leygardagur 4. august 2001síða 3

4 Nr. 148 - 4. august 2001 Nr. 148 - 4. august 2001 5 Hanus Kamban gav í 1994, 95 og 97 út út bók í trimum bindum um skaldið J.H.O. Djurhuus. Hesar koma nú út á donsk- um. Kona Hanus hevur umsett og forlagið Odense Universitetsforlag gevur út BÓKMENTIR Dagfinn Olsen Bøkurnar, sum Hanus Kamban skrivaði um ævisøgu Janus Djurhuus, koma nú út á donskum. Komið er væl áleiðis og væntandi koma bøkurnar, sum á donskum eru í tveimum bindum, út í oktober. - Tað var altíð ein hugsan, at bøkurnar skuldu koma út á norðurlendskum máli, t.d. donskum, sigur Hanus Kamban, tá vit hitta hann til eitt prátt um útgávuna. Kona Hanus hevur um- sett. Ætlanin var at hava eina stytta útgávu, men hetta vísti ikki at bera til. - Hetta var ógjørligt. Tað vísti seg, at bókin er skrivað so, at partarnir grípa inn í hvønn annan. Tí hevði tað at stytt hana, verið sum at taka klípur úr einum garði, sigur Hanus. Áhugi Tann stóri spurningurin er altíð, tá ein situr í Føroyum, um nakað útlendskt forlag hevur áhuga í tí ein fæst við. - Forløg í øðrum londum hava ongar fortreytir fyri at vita nakað um tað, ið kemur úr Føroyum. Tað vísti seg, at Odense Universitets- forlag hevði áhuga í at geva bøkurnar um Janus út. Forlagið hevur givið út nógv vísundaligt tilfar og hevur eisini traditión fyri at geva út tilfar úr smærri londum, í hvussu er Før- oyum. Tað havi eg sæð, tí nógv er givið út á forlag- num viðvíkjandi Føroyum, sigur Hanus Kamban. Vakur prentlutur - Arbeiðið við føroysku útgávuni byrjaði í desemb- er í fjør og er komið væl ávegis. Møguliga verður prentað í hesum mánaðin- um og væntandi kemur bókin út í oktober, greiðir Hanus Kamban frá. Á donskum verður bókin í tveimum bindum, men verður tó lík føroysku útgávuni. Forlagnum dámdi væl føroysku útgávuna, og metti hetta vera vakran prentlut. Tí er avgjørt at nýta útgávuna sum fyri- mynd. - Myndatilfarið er mink- að og tað dámar mær væl, tí partur av myndatilfarinum í føroysku útgávuni, vendir sær til føroyska lesaran, sigur Hanus. Nýggj niðurstøða Tó er ein stórur munur á útgávunum. - Eg hevði ein epilog við, sum eg ongantíð var heilt nøgdur við. Nú havi eg skrivað hetta, sum eitt slag av niðurstøðu. Hetta er heilt annar tekstur, sigur Hanus Kamban. Hetta er skrivað sum sálarlýsing av høvuðs- persóninum, støða hansara til mentan og politiska gongd í hansara tíð. Eisini kemur Hanus inn á gongd- ina eftir deyða Janusar og fram til dagin í dag, eisini fullveldi. Mett verður um, hvønn týdning Janus og hugsanir hansara hava fyri okkum í dag og fyri gongd- ina. - Eg havi eisini viðgjørt yrkingarnar formilga, bók- mentasøguliga og komið verður inn á høvuðs- hugsanirnar í yrkingunum. Sum heild er meira av Hanusi Kamban í hesum tekstinum, enn í epilog- inum í føroysku útgávuni, har talan meira var um leysar hugleiðingar. Fortreytir og innlit Tað sum er spennandi er, at norðbúgvar eru lítið upplýstir um, hvat fyriferst í smærru londunum. T.d. eru fortreytir hjá dønum ikki til staðar at tosa um føroyska mentan og poli- tikk, tí teir hava einki innlit, sigur Hanus Kamb- an, sum tó nevnir okkurt undantak, t.d. Uffa Elleman Jensen, ið hann metir, tykist hava innlit. - Vit eru í tí støðu, at vit vita nógv um hini, sigur Hanus. - Vanligt er at síggja, at Føroyar og føroyingar verða mettar sum eksot- iskar ella eru vit sera oyðslutir, tað er eingin millumvegur, metir Hanus. Í bókini verður greitt frá um samskiftið og samstarv millum Føroyar og Dan- mark og Føroyar og onnur lond. Har er mentanarsøga og politisk søga. Sumt, ella tað mesta, hevur ikki verið á prenti áður í Føroyum ella Danmark, sigur Hanus. Hann heldur eisini vera áhugavert, at portrett eru av persónum, sum úti í heimi eru púra ókendir. - Til dømis V.U. Hamm- ersheimb, faðirin at skrift- máli okkara, stóra málfrøð- inginum Jakob Jacobsen, har eru háskúlamenninir og Jákup Dahl, sigur Hanus. Eisini eru persónar, sum eru nakað kendari, t.d. Heðin Brú, Christian Matras og William Heine- sen. Tað er 20. øld, ið er verður viðgjørd, fram til deyða Janusar, men í epi- loginum verður farið fram til dagin í dag. - Bókin verður vónandi stuðul í samskiftinum mill- um Føroyar og Danmark og Føroyar og Norðurlond, sigur Hanus og leggur afturat, at gott samskifti krevur innlit. Sjónvarp um Hans A. Djurhuus Danska útgávan av bókini verður eisini at fáa í før- oysku bókabúðunum. Tað er ikki hvønn dag, at føroyskar bøkur koma á øðrum málnum, enn før- oyskum, men tað er alt vanligari nú. Hanus sigur, at hetta eisini kemur av, at forløg fáa styrk frá grunninum Nordbok, tá tey geva út týðingar. Hanus, sum í løtuni býr niðri, er fyri mentanar- deildina í Svf í gongd við 3 sendingar um Hans A. Djuruus, ið sum kunnugt er bróðir Janus Djurhuus. Áaastovubrøðurnir, sum teir verða róptir, taldust báðir millum mætastu skøld í farnu øld og varðar teirra standa enn. Fyrsta sending um Hans A. Djurhuus verður send á Mikkjalsmessu, 29. sep- tember, sigur Hanus. - Hetta eru sendingar á 45 minuttir og er heta lýsing av menniskjanum og skaldinum Hans A. Djur- huus, sigur Hanus Kamban. MASSAGE 1-årig uddannelse (ca. en weekend om måneden) Starter: den 25. til 26. august 2001 Sted: Tórshavn Pris: 1.200 kr./weekend Jens Melgaard (lærer, massør og afspændingspædagog, DAP ring efter program tlf. 0045 38 71 72 93 Gott samskifti krevur vitan Bókaverkið hjá Hanusi Kamban í trimum bindum um skaldið Janus Djurhuus, kemur nú í danskari útgávu. Í løtuni fæst Hanus við at gera sendingar um bróðir Janusar, Hans A. Djurhuus (Mynd: Dagfinn Olsen) Nes Sóknar Sjúkra- kassi mælir til at gera tað lættari hjá fólki, sum eru bundin at einum reseptheili- vági, at fáa hendan heilivágin á apotek- unum. Sjúklingar, læknar, sjúkrakassar og apotek skulu ikki troyttast av fleiri reseptum um mánaðin fyri sama heilivág HEILIVÁGUR Eyðun Klakstein Nes Sóknar Sjúkrakassi tekur nú stig til, at sjúk- lingar, sum eru bundnir at einum ávísum heilivági í langa tíð, skulu hava lættari við at fáa hendan heilivági. - Tað er heilt órímiligt, at fólk skulu venda sær til læknan fleir ferðir um mánaðin fyri at fáa resept til ein heilivág, sum tey hava brúkt hvønn dag í fleiri ár, sigur Hans Pauli Højgaard, formaður í Nes Sóknar Sjúkrakassa. - Tað er púra vanligt, at fólk brúka fleiri tímar frammanfyri telefonina fyri at koma í samband við læknan hjá sær, so tey kunnu fáa neyðugu re- septina. Hetta troyttar fólk ómetaliga nógv, og tað er eisini strævið hjá lækn- unum. Tað eigur at bera til at gera eina meira lagaliga skipan, so fólk kunnu fáa meira heilivág útskrivaðan í senn, heldur Hans Pauli Højgaard. Hann hevur sum formað- ur í Nes Sóknar Sjúkra- kassa lagt eitt uppskot fyri aðalfundin hjá Meginfelag Sjúkrakassa Føroya, har hann mælir til, at Megin- felagið fer at virka fyri eini meira lagaligari skipan. Nýggja skipan Skal ein broyting gerast, so má tað millum annað gerast í samráðingum við komm- unulæknarnir, tí tað eru teir, sum gera av, hvussu nógvan heilivág ein sjúk- lingur skal hava í senn. Tað er vanligt, at lækn- arnir ikki vilja lata einum fólki heilivág fyri longri tíð á somu resept. Hetta gera teir, so teir kunnu fylgja gongdini hjá sjúklinginum. - Vit mæla ikki til, at læknarnir verða tiknir á ræði, men heldur, at ein meira hóskandi skipan verður gjørd, so tað verður lættari hjá øllum pørtum. Tað hevði til dømis uttan iva borið til at gjørt eina telduskipan, har læknar, sjúkrakassar og apotek kundu verið við, heldur Hans Pauli Højgaard. Øll líða Hann sigur, at orsøkin til uppskotið hjá sjúkrakass- anum í Nes Sókn er, at fólk í økinum hava gjørt vart við seg. Hann sigur seg kenna nógvar søgur um fólk, sum hava stórt stríð av at fáa reseptheilivágin, sum tey hava fyri neyðini. - Ein maður, sum hevði fingið diabetis, varð til dømis noyddur at ringja eina ferð um vikuna til læknan fyri at fáa resept til insulin, sigur Hans Petur Højgaard. - Tað eru nógvar aðrar líknandi søgur, og tær vísa eina órímiliga skipan, har bæði læknar, sjúklingar og sjúkrakassar eru taparar. Sjúklingar hava óneyðugt stríð fyri at fáa heilivág, læknar verða órógvaðir óneyðuga nógv, og um- sitingin hjá sjúkrakass- unum kostar meira enn neyðugt. Aðalfundurin taka støðu Aðalfundurin hjá Megin- felag Sjúkrakassa Føroya verður 23. februar, og tá kemur uppskotið frá Nes Sóknar Sjúkrakassa til viðgerðar. Um aðalfundurin tekur undir við uppskotinum, verður tað upp til nevndina í Meginfelagnum at arbeiða fyri málinum. Formaður í Meginfelag Sjúkrakassa Føroya er Tór- bjørn Mikkelsen í Havn, meðan Jórun Gaardbo Olsen er næstformaður. Skal verða lættari at fáa heilivág Sjúklingar hava óneyðugt stríð fyri at fáa heilivág, læknar verða órógvaðir óneyðuga nógv, og umsitingin hjá sjúkrakassunum kostar meira enn neyðugt. Tí má skipanin broytast, heldur formaðurin í Nes Sóknar Sjúkrakassa Myndin er av apoteksútsøluni í Runavík Skiparin á Rasmusi Effersøe bað sjálvur um, at málið varð loyst við sektauppskoti ÓLÓGLIG VEIÐA Málið um trolveiðuna hjá Rasmusi Effersøe, har skipið royndi við ov smáum meskum, er avgreitt. Skip- arin hevur tikið við eini bót upp á 40.000,- krónur. Tað var skiparin sjálvur, sum undir avhoyringunum á Tvøroyri í gjár, bað um, at málið varð loyst soleiðis, sigur Linda Hesselberg, politifulltrúi á Fútaskriv- stovuni í Havn. Fútin kom síðan við upp- hæddini, sum skiparin góðtók. Hann hevði frammanundan viðgingið, at meskarnir vóru í so trongir. Rasmus Effersøe fór á Tvøroyri sum avtalað, og tá bótin er goldin, er klárt hjá skipinum at fara aftur til fiskiskap. Hald varð lagt á tann spildurnýgja posan við teimum ov smáu mesk- unum. ej Skiparin tók við bót Skiparin á Rasmusi Effersøe tók við sektaruppskoti frá fútanum Mynd: Edvard Joensen C M Y K 5 4 ê Bàin ê Bàin ê Bàin ê Bàin ê Bàin ê Bàin - hv¿nn h—sdag