hósdagur 14. august 2008síða 12

12 Nr. 154 - 14. august 2008 Sosialurin Ósemja til ógagns Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Onnur viðgerð av lógini um vinnuligan fiskiskap avdúkaði eina stóra ómsemju á tingi um fiski- vinnupolitikkin. Viðgerðin hevur eisini avdúkað stóra ósemju millum stórar partar av vinnuni øðrumegin og avvarðandi myndugleikar og fiski- frøðingar hinumegin. Viðgerðin, ið kundi fylgjast í sjónvarpinum, var ikki júst fremjandi fyri virð- ingina fyri løgtinginum. Tinglimir stóðu sera hart hvør ímóti øðrum og ikki so sjáldan kom tað fyri, at menn skiftu støðu undir viðgerðini. Nú eru ymsar meiningar partur av fólkaræðinum, men alt við máta. Heildarmyndin var munnhøgging og ruðuleiki, og tað er tí kanska ikki so løgið, at umboð fyri vinnuna høvdu so sterkar atfinningar til myndugleikarnar her í blaðnum í gjár. Viðgerðin gav myndina av einum spjaddum og ósamdum løgtingi, einum løgtingi, hvørs vilji samstundis ikki sampakkaði við politikk landsstýrisins. Endaliga úrslitið av aðru viðgerð lá eisini langt frá útspæli landsstýrisins. Hóast ruðuleikan ber til at hóma eina heildarmynd av ósemjunum á tingi í gjár. Ein ósemjan snýr seg um sakkunnleikan mótvegis tí kunnleika, ella tí støðu, sum partar av vinnuni hava til reguleringar. Her standa partarnir langt frá hvørjum øðrum, nevniliga frá at taka fult og heilt undir við fiskifrøðingunum til at halda uppá, at teirra tilráðingar ikki eru eftirfarandi og føra til vinnuliga afturgongd. Serstakliga stór var ómsemjan um veiðuorkuna, har ein partur heldur fast um, at henda er økt, meðan hin parturin sigur tað øvugta. Ein niðurstøða er, at tað framvegis eru nógvir ósvaraðir spurningar tá talan er um stovnsrøkt. Somuleiðis avdúkaði viðgerðin ósemju og óvissu um, hvat burðardygg fiskivinna veruliga er. Tað er kanska ov nógv sagt, at her vóru eins nógvar allýsingar av hugtakinum, sum tað eru framsøgumenn, men ósemjan er í øllum førum so mikið stór, at onkur við skili fyri økinum átti at tikið stig til at fáa staðfest einaferð med alla, hvat burðardygg fiskiveiða veruliga snýr seg um. Hóast stóru ósemjuna endaði onnur viðgerð við, at uppskotið um 20% niðurskurð frá parta- monnum fiskimálaráðharrans varð samtykt við teprum meiriluta, har annar av tingmonnum sam- starvsfloksins bjargaði, meðan hin tingmaðurin, formaðurin, var hart ímóti. Tað er ikki givið, at málið endar við hesum úrslitið – til tess var ósemjan og óvissan í gjár ov stór. Tað skal ongan undra, um eitt broytingaruppskot kemur millum aðru og triðju viðgerð, og tá kann málið enda onkustaðni millum uppskotið hjá Johan Dahl og uppskotið hjá Heina og Pálli. Skuldi hetta hent, verður ósemjan á tingi til breiða semju, samstundis sum ósemjan millum landsstýri, løgting og vinnu framvegis stendur við. Henda ósemja millum politisku skipanina og ein stóran part av vinnuni er til ógagns fyri allar partar, og eiga tí stig at verða tikin til tess at skapa betri fatan fyri tí neyðuga politikkinum. Uppskotið um eina ráðstevnu um alt hetta økið kundi kanska verið hent amboð í hesum høpi. Kinna Poulsen hevur skriv­ að áhugavert ummæli um Ólavsøkuframsýningina í Sosialinum seinasta vikuskiftið (8.­10. august). Men hon endar við at lasta stjóran á Listasavinum fyri, at Ólavsøkuframsýningin ikki lýkur hennara krøv til Ólavsøkuframsýningina. Leiklutur Helga Fossádals Helgi Fossádal, sum er stjóri á Listasavni Føroya, hevur als onga ábyrgd av framsýningini annað enn at lata savnið hýsa henni. Tað er Listafelag Før­ oya, sum hevur heitt á Kirsten Justesen um at skipa fyri Ólavsøkufram­ sýningini í ár. Tað er eisini Listafelagið, sum hevur givið henni fríar hendur at velja og sálda. Helgi Fossádal hevur ongan leiklut í avgerðum nevndarinnar, og hann eigur hvørki rós ella last uppiborið fyri innihaldið í Ólavsøkuframsýningini. Felag og savn Listafelagið bygdi Lista­ skálan í Gundadali, og í 1970 fekk Ólavsøkufram­ sýningin, sum vituligt er, fast innivist har. Árini undantikin tá Listaskálin var útbygdur og gjørdist til almenna stovnin Listasavn Føroya. Føstu ognirnar hjá Listafelagnum gingu inn í almenna stovnin: grund­ stykkið, Listaskálin sjálvur og øll verkini, sum felagið hevði keypt gjøgnum árini. Síðani 1993 hevur Ólav­ søkuframsýningin húsast í Listasavni Føroya. Skitsan Ólavsøkuframsýningin Skitsan er eitt gylt høvi at fáa innlit í listaligu arbeiðsgongdina hjá lista­ fólkunum, sum hava latið framsýningini tilfar. Skits­ an er eitt visuelt ríkidømi, sum eingin vanliga sær, tí tað er gjørt áðrenn verkið. Skitsurnar sjálvar hava kortini sera ymisk skap alt eftir tøkni og benda ofta á fatanina hjá listafólkinum av, hvat list er og kann vera. Framsýningin er úrslit av kanningarferðum um land og ríki, sum Kirsten Justesen hevur gjørt í samstarvi við Brynhild Næs Petersen. Framsýningin er opin til og við sunnudagin 17. august. Aðalfundur Upplýsingar um felagið og nevndina eru at finna á www.listafelag.fo. Felagið hevur aðalfund í Lista­ savninum leygardagin 16. august kl. 17. Rættleiðing – um Ólavsøkuframsýninginaa VEgNA LIStAFELAgIð Malan Marnersdóttir 36 Nr. 150 - 8. august 2008 Nr. 150 - 8. august 2008 37 Working in a fish factory is more important than art... Ólavsøkuframsýningin 2008: Meira óruddilig enn kreativ? sjálvspei djarvt og sera sjáldsamt í føroyskum listahøpi. Tí er tað at fegnast um, at hon nú er sloppin inn á Listaháskúla Íslands, har eisini Annika á Lofti gongur. Mutatión Halldis Olsen (f.1983) prógvar við sínum svarthvítu prentmynd­ um, at tað ber til at nýta meira vanliga og gamaldags tøkni og allíkavæl fáa góð verk burturúr. Aftur í hesum føri ørkymlar skitsutankin á framsýningini, tí prentskitsurinar hanga so ófanta­ liga við góðum avbrigdum mill­ um vánalig, sum órógva. Betri hevði verið, um listakvinnan hevði valt fimm tær bestu burtur­ úr og hongt tær í glas og rammu, so at tær komu til sín rætt. Mynd­ evnið er eitt sindur løgið og stav­ ar frá einum surrealistiskum dreymi hjá listakvinnuni um muterað neyt, sum hevur givið henni myndaligan íblástur. Í dramatisku myndunum á ólav­ søkuframsýningini hevur lista­ kvinnan spælt sær við løgnum samansetingum sum t.d. at seta eitt júgur á eitt træ. Hóast hug­ leiðingar um mutatión hava eitthvørt moderna yvir sær, leiður stílurin tankarna f iam Blake (1757­1827), Fran­ cisco de Goya (1746­1828) og Odilon Redon (1840­1916). Huglagið í myndunum er dapurt, uppøst og mystiskt á sama hátt, sum verkini hjá teimum trimum nevndu úrmælingunum vóru tað. Men Halldis Olsen tykist allíka­ væl lutfalsliga sjálvstøðug til dømis í teirri frálíku monument­ alu lýsingini av eini kúgv, sum er naturalistiskt endurgivin, sæð burtur frá júgrinum, sum situr skeivt, og sum harvið deformerar djórið. Innan ta yngru føroysku myndlistina hava vit sæð alt ov mikið av surrealistiskum djórum og menniskjum í lýsingum, sum minna eitt sindur um tær hjá danska málaranum Michael Kvium (f.1955), tó at tær verri enn so eru so væl úr hondum greiddar, sum myndir Kviums. Í mun til teir ungu Kvium­hermar­ arnar eru myndirnar hjá Halldis Olsen tíbetur bæði betri teknaðar, eins og tær tykjast innihaldsliga búnari og fleirtýðugari. Broderað blóð Einki er nevnt nakrastaðni um, at øll tey framsýnandi á ólavsøku­ framsýningini e k i nakran feministiskan boðskap, um ein ikki fordómsfult skal peika á bindimynstur, kjólar og krukkur, sum verandi serliga kvinnuligt. Tað einasta verkið, sum á tílíkan hátt tykist tilvitað um sítt signalivirði, er Marianna Bjørgheim (1983), sum hevur eina uppseting av pappírsmynd­ um og broderaðum myndum, sum eisini kundu virka í eini rúmligari installatión, har til dømis fotograferaða uppsetingin av einum turskistativi við perl­ aðum lundum hevði riggað væl í rúminum. Tematiska samanset­ ingin av ektaðum og kunstigum, av náttúru og mentan, er gjøgn­ umgangandi við eitt nú estetiser­ aðu myndunum av grindahvali­ num, ið er staðsettur í einum interiøri og við ómaksfult bro­ deraðu blóðblettunum. Heldur ikki í hesum verkinum er lætt at síggja, at tað snýr seg um skitsur, sæð burtur frá teirri óryggiligu upphangingi. Ein vakrari upp­ hanging av innrammaðum myndum hevði hóskað betur formliga og innihaldsliga. Ólavsøk f framsýningin er søguliga sæð tann týdningarmesta føroyska listaframsýningin, og tað er hon, av tí hon er tann fyrsta av sínum slag í Føroyum, sum av somu orsøk hevur fingið ómetaliga stóran ans millum fólk. Sum tann best vitjaða listaframsýningin, ið eisini síðan byrjanina næstan á hvørjum ári er vorðin ummæld, hevur hon havt risastóra ávirkan á myndlistarligu menningina her á landi. Eisini er ólavsøkufram­ sýningin staðið, har týðandi lista­ fólk so sum Ingálvur av Reyni, Zacharias Heinesen, Torbjørn Olsen og brøður hans, Marius Olsen og Hans Pauli Olsen, ­ ja staðið, har at kalla øll tey góðu føroysku listafólkini eru komin fram í almenningin á fyrsta sinni. Fyri júst fimmti árum síðani varð eitt av meistaraverkum Steffan Danielsens; Kirkjan í Nólsoy framsýnd á fyrsta sinni á Ólavsøkuframsýningini, sum í dag bert er sum ein viðfáningur, ein skuggi av sær sjálvari. Hetta sæst eisini á tí øgiligu minkingini á áskoðaratalinum, ið fyri fáum árum síðani lá væl oman fyri túsund bæði ólavsøkuaftan­ og dag, meðan talið í ár lá um fýra­ hundrað. Hóast siðvenjur broyt­ ast eigur ólavsøkuframsýningin ikki at fara fyri skeyti, tí hon er tann framsýningin, ið eigur at tryggja øllum føroyingum høvið til at uppliva myndlist av høgari góðsku eina ferð um ári. Tó, lættari er at finnast at, enn at finna loysnir. Eg veit ikki, hvat eigur at vera gjørt. Trupulleikin er íkomin av listastríðnum og ónøgd við leiðaran á Listasavninum. Kanska kundi man, tað lutfalsliga stutta tíðarskeið, sitandi stjóri (eftir egnari útsøgn her í Sosiali­ num) verður sitandi í stjórasessi­ num, í staðin latið Heystfram­ sýningina upp á ólavsøku. Á henda hátt kundi listaáhugin millum ólavsøkugestirnar verið varðveiddur, til nýggj leiðsla tekur við á Listasavninum. Men hetta hendir helst bert, sum tikið verður til: In my dreams... Arkitekturtekningar og model borga saman við bindimynstrum og mótamyndum fyri eini øðrvísi framsýning Unn Joensen stígur við sínum fratøru myndum úr heildini Deformerað djór í áhugaverdu tulking Halldis Olsens Myndaheimur Halldis Olsens er hugtakandi í sínum gátuføri á la William Blake Perlaðir lundar á snóratræi Estetiseraður grindahvalur Ummæli Kinna Poulsen Ó lavsøkuframsýningin 2008 er ørkymlandi av fleiri orsøkum. Sum heild sýnist hon øgiliga fesjut og hóast hesin dámurin ivaleyst er tilætlaður til tess at vísa á gróðramikla og dynamiska skapan, er innihaldsligi saman­ hangurin alt ov trupul at fáa eyga á, og tá gerst óruddið meira óruddiligt, enn skapandi. Longu hugskotið aftan fyri ársins ólav­ søkuframsýning hevði, sum tað var lýst í teimum ymisku ólav­ søkubløðunum, ein heldur enn ikki desperatan dám. Tí sambært frágreiðingum skuldi ólavsøku­ framsýningin í ár ikki innihalda liðug verk, men skitsur. Og tað er líka mikið, hvussu so nógvar frágreiðingar og próvgrundir verða drignar fram, so broytir tað ikki ta sannroynd, at skitsur eru óáhugaverdar, er tað ikki ein sannur meistari sum til dømis Leonardo Da Vinci ella Rem­ brandt, ið hevur gjørt tær. At tora Tað góða við ársins ólavsøku­ framsýning er eitt sindur øvugt, at hon umframt eitt løgið bland av skitsum (arkitekturtekningar, bindimynstur, mótamyndir osfr.) inniheldur ikki so fá verk, ið, tó at tey eru hongd ófantaliga upp (við denti á kreativu skapanar­ prosessina), í grundini eru liðug verk. Til dømis tykjast stóru svart/hvítu fotomyndirnar í for­ høllini við skulpturellum lýsing­ um av kvinnum í klæðum hjá Barbaru í Gongini ógvuliga lidn­ ar. Tað sama er galdandi fyri ready­made installatiónina hjá Anniku av Lofti av tveimum stórum køliboksum, ið eru fyltar, ikki við vatnfløskum, men við smáu eskjunum, sum hon eisini brúkar í síni uppseting í Norður­ landahúsinum. Í nýggju installa­ tiónini í Listaskálanum er, sam­ bært myndaskránni, eitt tár í hvørjari eskju, og hóast bæði køliboksir og tár, eins og allar aðrar likamsveskur, eru sædd áður í myndlistini, er tað gott, at Annika av Lofti hevur dirvi til at staðfesta seg sjálva við verkum, ið eru stór í vavi. Heldur í fongsul enn á flakavirki Myndirnar hjá Unn Joensen eru, við einstøkum undantaki í eini frálíka løgnari pappírsmynd, ógvuliga óáhugaverd yvirmálað lørift, har skrivað er á við blokk­ bókstavum. Tað var tó á einum av hesum løriftum, at eg bar eyga við ensku orðingina, sum eg í ovfarakæti lænti til yvirskrift á hesi grein. Hugtakandi er ikki bert tað omnipresenta speiið hjá hesi ungu listakvinnuni (f.1974), men eisini hennara ósnobbuti og húðarleysi frásagnarháttur. Tað er jú soleiðis á ólavsøkuframsýning­ ini, at formidlingin, á sama hátt sum í fjør, er raðfest frammaliga, og tað er gott. Ein fín plakat er gjørd í sambandi við framsýning­ ina, har øll listafólkini verða presenterað, umframt frágreið­ ingar eru um framsýningina, sum ávikavist Listafelagið og tann eini kuratorurin, Kirsten Juste­ sen, hava skrivað. Hin kurator­ urin á framsýningini er Brynhild Næs Petersen. Aftrat hesum frágreiðingunum hevur hvørt listafólki fingið høvið til at skriva niður sínar hugsanir um myndlist ella um skitsug ð hetta er eyðsýniliga upplagt høvi til dustmiklar orðingar eins sjálvs­ hátíðarliga deymutar og lavendla­ posarnir, sum í góðu gomlu døg­ unum lógu í skuffum og skápum til tess at forða fyri modnaroyki. Sostatt eru nógvar av frágreið­ ingunum, ið eru knýttar at lista­ verkunum, um vælmeinandi, so heilt ótrúliga keðiligar og sjálv­ sagdar. Frágreiðing Unn Joen­ sens er øðrvísi saklig og stað­ festir stutt og greitt, at yvirmál­ aðu løriftini vísa hennara reak­ tión uppá eitt avslag frá einum listaskúla. Á onkrum av tí, sum er skrivað á hennara listarverk, hómast ein fitt og stuttlig roynd at sannføra seg sjálva um, at tað er meiningsfult og gott at starvast á flakavirki. Men royndin má sigast at miseydnast, tá hon at enda staðfestir, at hon heldur vil í fongsul enn á flakavirki. Tó, at tað als ikki er til at siga, hvørja leið innan listina U Omanfyristandandi staðfesting var kanska tað, sum gjørdi, at tygara ummælari ikki í øðini yvir órudd og fjas, vendi útaftur av ársins Ólavsøkuframsýning, men í staðin dvaldist nóg leingi í Listaskálanum til kanska at hóma umhvarvið av einum nýggjum ungum ættarliði av føroyskum listafólkum