fríggjadagur 23. mai 2008síða 6

Nr. 97 • 23. mai 2008 Vikuskifti 6 Í vikuni komu sjey lættlisnar bøkur út á føroyskum. Hetta eru tær fyrstu sjey bøkurnar í eini røð av nógvum, ið Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúla­ bókagrunnur samstarva um at geva út. ­ Lærarar hava í nógv ár eftir­ lýst lættlisnar bøkur, og í teimum niðurstøðum, sum eru gjørdar í seinastuni viðvíkjandi føroyskum skúlaskapi, hevur fleiri ferðir verið víst á stóra tørvin á slíkum bókum. Nú eru tær fyrstu sjey komnar, og tær næstu sjey koma um stutta tíð, so vit eru ógvuliga spentar at vita, hvussu tær verða móttiknar av skúlunum og øðrum, siga teir fýra ritstjórarnir Marjun Ziskason, Lydia Didriksen, Turið Kjølbro og Borghild Sjúrðarberg, ið leggja lættlisnu røðina til rætt­ is vegna forløgini bæði. Røðin verður kallað Krabba­ bøkur; tær eru býttar upp eftir torleikastigi, og krabbar í ymsum litum siga, á hvørjum torleikastigi bókin er. Tær fyrstu seks eru ætlaðar 2. torleikastigi og tann síðsta til 3. torleikastig. Fyri summarfrítíðina koma tær næstu sjey bøkurnar; tær eru ætlaðar 3. torleikastigi. ­ Útlendsk forløg hava hópin av røðum við lættlisnum bókum, og vit hava sjálvsagt kannað eftir, hvussu tey skipa sínar røðir. Kortini ber ikki bara til at gera sum útlendsku forløgini. Føroysk børn fara seinni í skúla enn børn í grannalondunum, og hóast tímarnir til byrjanarundirvísingina eru øktir, hava vit færri tímar enn norðurlendsku grannarnir. Stóra lesikanningin, ið Solveig Debess hevur gjørt, bendir eisini á, at føroysk børn læra seinni at lesa enn onnur børn; tað sama ger ávegis lesikanningin, sum Karo­ lina Matras og Katrin Næs hava gjørt. Tí hava vit roynt at laga røðina eftir okkara egnu skúla­ skipan og valt bøkur út, sum ikki eru føroyskum børnum fremmand­ ar, siga tær fýra. Fjølbroytt úrval Lættlisnu bøkurnar, ið koma út í ár, eru allar týddar úr øðrum málum, í høvuðsheitum donskum, norskum, svenskum og enskum. ­ Vit hava lisið og kannað eina ørgrynnu av bókum og í fyrsta umfari valt nakrar og 20 bøkur út, sum koma út í ár; av hesum er ein bókarøð á 10 bøkur, sum er ógvuliga væl umtókt í Danmark, siga tær. Haldi, at vit kunnu siga, at allar tær útvaldu bøkurnar eru góðar bøkur. Tað vil siga, at tær hava eina góða søgu, at børnini kunnu kenna seg aftur í teimum, og at myndirnar, ið eru sera um­ ráðandi í eini lættlisnari bók, eru góðar og stuðla undir tekstin. Úr­ valið av bókunum er fjølbroytt og gott, og bæði dreingir og gentur fáa sítt. Eisini upprunafør­ oysk­ar Um somu tíð, sum arbeitt verður við at fáa tær týddu bøkurnar út, verður arbeitt við at gera upp­ runaføroyskar lættlisnar bøkur. Hetta er tó ein nógv drúgvari og orkukrevjandi tilgongd, sum júst er farin í gongd. Tær greiða frá, at hugsast má bæði um tekstir og myndir, og at lætt­ lisnar bøkur seta stór krøv til høvundin og teknaran. Bøkurnar skulu lúka tær lesiteknisku treytirnar, ið siga, um tær eru lættar at lesa ella ikki. Allar bøkurnar í Krabbarøðini verða tí viðgjørdar lesinámsfrøðiliga av serfrøðingum í lesing. Til hesa uppgávuna hava tær heitt á Monu Nattestad Steintún, ið er útbúgvin audiologopedur og starv­ ast á Sernámsdeplinum. Tær vísa víðari á, at tað eru 50 lættlisnar bøkur Stórur tørvur er á lættlisnum bókum til at menna lesiførleikan hjá føroyskum skúlabørnum. Sjey nýggjar bøkur eru bara byrjanin til eina røð av sonevndum Krabbabókum, sum eftir ætlan verða í øllum førum 50 í tali um tvey ár. Bókadeildin og Skúlabókagrunnurin samstarva um útgávurnar