hósdagur 12. juni 2008síða 11

11 tíðindi Nr. 111 - 12. juni 2008 Eitt netverk av tunl­ um undir jørð skal halda bilum burtur frá miðbýnum, so tað gerst tryggari og hugnaligari hjá fólki at ferðast í gøtu­ num, hildu fleiri á kjakfundi um miðbý­ in fyrr í vikuni KjaKfundur Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo - Eg eri illa lýdd millum bil- førarar í býnum, tí eg gangi og sløkki bilar, sum standa í tomgongd. Dáman, sum hevði tikið sakina í egnar hendur, var ikki tann einasta á kjak- fundinum mánakvøldið um miðbýin, sum hevði sæð seg illa inn á mongu bilarnar í miðbýnum í Havn. Tí fall tað eisini í góða jørð á fundinum, tá ein skjeyt upp, at skipa eitt net- verk av tunlum undir býn- um, so at bilarnir ikki longur skúgva bæði fólk og lív á gøtunum burtur. Eisini borgarstjórin, Heðin Mort- ensen, vísti á, at býráðið við jøvnum millumbilum hevur arbeitt við ætlanum um slíkar tunlar. Tunlar og brýr Í Føroyum er tað eftir øllum at døma soleiðis, at roynir tú at halda bilunum burtur, so hvørva fólkini eisini. Tí nyttar tað lítið at geva fólki boð um at parkera bilin uttanfyri Havnina og vænta, at tey taka ein av ókeypis bussunum inn í miðbýin, gjørdi ein av luttakararnum á kjakfundinum vart við. Hetta nýtist tó ikki at merkja tað sama sum, at bil- arnir áhaldandi skulu spæla høvuðsleiklutin inni í mið- býnum, vísti ein annanr lut- takari á. Við at gera eina tunnilsskipan undir jørð við uppgongdum ymsastaðni í miðbýnum, kunnu fólk framvegis koma tætt at teim- um støðum, har tey hava ørindi ella hug at savnast, samstundis sum bilurin er í nánd eitt nú í einum parker- ingskjallara nær við. Eisini borgarstjórin, Heð- in Mortensen, helt hugskot- ið vera vert at arbeiða víðari við. Sambært honum hava tankar longu verið frammi í býráðnum um at binda eyst- aru- og vestaruvág saman við einum tunli undir jørð. Hugskotið um tunlar und- ir jørð fekk rættiliga ferð á kjakið. Afturat uppgongd- unum til ávís støð í miðbýn- um, áttu at verið brýr mill- um tær gøturnar, har flestu handlar og fólk halda til, skeyt ein av luttakaranum upp. Hetta er heilt vanligt í øðrum býum, og síggja slík- ar skipanir út til at rigga heilt væl. Drepandi nostalgi Á tí meir filsosofiska bógv- inum vildi ein av luttakar- num á fundinum vera við, at nostalgiskar og roman- tiskar ímyndir av miðbýnum eru ein tann stórsta forðing- in fyri at skapa nýtt lív í býnum. Okkurt ruggar í hvussu er ikki rætt, tá øll siga seg vera so ómetaliga góð við miðbýin, alt meðan býurin spakuliga doyr. Ongin sigur seg vera góðan við SMS. Kortini er SMS ju á tremur av fólki og virksemi allan dagin ígjøgnum. Onkur vísti á, at ivaleyst er føroyska verðurlagið ein partur av orsøkini. Tað fáa vit hinvegin ikki gjørt so øgiliga nógv við. Skal Havn- in aftur sjóða av lívi og yðja við fólki, mugu vit sum eitt tað fyrsta fáa ungdómin inn í býin. Tað krevur, at vit hugsa heilt av nýggjum, eitt nú tá tað ræður um at bygg- ja skúlar. So í staðin fyri at parkera allan ungdómin í einum skúla úti á Markna- gilsvegnum, hví so ikki fjer- na til dømis Skipasmiðjuna og skapa eitt blómandi skúlaumhvørvi har? Vit nýt- ast ikki at uppfinna tann djúpa tallerkin av nýggjum. Alla aðrastaðni síggja vit, at tað fyrst og fremst er ung- dómurin, sum heldur lív í kafé­unum og lívinum á gøtunum. Er tað tað, vit vil- ja hava, mugu vit eisini vera sinnað at broyta býin, so at ungdómurin hevur eina or- søk til at vera í honum – eisini vanligar gerandisdag- ar. Borgarahús Ein av ungu luttakaranum á fundinum var skjót at lofta hugskotinum um fleiri til- boð til ung í miðbýnum í dagtímunum. Hon vísti á, at tað kann ikki vera rætt, at hevur tú hug at dansa, ert tú tvungin at gera tað um nátt- ina millum fullar menn. Tað átti ikki at verið so trupult at fingið eitt høli til vega, har fólk til dømis kundu dansa salsa og fingu dansi- frálæru gerandisdagar. Júst til slík endamál átti Havnin at havt eitt borgara- hús, skeyt ein onnur kvinna upp, sum helt tað vera stórt spell, at gamla Apotekið ikki verður brúkt betri. Hon dugdi illa at ímynda sær eitt betri stað, enn júst gamla Apotekið, har fólk í øllum aldri kundi savnast um ymis- kt virksemi. Í sama andadrátti skeyt onkur upp, at Løgtingið flut- ti út úr býnum, so bæði bygningur og økið kring um í størri mun bleiv karm- ur um eina livandi býarmen- tan. Bygdabilar ein trupulleiki Inn imllum mongu hugskot- ini vendi kjakið javnan aft- ur til parkeringstrupulleik- arnar í býnum. Onkur vildi vera við, at trupulleikarnir í stóran mun standast av bygdafólkum, sum arbeiða í Havn og lata bilarnar standar parkeraðar í mið- býnum allan dagin á tamb ja enntá í fleiri dagar. - Avbygdafólk skulu vera hjartaliga vælkomin til Havnar. Men tað kann ikki vera meiningin, at hendan langtíðarparkeringin skal forða fólki, sum hava eini skjót ørindi í býnum, at sleppa av við bilin eina løtu, segði Heðin Morten- sen, borgarstjóri. Tí meinti hann, at komm- unan sum eitt tað fyrsta eig- ur at áseta, at stór øki í býn- um, sum til dømis Skálatrøð, bert skulu nýtast til stutttíð- arparkering. Tunlar skulu bjarga miðbýnum í Havn Nógv færri húsalán Íslendsku bankarnir eru ikki so hugaðir at læna fólki pengar til húsa- og íbúðarkeyp longur. Ein uppgerð hjá landsbankanum vísir, at fýra teir fyrstu mánaðirnar vóru húsa- og íbúðarlánini hjá bankunum 37 prosent minni enn somu mánaðir í fjør. Hinvegin økjast lánini úr tí almenna húsalánsgrunninum. Fýra teir fyrstu mánaðirnar í 2007 átti grunnurin 56 prosent av øllum húsa- og íbúðarlánunum. Í ár er partur hansara 80 prosent. Brúka pápafarloyvið Týskir menn eru eftir øllum at døma fegnir um lógarbroytingina, sum gevur teimum møguleikar at taka farloyvi í sambandi við barnsburð - tað sokallaða pápafarloyvið. Í hvussu er vísir ein uppgerð hjá myndugleikunum, at 18,5 prosent av pápunum velja at fara í farloyvi. Lógin gevur teimum tveir triðingar av lønini í farloyvistíðini. Endamálið við lógini er at fáa týskarar at fáa sær fleiri børn, og sambært myndugleikunum virkar lógin eftir ætlan. - Okkurt ruggar ikki rætt, tá øll siga seg vera so sera góð við miðbýin, alt meðan býurin spakuliga doyr, helt Jan Christiansen, fyrrverandi borgarstjóri í Havn - Avbygdafólk skulu vera hjartaliga vælkomin til Havnar. Men langtíðarparkeraðir bygdabilar eiga ikki at gerast ein forðing fyri, at fólk kunnu gera sær skjót ørindi í býnum, segði Heðin Mortensen, borgarstjóri í Havn Hugskotið um at skipa eitt netverk av tunlum undir miðbýnum fekk av álvara ferð á kjakið í Miðlahúsnum um miðbýin fyrr í vikuni