mánadagur 4. august 2008síða 29

Nr. 146 - 4. august 2008 29 tíðindi Tíðindaskriv frá Norðurlandahúsinum: Teitur og orkestur konsert í Norður­ landahúsinum Nú er endaliga greitt at Teitur, saman við orkestri, kemur til Føroya at hava konsert í stóra salinum í Norðurlandahúsinum. Konsertin verður mikukvøld­ ið 27. august, kl. 19.30. Hetta er fyrsta konsertin Teitur hevur í Føroyum í meira enn ár og samstundis fyrsta konsertin síðan vælumtókta fløgan The Singer kom út fyrr í ár. Roynt hevur verið at fingið Teitur at lagt leiðina framvið í Føroyum, men torført hevur verið at finna ein dag, sum passar øllum pørtum. Teitur er nógv umbiðin at spæla uttanlanda. Beint áðrenn Teitur kemur til Føroyar skal hann spæla á einum festivali í Salzburg og beint aftaná konsertina í Føroyum hevur tey konsert í London. Teitur gav út fløguna ”the Singer” fyrr í ár. Fløgan hevur fingið sera góð ummælið bæði í Føroyum og uttanlanda. Teitur fekk heiðurin at verða fyrstur á stóra Orange pallinum á Roskilde Festivalinum 2008. Atgongumerki til konsertina fáast á kunningar­ stovunum í Havn, Fuglafirði, Runavík og Klaksvík og á www.nlh.fo Stórur áhugi fyri festival­plássum Áhugin fyri Summar Festivalinum er sera stórur, og tað merkja tey eisini á Norðoya Kunningarstovu, har tey umsita plássini til tjøld, húsvognar og bátar á Summar Festivalinum. Longu nú hava sera nógv fólk tryggjað sær pláss til tjaldið, bátin ella hús­ vognin, men á Kunningarstovuni ivast tey ikki í, at enn fleiri fara at biða um pláss. Fyri at tryggja, at plássini verða væl býtt, og arbeiðið væl skipið, heitir Kunningarstovan nú á fólk um at biða um pláss í seinasta lagi mánadagin 4. august. Summar Festivalurin verður hildin í døgunum frá 7. til 9. august. spæla ein sera stóran leiklut í broytanini av samfelagnum og eitt av høvuðsendamál­ unum við verkætlanini er tískil at fokusera uppá út­ búgving sum ein miðil til bæði at kunna íbúgvarnir, men eisini til vónandi at broyta siðbundna hugburð fólksins m.a. viðvíkjandi gentum, sum í Niger oftast verða giftar, júst eftir at tær hava fingið fyrstu mána­ sjúku teirra. ­ Í dag ger skúlin í Niger einki fyri at royna at broyta samfelagið og virka fyri at munirnir millum fólk verða minni. Í einum vanligum skúla eru bert dreingir, sum eru av einum ávísum etnisk­ um uppruna, sigur Marianne Haahr, sum í mong ár hevur starvast í CARE við m.a. at økja um hjálpina til Niger. Skúlaverkætlanin skal tryggja, at bæði dreingir og gentir við ymiskum etnisk­ um uppruna kunnu fáa møguleika at nema sær útbúgving og harvið fáa størri møguleika, enn for­ eldur teirra hava havt, fyri at tryggja sær eina bjartari framtíð í einum meira modernaðum samfelagi. Við at seta tey sera ym­ isku børnini í skúla saman vónar Marianne, at man kann minka um trupulleik­ arnar millum etnisku bólk­ arnar í Niger. – Tað er grundleggjandi at virða ymiskleikarnar millum børnini ístaðin fyri at royna at minka um teir, sum skúl­ arnir í Niger gera í dag. Menningin skal ístaðin byggja uppá fólksins præ­ missir og ganga út frá ger­ andisdegi teirra. Við at lána kvinnunum í Niger asn sum kompensatión fyri hjálpina hjá gentunum við hús, halda langar døgurðasteðgir, har børnini kunnu hjálpa for­ eldrum teirra, og stongja skúlan, tá ið nomadubørnini ferðast við familjum teirra, vilja CARE og OD í felag skapa eitt nýtt og øðrvísi slag av skúlum sum alterna­ tiv til siðbundnu statsskúlar­ nar. Undirvíst skal vera á móðurmálunum hjá ein­ støku børnunum, umframt at tað eisini skal undirvísast í praktiskum tingum, sum børnini sjálvi kunnu brúka heima við hús hjá familjun­ um. Tað hevur víst seg, at áhugin fyri at læra er stórur bæði millum vaksin og børn í Niger og tað sær út til, at nógv eftirhondini hava inn­ sæð, at broyting er einasti vegurin fram. Umframt at undirvísa børnunum í Nig­ er, vilja felagsskapirnir tí eisini geva teimum vaksnu møgulleikan fyri at læra at lesa og skriva um kvøldarnar so eisini tey fáa størri menn­ ingarmøguleikar. Føroyar í ljósinum Eitt annað evni, sum hjálp­ arfelagsskapurin ætlar at varpa ljós á komandi skúla­ ár, er, hvussu man kann gera fyri at fáa føroyskar skúlar at vera meira aktivir í hjálpararbeiðinum hjá fe­ lagsskapinum. Seinastu tíggju árini hev­ ur Studentaskúlin í Hoy­ dølum trúliga luttikið í stóra hjálpararbeinum, meðan tað higartil hevur verið trup­ ult at fáa aðrar miðnáms­ skúlar kring landið at lut­ taka. Nøkur umboð úr skriv­ stovuni í Danmark koma í heyst til Føroyar fyri at fara runt á ymisku miðnámsskúl­ arnar at greiða nærri frá OD­arbeiðinum, Niger og hví tað er so týdningarmikið at fáa ung inn í hjálpar­ arbeiðið. ­ Viðhvørt haldi eg, fólk hava trupult við at síggja út um teirra egna lítla heim. Tað er so nógv lættari ikki at hugsa um stóru trupul­ leikarnar, sum eru kring heimin í dag, men jú longur tíð gongur, áðrenn vit síggja, at hjálpin er neyðug, størri og verri verða trupul­ leikarnir, sigur Heiða Nol­ søe. – Um man sum ungur fer undir hjálpararbeiði, trúgvi eg, tað skapar møgu­ leikar fyri, at man heldur áfram við hesum restina av lívinum. Tað hevði tí verið so deiligt, um tað eisini bar til at fáa føroyskar ungdóm­ ar við í stóru OD­verkætl­ anina í ár, so tey eisini kundu verið við til at stuðla gloymda landinum Niger, har tørvurin á hjálp avgjørt er rættiliga stórur. UM NIGER 1. Í dag búgva umleið 12 milliónir íbúgvar í Niger. Fólkavøksturin er her tann størsti í heiminum, miðallivialdurin er bert uml. 44 ár í Niger og helvtin av íbúgvunum er tískil undir 15 ár. 2. 85-90% av íbúgvunum eru analfabetar og tørvurin á útbúgvingarmøguleikum er tí sera stórur í landinum, har so at siga øll starvast í primeru vinnuni. 3. Íbúgvarnir í Niger eru sera ymiskir við fleiri ymiskum fólkasløgum, málum og religiónum (islam er langt tann størsta religiónin í Niger, men fleiri ymiskir undirbólkar eru í landinum). 4. Niger er eitt stórt land og fevnir um 1.267.000 km2 (t.e. størri enn Týskland, Frakland og Póland tilsamans), men stórir partar av landinum eru ódyrkaðar oyðimørkir og í hesum økjum búgva heilt fá fólk. 5. Áðrenn Niger varð ein fronsk koloni í uml. 1880, vóru ymisk stór og smá høvdingadømi kring landið. Við koloniseringini vórðu hesi avtikin og partvíst integreraði í nýggja franska stýrið. Eftir í mong ár at hava verið stýrt av franskmonnum, varð Niger sjálvstøðugt í 1960. Franskt er tó framvegis offisielt mál í Niger og Frakland er eisini framvegis størsti fíggjarligi stuðulin hjá Niger. 6. Veðurlagið í Niger er tropiskt við regntíð í sunnara partinum av landinum frá juni til september, meðan als eingin regn er í norðanligum pørtum av landinum. Hetta ger, at jørðin í Niger er rættiliga ring at dyrka.