leygardagur 4. august 2001síða 4

6 Nr. 148 - 4. august 2001 Nr. 148 - 4. august 2001 7 Ætlanin um at Bú- skapargrunnur Før- oya partvís skal brúk- ast til at fíggja før- oyskt sjálvstýri við er eitt haft um beinið á grunninum. Ætlanin hóttir nú við at for- koma búskapar- grunninum, ið upp- runaliga varð ætlaður at fyrireika føroyska búskapin til avkastið frá oljuvinnuni BÚSKAPARGRUNNUR Rúnar Reistrup Løgmaður vil ikki leggja uppskotið um Búskapar- grunn Føroya fyri tingið, fyrr enn ein breið semja um uppskotið er fingin í lag í løgtinginum. Men teir stóru andstøðuflokkarnir vilja ikki vita av einum búskap- argrunni, sum eisini skal virka sum skiftisgrunnur at fíggja førosykt sjálvstýri við. Teir taka hinvegin fult undir við at skipa ein bú- skapargrunn til væntandi komandi oljuinntøkurnar, og tí er tað eitt haft um beinið á uppskotinum um Búskapargrunn Føroya, at grunnurin eisini skal nýtast sum skiftisgrunnur. Løgmaður ætlar í næst- um at taka andstøðuna við upp á ráð, soleiðis at allir flokkar kunnu koma ásamt um eina skipan, men longu nú eru samgonguflokkarnir rættiliga ósamdir innahýsis um, hvussu uppskotið um Búskapargrunn Føroya skal síggja út. Skal grundfestast væl Fyri løgmann hevur ein breið semja í løgtinginum um búskapargrunnin meira at týða, enn at uppskotið kemur skjótt á tingborð, soleiðis sum Tjóðveldis- flokkurin ætlar tað. – Við búskapargrunnin- um skulu vit leggja til- feingið hjá øllum føroying- um í allari framtíð til rættis. Tí er tað ógvuliga týdning- armikið at skipanin er væl og virðiliga grundfest, bæði í politisku skipanini og í fólkinum. Búskapargrunn- urin er ikki ein skipan, sum kann broytast frá einum degi til annan, og tí er tað umráðandi at tað verður gjørt rætt nú fyrstu ferð, sigur Anfinn Kallsberg, løgmaður. Samtykkjast tvær ferðir Løgmaður kundi hugsað sær at skipanin við bú- skapargrunninum verður samtykt soleiðis, at hon ikki kann broytast av einum einsamøllum løgtingi, men at allar broytingar í skip- anini skulu samtykkjast tvær ferðir í løgtinginum við vali ímillum. Men hetta krevur at uppskotið um bú- skapargrunnin fyrst verður samtykt av tveimum ymsikum løgtingum. Hvørjir flokkar fara at sita í samgongu komandi valskeið er ilt at vita, og tí er neyðugt við einari breið- ari semju í løgtinginum um búskapargrunnin, um vissa skal vera fyri at uppskotið eisini verður samtykt av komandi løgtingi. Vilja ikki síggja skiftisgrunn Men sum er røkist lítið fyri hesi semju, tí hvørgin av teimum báðum størstu and- støðuflokkunum, Javnaðar- flokkurin og Sambands- flokkurin, kunnu taka undir við búskapargrunninum, um hann eisini skal brúkast sum skiftisgrunnur at fíggja føroyskt sjálvstýri við. – Vit eru positivir fyri at tað verður settur ein grunn- ur á stovn, soleiðis at tær inntøkur, sum vit fáa frá oljuvinnuni, kunnu kanali- serast inn í grunnin og so býtast út aftur á skynsaman hátt, sigur Jóannes Eides- gaard, formaður í Javnaðar- flokkinum. – Men fyribilsuppskotið um Búskapargrunn Føroya, sum tað sær út nú, er eisini skiftisgrunnur at fíggja sjálvstýri við, og tað kunnu vit ikki taka undir við, sigur formaður Javnaðarfloksins. – Tað, sum verður lagt upp til í fyribilsuppskot- inum til Búskapargrunn Føroya, um at heildar- veitingin úr Danmark skal í grunnin, kunnu vit als ikki taka undir við. Ein búskap- argrunnur í sær sjálvum er ikki nakar vánaligur máti at bøta um føroyska búskapin, men hetta sum samgongan nú arbeiðir við er eitt býtisbarn, sum hevur skift navn fleiri ferðir og sum vit als ikki kunnu taka undir við, sigur Lisbeth L. Peter- sen, formaður Sambands- floksins. Løgmaður klárur at slaka Støðan hjá andstøðuni kemur ikki óvart á løg- mann, og hann er eisini fyrireikaður uppá at slaka fyri at fáa so breiða semju sum møguligt fyri upp- skotinum um búskapar- grunnin. – Tað er klárt at tess meira verður gjørt til part av búskapargrunninum, størri er vandin fyri at vit ikki fáa breiðan meiriluta. Eg skilji í grundini væl, at andstøðuflokkarnir ikki taka undir við, at partur av búskapargrunninum skal brúkast sum skiftisgrunnur, og tí krevur hetta at fáa eina gjølliga politiska viðgerð, sigur løgmaður, sum í næst- um fer at kalla andstøðu- flokkarnar til kjak um bú- skapargrunnin. Uppá spurningin um Fólkaflokkurin er til reiðar at taka skiftisgrunnin úr uppskotinum um Búskap- argrunn Føroya, vil Anfinn Kallsberg ikki geva nakað beinleiðis svar, men sigur. – Eg eri øgiliga áhugaður í at fáa ein búskapargrunn upp at standa, sum er væl og virðiliga kjølfestur. Tað er soleiðis, at tá tú skalt hava eina breiða semju, so er neyðugt at fara inn í kjakið við opnum sinni. Samgongan ósamd Seinastu dagarnar er komið fram, at samgonguflokkar- nir eru rættiliga ósamdir um, hvat uppskotið um Búskapargrunn Føroya skal innihalda. Tjóðveldisflokk- urin vil leggja uppskot um sjálvan grunnin fram fyrst, og fastseta reglurnar fyri útgjald úr grunninum seinni. Fólkaflokkurin vil hinvegin ikki seta nakran búskapargrunn á stovn, fyrr enn reglurnar um útgjald úr grunninum eru komnar upp á pláss. Javnaðarflokkurin tekur undir við Fólkaflokkinum í hesum seinasta. – Fyri mær at síggja er tað umráðandi at vit fáa reglurnar um útgjald úr búskapargrunninum upp á pláss nú beinanvegin, með- an vit enn kunnu hugsa klárt. Tá ið oljumilliardir- nar byrja at renna, verður eitt øgiligt trýst á allastaðni frá, og ynskini vera alin- long. Tá verður ringt at seta reglur upp fyri hvussu pengarnir skulu brúkast, sigur Jóannes Eidesgaard. Formaðurin í Sambands- flokkinum, Lisbeth L. Petersen, heldur ikki, at bú- skapargrunnurin hevur so øgiligan skund beint nú. – Lat okkum nú fyrst síggja um tað vera nakrar oljuinntøkur at koyra í handan grunnin. Um tað vísir seg at vera, so kunnu vit taka støðu til hvussu tær skulu gjaldast út aftur, sigur Lisbeth L. Petersen. Tað er soleiðis ikki geitt, um uppskotið um Búskap- argrunn Føroya yvirhøvur fer at koma fyri tingið í hesi tingsetu, sum er tann sein- asta í verandi valskeiði. Anadarko ger fram- komnar seismiskar kanningar SEISMIKKUR Jan Müller Um somu tíð sum tvey av oljusamtøkunum, ið hava leitiloyvi á landgrunn- inum, eru farin undir at bora, brúka onnur olju- feløg orku og pengar uppá at gera nýggjar seismiskar kanningar av undirgrund- ini. Eitt av hesum feløg- um er amerikanska Ana- darko. Felagið fekk í 1. útbjóðingarumfarinum tillutað eitt sokallað 9 ára loyvi. Tvs. at felagið skal ikki bora nakran brunn fyrstu árini men skal har- afturímóti gera seismiskar kanningar. Eftir trimum árum skal felagið so gera av, um tað hevur fingið so mikið av nýggjum upp- lýsingum, at tað vil fara undir at bora. Johan Mortensen, stjóri hjá Andadarko í Føroyum sigur, at teir í løtuni skjóta eitt seismiskt survey á loyvinum 007. Hetta er sera framkomin og nýggj- ur seismikkháttur sum er liður i at síggja, hvat er undir basaltinum, sum jú er tjúkkari nærri tú kemur Føroyum. Felagið VERITAS stendur fyri seismikkin- um. Hesar royndir saman við øðrum arbeiði, sum fer fram á skrivstovunum hjá Anadarko í London og Houston, eru liður í fyr- ireikingum hjá Anadarko at taka støðu til, um og nær likindi eru at fara undir at bora. Anadarko, eins og øll onnur, fylgja boringunum hja STATOIL, BP og AMH við allar størsta ahuga sigur Johan Mortensen. -Verður olja funnin í ár verður hetta ein sensatión, sum allarhelst fer at framskunda allar ætlanir á føroyska økinum og tá hava feløg møgulleika at tosa um eitt føroyskt geo- logisk modell at nýta á føroyaøkinum. Hetta hev- ur man sum vera man ikki havt áðrenn borað verður sigur Johan Mortensen. Skiftisgrunnur er haft um beinið á búskapargrunni Eg eri ótrúliga skuffa av viðgerðini, sum politikararnir góvu útoyggjaálitinum, men eg haldi vit eiga at geva politikarun- um eitt sindur av tíð afturat, sigur Olga Biskopstø ÚTOYGGJAÁLIT Heri á Rógvi Útoyggjaálitið varð handað í apríl og aðalorðaskifti var í tinginum stutt eftir. Í Sosialinum í gjár stóð at lesa, at borgarstjórin í Mykinesi kendi tað sum um, at bæði hennara og aðrar útoyggjar vórðu sviknar av politikarunum. - Sjálvt aðalorðaskifti var sera lítið gevandi og fleiri av løgtingslimunum grund- góvu hetta við, at teir ikki høvdu nóg góðar stundir at seta seg inn í álitið, tí vóni eg at politikarnir fara at vísa størri áhuga fyri til- mælunum í útoyggjaálitin- um enn aðalorðaskitið bar boð um, sigur Olga Biskop- stø, sum hevur verið for- maður fyri nevndini og samskipa arbeiðið, sum hevur verið gjørt í sam- bandi við Útoyggjaálitið. Hennara orð samsvara eisini rættiliga væl við orðini hjá borgarstjóranum í Mykinesi, Katrinu Jo- hannesen. Stutt tíð fráliðin Útoyggjaálitið var sum áður handað í apríl mánaði í ár. Sjálv heldur Olga Biskopstø, at so lítil tíð er fráliðin, at tað longu nú er ov tíðliga at siga nakað, um arbeiðið við álitinum hevur givið nakað munagott úrslit. Hon siga seg skilja fólkini í útoyggjunum væl, tá tey kenna tað soleiðis, at politikararnir av svikið tey, men heldur, at vit fyrst og fremst mugu vera tolin, tí enn er málið so mikið nýtt. Hon undirstrikar tó, at hetta ikki merkir, at hon var noygd við tað viðgerð, sum málið fekk í løgtinginum. Olga vísir eisini á, at okkurt virksemi verður gjørt, sum úoyggjarnar kunnu njóta gott av. -Vit hava longu nú dømi um, at viðurskifti ið verða nevnd í útoyggjaálitinum eru komin við í politisku avgerðirnar, sigur Olga Biskopstø. Sum dømi nevnir hon m.a. lógina um postvirk- semi, har sama tænastu- støðið skal veitast til út- oyggjarnar sum á megin- økinum. Eisini vísir hon á fleiri onnur dømi eitt nú, at jarðarviðurskiftini eru tikin upp til viðgerð, og sjálv- andi eisini fegnast hon um, at Gásadalur nú endiliga fær vegasamband við rest- ina av Vágoynni. Sum heild er tað, sam- bært Olgu Biskopstø, ym- iskt at fegnast um fyri útoyggjarnar. Tá hon verður spurd, um hetta er ov lítið fyri eitt nú Mykines, sigur hon, at vit fyrst fremst mugu hava tol, og vit mugu samstundis mugu ásanna, at bólturin bara er farin á rull. Neyðugt at halda áfram Hóast arbeiðið við út- oyggjaálitinum er liðugt, so vil Olga fegin viðmerkja, at tað er neyðugt, eftir henn- ara tykki, at halda áfram við arbeiðinum at menna útoyggjarnar. - Vit verða noydd at seta okkum høg mál, tí annars spyrst einki burturúr, sigur Olga Biskopstø. Røddir hava eisini verið frammi um, at álitið ikki er nóg tengt at veruleikanum, og at álitið tekur eina ávísa ideologiska støðu. Til hetta sigur Olga, at álitið er skrivað av fólki á út- oyggjunum, sum sjálvi vit best, um hvat er gott fyri oynni hjá teimum. - Høvuðsidelogiin er at vit hava eitt land, sum eitur Føroyar, og her er ætlanin, at fólk skulu búleikast á øllum oyggjunum, sigur Olga Biskopstø og vísir aftur, at álitið hellur nakran politiskan veg. -Hetta eru stig á rættari leið og eftir er so at vóna at politikararnir taka arbeiði í álvara og skipa ein virknan økispolitik, har viðurskift- ini á útoyggjunum nú og framtíðini verða ein nátúr- ligur partur, soleiðis at vit skjótt síggja ítøkiligar broytingar og framburð, sigur Olga Biskopstø, sum inniliga trýr uppá, at í útouggjum fara fólk at liva bæði væl og leingi. Bjarni Djurholm, landsstýrismaður við vinnumálum, sendi í gjár donsku stjórnini tvey brøv um yvir- tøku av loftferðsluni YVIRTØKA Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður við vinnu- málum er nú klárur at yvir- taka flogvøllin í Vágum. Eisini er hann til reiðar at tingast við stjórnina um yvirtøku av loftferðslu- myndugleikanum. Hesum boðaði hann stjórnini frá í tveimum brøvum, sum send vórðu í gjár. Bjarni Djurholm váttaði fyri Sosialinum, beint áðrenn blaðið fór til prentingar, at brøvini vóru skrivað og fóru at verða send stjórnini. Hann segði eisini, at tey fóru at verða almannakunngjørd, bwint eftir, at tey vóru send. ej Bjarni yvirtekur flogvøllin Bjarni Djurholm, landsstýrismaður, er til reiðar at yvirtaka flogvøllin Mynd: Edvard Joensen Olga Biskopstø, samskipari av Útoyggjaálitinum: – Vit mugu vera tolin Olga Biskopstø, samskipari av Útoyggjaálitinum, heldur at politikararnir eiga at fáa ein møguleika afturat at gera okkurt munagott fyri útoyggjarnar C M Y K 7 6