira tvørfakl­igt, og trivn­ aðurin er í hásæti, eisini á Landssjúkrahúsinum, tíanverri eru al­t ov nógv av tí mótsetta eisini, har dupul­tfunktiónir eru og aðrir trupul­l­eikar og har tann fakl­iga viðurkenn­ ingin mangl­ar. Vónandi fer tað ikki at taka so drúgva tíð, at fáa fakl­iga viðurkenning. Nú útbúgvingin til­ heil­surøktara er komin til­ Føroyar, verður tað l­ættari at finna saml­eikan hjá heil­surøktaranum, tí tá skul­u vit, heil­surøktarar og sjúkrarøtarfrøðingar, í fel­ag l­æra næmingarnir upp. Tá ið Fel­agið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar pástanda, at um heil­surøkt­ arar skul­u útinna sjúkra­ røkt á Landssjúkrahúsinum er vandi fyri, at røktin versnar og at hetta rakar sjúkl­ingarnar, er tað ein pástandur sum vit al­s ikki kunnu taka undir við. Tað ræður um at gagn­ nýta al­t tað til­feingi vit hava og at síggja møgul­eikarnar. Hava uppiborið fakliga viðurkenning ALMANNA-og HEILSURøKtARAFELAgIð og FøRoySKA PSyKIAtRIFELAg Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli.