týsdagur 5. august 2008síða 18

18 vinnan Nr. 147 - 5. august 2008 Kvívíkingurin Jan Joensen er projekt­ leiðari á heimsins størstu skipasmiðju í Suðurkorea. Jan, sum er 43 ára gamal, lærdi í síni tíð á Tórshavnar Skipasmiðju, fór til Danmarkar at læra til skipsverkfrøðing, og fór síðani at arbeiða hjá altjóða felagnum Lloyd's Register. ­ Tað er einki at dylja yvir, at lønin dregur, tá tú verður sendur í onnur lond at arbeiða, sigur hann ÚTISETI Hilmar Simonsen hilmar@sosialurin.fo Nevnir tú navnið Hyundai, so munnu tey flestu hugsa um bilarnar, sum minna nokkso nógv um Honda. Fáur man hugsa um heim­ sins størstu skipasmiðju í Suðurkorea, sum byggir útvið 100 skip um árið – skip ið eru bæði stór og dýr til frálandavinnuna og farmaflotan. Men í landssynningspart­ inum av Suðurkorea, í bý­ num Ulsan, arbeiðir 43 ára gamli Jan Joensen úr Kvívik á hesi risa stóru skipasmiðj­ uni hjá Hyundai Heavy Indu­ stries, bert 3 kilometrar frá har bilaverksmiðjan Hyun­ dai liggur. Saman við konuni og báðum synunum hevur Jan búð og starvast í Ulsan seinasta hálvafjórða árið Sosialurin hitti Jan Joen­ sen, nú hann var heima í Kvívík og vitjaði familju sína í summarferiuni. Útstationering Jan Joensen traðkaði sínar ungdómsskógvar á Tórs­ havnar Skipasmiðju, har hann lærdi til sveisara. Lið­ ugur við tað fór hann til Danmarkar at læra, fyrst til skipsbyggjara og síðani á teknikum í Helsingør til skipsverkfrøðing. Hann fekk starv hjá al­ tjóða fyritøkuni Lloyd's Register, ið tekst við klass­ ing og nýbygging av skip­ um. Hetta er ein aldargomul fyritøka, ið hevur sín upp­ runa í Onglandi, og sum í dag virkar kring allan knøtt­ in. ­ Føroyingar kenna nokk mest til Norsk Veritas, tá tað kemur til hetta slag av virksemi. Lloyd's og Veritas gera stórt sæð sama slag av arbeiði, vit eru kappingar­ neytar, greiðir Jan Joensen frá. Eg spyrji Jan Joensen, hvussu hann endaði í Suður­ korea. ­ Tá ein arbeiðir í sovorðn­ ari fyritøku, verður ein við­ hvørt spurdur um at fara aðrastaðni at arbeiða. Við­ hvørt spyr ein um tað sjálv­ ur. Eg arbeiddi í Kina áðrenn og ynskti sjálvur at sleppa til Korea. Suðurkorea er øðrvísi enn nógv onnur lond har á leiðini, nógv øðr­ vísi enn til dømis Kina, Vietnam og Filipsoyggjar. Landið kann í dag mest samanberast við Japan, og kostnaðarstøðið er høgt, nærum eins høgt og í Før­ oyum, greiðir Jan Joensen frá og heldur fram: ­ Sjálvt arbeiðið broytist ikki nógv frá stað til stað, so eg visti, hvat eg fór inn til. Bæði arbeiðsplássið og skúlin, har dreingirnir ganga, liggja beint við har vit búgva. Har er friðarligt, eingin kriminalitetur, so vit hava einki at klaga um. Gularótin hjá fleirtjóða fyritøkum at fáa fólk í onn­ ur lond at arbeiða, ella verða útstationerað, er oft­ ani ein feitari lønarposi. So eg spyrji Jan, um tað eisini er galdandi í hansara føri. ­ Tað er einki at dylja yvir, at bæði eg og mínir starvsfelagar fáa meiri løn, tá vit verða útstationeraðir, sigur Jan Joensen. Álitisstarv og stórar verkætlanir Jan Joensen er projektleiðari fyri nýbygningar av slag­ num LPG, ið stendur fyri "liquified petroleum gas". Talan er um klassing av hesum nýbygningunum, líka frá tí at kjølurin verður strektur, til skipið verður latið eigaranum. ­ Arbeiðið inniber millum annað at halda eyga við, at nýbygningarnir lúka øll al­ tjóða krøv sambært gald­ andi lógum, krøv sum eru tengd at hvat slag av skip­ um, talan er um, sigur Jan Joensen. Hyundai skipasmiðjan, har Jan hevur sína dagligu gongd, hevur rópt seg sjálva "global leader" innan skipa­ smíð. Tað vil við øðrum orðum siga heimsins størsta skipasmiðja. Jan Joensen greiðir frá, at eitt annað kent altjóða merki, Sam­ sung, hevur eisini eina risa stóra skipasmiðju, sum liggur bert 2 tímar frá, har Hyundai skipasmiðjan ligg­ ur. Á Samsung skipasmiðj­ uni gera tey nógva útgerð til frálandavinnuna, so sum boripallar og líknandi. ­ 'Hyundai Heavy Indu­ stries' er heimsins størsta skipasmiðja. Tað er eingin onnur skipasmiðja, sum byggir so nógv skip. Tað arbeiða 25.000 fólk á sjálv­ ari skipasmiðjuni, men har­ til eru 20.000 undirveitara arbeiðspláss afturat uttan fyri smiðjuna sjálva. Har eru nógvar deildir, onkur tekur sær bert av at veita skipini, onkur onnur tekur sær bert av doyping við orkestrum og móttøku og so framvegis, sigur Jan Joensen. Umframt nýbygningar byggir skipasmiðjan eisini eina rúgvu av deilum og motorum til aðrar skipa­ smiðjur. Og tað eru ikki hissini motorar. ­ Umleið 500 motorar verða bygdir um árið, og tað eru motorar á stødd við heili hús, heldur kvívíking­ urin fyri. Nógv øðrvísi enn Føroyar Eftir at Jan Joensen hevur greitt frá øllum omanfyri, gevur tað lítla meining at spyrja, um arbeiðið á Hyundai skipasmiðjuni á nakran hátt kann samaberast við til dømis Tórshavnar Skipasmiðju. Tað man vera sum dagur og nátt at saman­ bera heimsins størstu skipa­ smiðjum við eina føroyska skipasmiðju, og tað váttar Jan. Men hvussu gongur arbeiðið so fyri ein vanligan dag har eysturi. ­ Vit arbeiða vanligar dag­ ar, gera nógv ymisk ting, til Øll tøl fyri 2007 Suðurkorea Føroyar BTÚ pr. íbúgva í miðal uml. 130.000 krónur uml. 250.000 krónur Búskaparvøkstur 5% 9,3 % Arbeiðsloysi (árstíðarjavnað) 3,3% 1,5 % Keldur: CIA, The World Factbook (tøl fyri Suðurkorea). Hagstova Føroya og Landsbanki Føroya (tøl fyri Føroyar). Útsýni frá brúnni á einum LPG "Suðurkoreanar arbeiða hart og halda ikki langar steðgir. Tað er full ferð á alla tíðina" »Suðurkoreanar eru stoltir av sínum arbeiði« »Tey ungu (í Suðurkorea, red.) hava eftir mínum tykki einki lív« »Børnini ganga í skúla frá klokkan átta á morgni til seint á kvøldi«