hósdagur 8. mai 2008síða 11

Nr. 87 - 8. mai 2008 11 Rættiliga eyðkent fyri ta støðu, landsstýri og sam­ gonga ofta koma í, sæst í týsdagsútgávuni av Sosiali­ num. Á forsíðuni rópar Jóhan Páll Joensen, umboð fyri arbeiðsgevararnar neyðarróp eftir arbeiðs­ megi, meðan Sonja Jógv­ ansdóttir, umboð fyri arbeiðstakararnar inni í blaðnum gremur seg um, at eg og Javnaðarflokkurin við uppskotinum um broyt­ ingar í útlendingamálinum vilja elva til ruðuleika á arbeiðsmarknaðinum. So kann ein spyrja. Hvat er tað fyri ein loysn, lands­ stýrið hevur lagt fyri ting­ ið, tá báðir partar tykjast meiri ella minni ónøgdir. Jú, vit hava júst funnið eina hóskandi fyribils­ loysn, ið beinanvegin gevur arbeiðgevarum møguleika at fáa meira fremmanda arbeiðsfólk til landið, samstundis sum arbeiðs­ takararnir kortini hava ta trygd, at hesin møguleikin steðgar, tá arbeiðsloysið fer uppum 3,5%. Við hesum hevur lands­ stýrið tilgóðasæð bráð­ feingistørvin hjá vinnuni, samstundis sum lagt verður upp fyri ótryggleikanum hjá arbeiðstakarunum. Hetta skuldi verið ein góð fyribilsloysn, so leingi partarnar á arbeiðsmarkn­ aðinum ikki eru komnir ásamt um eina fastlønarskip­ an, og so leingi sum eftirlits­ skipan landsstýrisins ikki er farin at virka til fulnar. Støðan á arbeiðsmarkn­ aðinum hevur í alt ov langa tíð verið hon, at vinnan hevur tørvað arbeiðsmegi, uttan at landsstýrið hevur loyst trupulleikan. Hetta hevur ivaleyst havt við sær, at búskapurin hevur verið fyri afturstigum, og tað gagnar so avgjørt ongum í samfelagnum. Hinvegin má landsstýrið eisini tryggja, at landið ikki verður opnað fyri fremmandari arbeiðs­ megi í so óðum verkum, at aðrir trupulleikar verða skaptir sum frá líður. Eg eri sera harmur um, at tað tók so drúgva tíð at fáa málið lagt fyri tingið. Men orsøkin var í stuttum, at vit (Javnaðarflokkurin) ynsktu at mýkja málið so mikið, at arbeiðstakara­ feløgini kundu liva við uppskotinum. Tí er tað ikki sørt ørkym­ landi, at Sonja leggur eftir mær og Javnaðarflokki­ num. Men soleiðis er so mangan. Men tá Sonja sigur, at eg ikki havi megn­ að at fingið skipaða viður­ skifti á arbeiðsmarknaði­ num, so lat meg minna hana og øll onnur á, at tað hevur ongantíð verið gott latín, at politikarar leggja seg út í viðurskifti, sum partarnir varða av. Mín greiða fatan er, at vit eru komin so langt við hesum uppskoti, sum til ber. Loysnin hevur næstan bæði selar og reim. Áset­ ingin um, at lógin gerst óvirkin, um arbeiðsloysið fer upp um 3,5%, er beinleiðis trygd fyri, at útlendsk arbeiðsmegi ikki ótálmað sleppur inn í samfelagið. Framíhjárætt­ urin er loystur so langt, at skrivlig tilsøgn frá FAG liggur um samráðingar um eina fastlønarskipan til flakvirkisvinnuna. Longur røkka ikki okkara møgu­ leikar. Nú er tað upp til partarnar at fáa loyst málið. Eg má siga, at Helena Dam á Neystabø, lands­ stýriskvinna við hesum málinum hevur víst sera gott politiskt handalag. Haraftrat hevur hon frá­ boðað, at ein útlendinga­ stova verður sett á stovn, umframt at útlendinga­ málið veður yvirtikið komandi ár. Sonja sigur í endanum av sínum glepsi, at enn sita fakfeløgini spent og bíða. Tað er júst trupulleikin. Nei, nú er ikki at bíða. Nú er at fara til verka og fáa gjørt eitt gamalt ynski um fastlønarskipan til veru­ leika. Eg rokni við, at nógvir av tykkara limum bíða í spenningi. Latið nú tingið fáa arbeiðsfrið til at avgreiða málið. Tað tænir øllum pørtum. løgmaður Jóannes eidesgaard Útlendingamálið enn einferð Misingin er av á hesum sinni. Fullmánin avtekur so líðandi aftur enn einaferð. Óluksáliga gott, ikki at skula liva av at rekja línu, skera agn, egna, taka olju og pro­ viant, seta og draga, drepa torsk, avreiða og koma heimafur til betra partin av hjúnabandinum. Nei, misunt verður ikki teimum, sum tað gera Hóast tað ikki er illa meint, er mær sagt, at síðsti idiot­ urin ikki er føddur enn. Vinmaðurin kom fram við, rokskiparin, sum ikki visti, hvussu hann skuldi stytta sær stundir. Hevði bøtt trol og fekk gænir. Legði mær soleiðis til at fara til fjals við slongitráðu og spinnara at fiska síl. Jú gaman í, men hvussu skuldu vit báðir bera okkum at í lágættarstormi við ælingi, og eygum, sum krevja langar armar og fittar fingrar, at knýta nylonknút á spinnara? Sjáldan er tilkomin sjó­ maður ráðaleysur, tí bleiv snapplásið íknýtt í lága kjallararúminum. Vælklæddir í yvirlilsils­ draktum komu vit umsíðir til ásetta staðið, sum sambært forfedrum okkara skuldi verða avbera gott, hvat sílaveiðu viðvíkur. Grammur, sum ikki einaferð, hoppaði hann úr førarasetrinum í dýra 4­ hjólstrekta japanaranum. Treiv eftir tráðu síni og slongdi út. Guddoy! Áfast var beinan veg. Rokskiparin, fimur og fúsur, hevði fingið tvær penar bleikjur, áðrenn eg yvirhøvur var komin úr bilinum, kasta mær av vatninum, og var til reiðar við tráðu míni. Spennandi, hugsaði eg glaður hansara vegna, at hann ikki bleiv ongul í reyv. Standi við vatnsbreddan, tráðu í hond og "spinni". Tolin sum altíð, mest sum í øðrum heimi, við tankum mínum um skapanarverkið, Guds undurfulla mátt og megi, hydroforiskar kreftir, regn og lágættarstorm. Áðrenn langt um longi, tørnaði fyri hjá mær. ”Gellan” var so trivalig, at eg onki formáddi mær sum sílafiskari. Vinmaðurin gav mær í neyðini praktiskar fiskivegleiðingar. Alíkavæl kláraði hon at tøma spæl­ trumluna fyri nylon. Eg mátti sanniliga út í, bleiv vátur um brøkurnar. Men tá herðindini vórðu av, hevði eg kortini munin. Aftaná tógvi stríð, lirkan og lumpan, eydnaðist at fáa hana inn at breddanum. Harragud, tað var gott, at rokskiparin fekk sparkað trivaligu errjuna uppá turt, tí spinnarin loysnaði júst í hesi stund. Hann bankaði nakkan í stein, og vit fóru ovurfegnir niðan móti jeepinum við 28” ­ errjuni ímillum okkum. Vorðið sum, reypaðu eitt sindur og fingu okkum eina cigar. So aftur at fiska. Cigarin meir enn hálv­ roykt. Útslóknað. Gud havi lov og takk, nú var áfast afur hjá mær. Hesuferð var tað ein stór bleikja, sum tó í stødd og styrki, ikki rætti­ liga stóð mát við ta fyrru errjuna. Raggadropin hongur, ælingur og vindurin veksur. Brillurnar døggast, komin fastur í botn. Rykki og skrykki. Endin er, at tað loysnar. Men hvat? Spinnarin brestur úr botni og beint í nøsina. Agnhald stendur djúpt innanfyri í klivaranum. Nú eru góð ráð dýr! Hóast alt, glaður yvir at døggutu brillurnar umsíður koma til sín rætt, sum verjuskjøldur fyri eygu tvá. Best man verða at gevast og fáa tútin frían. Sparingar á sosiala postinum á landsfíggjar­ lógini, merkjast ofta manna millum. Av hesi orsøk hava vit í Vestmanna sjáldan tøkan lækna. Tí valdu vit at greiða konsultatiónina á forsetri­ num í jeepinum. Skolaðu nøs og spinnara í ”lívsins vatni”, samstundis sum tungan hekk uttanborða í opnum gapi. Vinmaðurin royndi seg sum doktara. ”Eg má so siga,­ seigt sum jødafor­ húð”: Letur í rokskipara­ num. Men hann er vanur at greiða línu og egna, hugs­ aði eg við mær sjálvum. Júst hesin fimleiki hjálpti væl til at krøkja ígøgnum og klippa av við hvøssu bítitongini. Í somu vending brast stumpurin við agn­ haldinum burtur úr tútinum og vekk. Turkaðu bløðing­ ina, so aftur at "skola nøs og skola nøs”....... Kvøldið eftir fekk kona hansara ongul í reyv,­ bókstavuliga sagt; tí tá hon kom aftur frá bindiklubba við jeepinum, stóð stump­ urin við agnhaldinum fæstur í rumpuni á henni. ”Men hvad kan man gjøre ved saadanne mænd, der ikke have snøre i eje”. Rokskiparin og eg Vestmanna HJalmar n. Poulsen Ringt var at trúgva sínum egnu oyrum, nú boðað varð frá, at alt løgtingið hevði samtykt forboð fyri øllum lýsingartilfari á útlendsk­ um máli. Sum skilst var hetta forboð ásett eftir boð­ um frá føroyska presta­ stýrinum (málnevndini). Tað er greitt, at nøkur ynskja og hava altíð ynskt at steingja landið av fyri útlendskari ávirkan. Hetta hava serliga verið tey Kuba­trúgvu, blandað við fyrrverðandi DDR viðhaldsfólkini. Men at eingin annar mutar ímóti hevði eg ikki roknað við. Dagin eftir samtyktina um forboðið boðar heims­ pressan frá, at Kubanar fyri fyrstu ferð sleppa inn í ein telduhandil, gott nokk kunnu teir ikki enn keypa eina teldu, sum har kostar 4.000 krónur, ímeðan lønin sigst verða 150 krónur um mánaðin. Í mínum barnaárum gleddist man serliga til tíðina, tá donsku príslistar­ nir komu í hvørt hús. Dreingirnir vóru mest spentir upp á tann frá Candor, har serliga øll útgerð til súkklurnar var at fáa, man stríddist við tað danska til at finna fram til, hvat skuldi bestillast. Hjá konufólkunum var tað helst tann hjá Daels og aðrir móta­príslistarnir, sum høvdu størsta áhugan. Helst lærdu fleiri enn eg meira danskt úr Candor príslista­ num enn í skúlanum. Ótrúligt at man kundi uppliva at fyrsta stigið í globaliseringini skuldi enda við einum forboði fyri øllum útlendslum tilfari. Hugaligt verður, tá stórar europeiskar haldilsketur fara at senda lýsingartilfar á enskum til teir áleið 500 milliónur europearar, men samtíðis fáa at vita, at ímillum hesar 500 milli­ ónir eru 48.000 fólk sum í fylgi prestastýrinum ikki tola at síggja ella lesa slíkt. Ófatuligt at brúka fleiri 100 milliónir í skúlanum fyri at okkara børn skulu læra útlendskt mál, tá ið hesi so skulu brúka tað, so setur man forboð fyri tí møguleikanum. Eg gangi út frá, at Heilsufrøðiliga Starvs­ stovan gevur Málnevndini frávik (undantak) fyri at skipa fyri einum almenn­ um báli, hvar øll húsarhald frívilliga bera á bálið alt útlendskt lýsingartilfar, tey kundu ligið inni við, áðrenn Málnevndin fer á húsarannsókn fyri at handtaka tey, sum ikki frívilliga hava latið alt útlendskt tilfar á bálið. Undrist yvir mínar fyrr­ verðndi starvsfelagar í vinnunevndini, at teir samd­ ir taka undir við harraboð­ um frá prestastýrinum. To­ talt forboð ljóðar ikki sum eitt vinnuligt frambrot. Næsta stigið verður væl at steðga útlendskum lýsingum á internetinum. Havi hoyrt okkurt um, at man í Norðurkorea og á Burma hevur okkurt tílíkt system. So tað hevði verið upplagt, at landsstýrismað­ urin í uttanríkismálum í einum av sínum mongu uttanlandsferðum millum­ lendi í Norðurkorea fyri at finna tað totala forboði. Hurra fyri fyrsta átaki­ num í globaliseringini. Henrik old Tað lukkaða landið viðmerkingar