mikudagur 27. august 2008síða 13

Nr. 163 - 27. august 2008 13 Í einari analysu av polit­isku st­øðuni 19. august­ kemur Dimma t­il t­a niðurst­øðu, at­ “landsst­ýrið púrt­ einki hevur avrikað”. Het­t­a er ein t­unn og populist­isk analysa, har blaðmaðurin skilliga byggir sína niðurst­øðu á t­að rumbul, sum t­íverri verið hevur, og als ikki á t­ey mongu mál, henda sam­ gongan longu hevur framt­ ­ men sum hava fingið lít­ið av uppmerksemi. Her eru nøkur t­eirra: Nógv stig ... Vit­ hava longt­ barnsburðar­ farloyvið við 8 vikum. Ikki júst­ einki fyri føroyskar barnafamiljur. Vit­ hava dagført­ vinnulóggávu og set­t­ í verk t­ryggingarlóg­ gávu, ið er grundarlagið undir at­ víðka virkismøgu­ leikarnar hjá okkara t­rygg­ ingarvinnu. Vit­ hava t­ikið st­ig t­il at­ gera Føroya Alt­jóða Skipaskráset­ing (FAS) kappingarføra, soleiðis at­ het­t­a veruliga gerst­ ein innt­økumøguleiki fyri land okkara. Um fáar dagar verður st­jóri set­t­ur á nýggja st­ovninum fyri FAS og Skráset­ing Føroya. Vit­ hava samt­ykt­ marknaðar­ føringslóg og verður Brúkaraumboðsmaður set­t­ur frá 1. januar. Vit­ hava fingið øll viðurskift­i viðvíkjandi yvirt­økuni av Vága Floghavn upp á pláss, so út­byggingin nú loksins sleppur í gongd, og vit­ hava broyt­t­ lógina, so t­að nú verður loyvt­ at­ hava t­ollfría sølu á flogvølli­ num. Vit­ hava uppraðfest­ vinnugransking og íverkset­an. Tá t­að snýr seg um t­unl­ arnar, er eit­t­ sera umfat­­ andi út­greiningararbeiði gjørt­, sum m.a. fevnir um fíggingarleist­ar og váða­ met­ingar. Eit­t­ arbeiði, ið sjálvandi er púrast­a grund­ leggjandi undir æt­lanum at­ fremja so st­órar íløgur í infrakervið. ...og stór felags tøk Vit­ hava t­ikið st­ørst­a fet­ið nakrant­íð ímót­i møguleik­ anum at­ fáa góðkent­ okk­ ara fiskiveiðu sum burðardygga. Vit­ hava lat­ið upp fyri út­lendskari arbeiðsmegi og set­t­ á st­ovn út­lendinga­ st­ovu, sum er eit­t­ sera um­ ráðandi t­ak fyri arbeiðsmarknaðin. Á út­búgvingarøkjunum eru risa t­øk t­ikin, har fleiri nýggjar hægri út­búgvingar eru set­t­ar í gongd, og mið­ násskúlin í Marknagili verður nú veruleiki. Okk­ ara Kringvarp fær loksins nýt­t­ digit­alt­ sendinet­. Vit­ hava økt­ ját­t­anina munandi t­il børn við serligum t­ørvi. Økt­ pláss t­il lærara­ og pedagogút­búgvingarnar og set­t­a st­ovn nýggj miðnáms­ skúlapláss í Eyst­uroynni t­il meira enn 70 næmingar Endurgjaldsábyrgdar­ lógin er samt­ykt­ – hon hevur bíðað í meira enn 10 ár, og arbeiðsskaðat­rygg­ ingarlógin, ið gevur arbeiðst­akarum munandi bet­ri t­rygd enn í dag, er á gát­t­uni. Ját­t­anirnar t­il bæði ment­anargrunn, t­ónleik og Tjóðpall eru økt­ar meira enn undanfarnu 4 árini – hóast­ het­t­a ikki er nóg mikið. Nú frá 1. sept­. fáa st­akir uppihaldarar barnaískoyt­i á 6000 kr. fyri hvørt­ barnið. Økisdepil og sambýli t­il sinnisveik eru samt­ykt­. Vit­ hava st­ovnset­t­ eit­t­ ut­t­an­ ríkisráð at­ røkja okkara alt­jóða vinnuligu, ment­an­ arligu og polit­isku áhuga­ mál, og gongd er komin á EFTA­málið. Sakligan kritikk, takk Het­t­a var bara eit­t­ úrval úr list­anum yvir mál, ið eru framd síðani samgongan við Tjóðveldi, Javnaðar­ flokkinum og Miðflokki­ num t­ók við í februar. Og list­in yvir mál, samgongan, saman við Sjálvst­ýrisflokk­ inum, æt­lar at­ fremja í hesi t­ingset­uni, er ikki st­yt­t­ri. Tað er got­t­ og ræt­t­ at­ Dimma, og pressan sum heild, eru krit­isk t­il t­að, sum er farið fram í sein­ ast­uni, og sum vit­ als ikki kunnu vera errin av. Men t­að er alt­ annað enn rími­ ligt­ yvirfyri Føroya fólki at­ pást­anda, at­ vit­ hava sit­ið hendur í favn í eit­t­ hálvt­ ár. Veruleikin er jú ein heilt­ annar! Sera nógv av skafti, hóast rumbul landsstýriskvinna Bjørt SamuelSen So t­urrislig og konservat­iv yvirskrift­in ljóðar, so hava Sjálvst­ýrisflokkurin og samgongan onkursvegna sagt­, at­ hesi skulu valda á Føroya Løgt­ingi. Fólkið aft­ur t­il valdið: Síðan 1970’unum hevur fólkavalda Føroya Løgt­ing givið meir og meir vald frá sær t­il umsit­ingarliga lands­ st­ýrið. Síðan kreppuárini og serliga síðan vit­ fóru frá kollegialum­ t­il ráðharra­ st­ýri, hevur eisini lands­ st­ýrið givið meira og meira vald frá sær t­il lít­la skaran av embæt­isfólki. Eingin polit­ikkur er í polit­ikkinum í Føroyum! Hugsið bert­ um, at­ skal st­øða t­akast­ t­il okkurt­ polit­iskt­ mál, so verður minst­ ein kanningarnevnd set­t­, mannað av lít­lu fjøldini av embæt­isfólkum og seráhugamálum. Er málið heilt­ alvárligt­ – skulu mørk flyt­ast­ ella okkurt­ munagot­t­ áset­ast­ ­ so verður serkøn hjálp funnin millum serkønu serðfrøðingarnar í býnum (t­í ávísa eina býnum). Alt­so t­eir við somu út­búgv­ ing sum t­ey í fyrisit­ingini, men sum fáa meira burt­ur­ úr at­ verða serfrøðingar í t­í privat­a – og t­á dálkar sjálv­ andi heldur eingin polit­ik­ ari hendurnar! Men heldur eingin polikkari hevur víst­ seg at­ hava nakra meining ella fat­an ella t­ýðandi við­ merking. Polit­ikkurin hjá okkara polit­ikarum er at­ vera fólkavaldur at­ t­aka ímót­i serfróðum polit­ikki. Burt­ur við skot­grøvun­ um: Gangi út­ frá, at­ øll í veljaradyggumaldri vit­a at­ t­ey Tingfólk sum seinast­u 40­50 árini, ikki hava verið part­ur av samgonguni­ eins væl kundu havt­ heima­ arbeiðspláss. Samgongan fær síni upp­ skot­ samt­ykt­ – andst­øðan fær síni uppskot­ feld. Tradit­ionen t­ro hava før­ oyskir polit­ikarar­ og velj­ arar hugsað at­ het­t­a má so vera. Men soleiðis nýt­ist­ ikki at­ verða. Søguligt­ preludium: Flest­u munnu ásanna, at­ við endurføðingini av ávís­ um gomlum polit­ikarum í samband við endurskapan­ ina av vallógini, hava vit­ higart­il bert­ skapt­ enn fleiri polit­iskar t­rupulleikar ­ heldur enn bet­ur polit­ikar­ ar soleiðis sum endamálið við broyt­ingini segðist­ at­ vera. Søguligt­ nýbrot­! Minnilut­a­ st­jórn við samst­arvsflokki? Samgongan hevur saman við Sjálvst­ýrisflokkinum gjørt­ av at­ t­royt­a nýggjar leiðir í føroyskum polit­ikki. Fyrst­u ferð í polit­isku søgu føroya fara vit­ at­ royna eina veruliga og virkandi minnilut­ast­jórn (onkunt­íð hevur st­jórn sit­ið heilt­ st­ut­t­ í minnilut­a, t­. d. Edmund løgmaður, eft­ir at­ hava blakað Sjálvst­ýri út­ fyri at­ vera ov hugað fyri Vágat­unnlinum). Het­t­a set­ur st­ór krøv t­il polit­iska førleikan. Het­t­a set­ur st­ørri polit­isk krøv enn bert­ at­ grenja í t­eimun fjølmiðlunum, ein sum floksformaður sleppur framat­ – nú hava øll skila­ góð mál kjans at­ koma ígjøgnum! At­ bjóða seg fram at­ st­ýra fólkinum krevur eis­ ini at­ t­ú t­orir at­ velja ót­royt­t­ar gøt­ur! Sjálvst­ýrisflokkurin valdi at­ hava dirvi – Løg­ maður og samgongan valdu at­ hava t­reyst­i. Andst­øðan við: Vit­ st­anda fyri st­órum avbjóð­ ingum fyri Føroya fólk. Tá er ikki nóg mikið bert­ at­ hugsa um mín flokk – um meg og míni. Eg vil st­aðiliga heit­a á samgongu og Sjálvst­ýris­ flokkin um at­ lurt­a eft­ir andst­øðuni – og mest­ møguliga søkja breiða undirt­øku á t­ingi um t­ýdningarmikil mál. Gamalt­ er, at­ blind høna kann leggja gullegg, og um Kaj Leo ella Jørgin leggja fram uppskot­, eigur sam­ gongan at­ virða fólkaræðið so mikið, at­ uppskot­ini verða viðgjørd í st­ørst­a álvara. Het­t­a vildi verið annað nýbrot­ í føroyskum polit­ikki. Longu viðgerðin av uppskot­inum um økt­a ját­t­an t­il elit­uít­rót­t­ina og uppskot­inum um verjulóg­ ina benda t­ann vegin, at­ Føroya Løgt­ing samst­arvar – og Føroya Løgt­ing ræður! Soleiðis sum e.n. daga­ skipanin var viðfarin bæði av samgongu og andst­øðu – het­t­a eigur ikki at­ koma fyri aft­ur á Føroya Løg­ t­ingi. Okkara kanska næst­­ t­ýdningarmest­a lóg verður blakað á t­ing út­t­an rímu­ liga viðgerð, harnæst­ verð­ ur lógin viðgjørd í umleið ein dag í Vinnunevndini. Soleiðis eigur alt­ t­os um álvara, seriøsit­et­, fornuft­ ella virðing fyri vinnu fiskast­ovnum ella fólka­ ræði ­ at­ t­agna í samband við hesa lóg. Fyri føroyingar og Føroy­ ar: Sjálvst­ýrisflokkurin hevur t­ikið st­øðu. Fyri flokkin vildi eit­t­ nýval sjálvsagt­ borið okkum longur framá í at­kvøðum. Men flokkurin hevur t­ikið t­a avgerð, at­ polit­iska st­øð­ an beint­ nú krevur dirvi, og saman við samgonguni vilja vit­ vísa neyðuga áræðið fyri aft­ur at­ fáa føroyska fólkavaldið og polit­isku skipanina at­ virka. Møguliga miseydnast­ royndin, møguliga fáa vit­ færri at­kvøður aft­urfyri, men het­t­a er og eigur at­ verða Sjálvst­ýrispolit­ikkur – at­ t­æna fólki og landi fram um egin áhugamál. Gevið skilsemi og skynskemi møguleika í føroyskum politikki Landsnevndarformaður Sjálvstýrisfloksins jan aSBjørnSon joenSen Ut­t­an mun t­il um t­að er 100 ára hát­íðarhald, so verður iva alt­íð eit­t­ hát­íðarhald í mínum sinni hjá Klaksvík. So æt­t­bundin eg eri at­ hesum plássi, nú st­aðið verður ivaleyst­ nógv lagt­ fyri sum »fremmandaskald« at­ vit­a um t­il ber at­ finna henda mát­t­in, duende, sum Gunnar t­alar um í samband við Trónd í Gøt­u, sum er Klaksvík. Men bæði Janus Mat­ras og Einar Mohr vóru her í oyggjunum, norðoyggjum, so… Klaksvík tillukku: Gleðist um so vakran bý Eg hevði eina grein í bløðunum herfyri, har víst­ var á, at­ t­ann st­uðul, Føroyar fáa frá Danmørk, er skaðiligur fyri livikor okkara. Hann rakar hart­ t­ey bleyt­u virðini! Eingin hevur roynt­ at­ víst­ hesi framløgu míni aft­ur. Tey, sum skil hava, hava sost­at­t­ t­ikið undir við henni, og t­að er at­ fegnast­ um. Eft­ir er so at­ set­a het­t­a í verk. Nú fara danir at­ gera fíggjarlóg fyri árið 2009. Vit­ hava t­vey umboð í t­í fólkat­ingi, sum skal samt­ykkja fíggjarlógina. Kunnu vit­ ikki við rímuligheit­ krevja av hesum umboðum okkara, at­ t­ey forða dønum í at­ halda fram við at­ gera okkum skaða við at­ senda okkum blokkin? Gera t­ey, sum vit­ hava set­t­ okkara álit­ á, ikki t­að, so verða t­ey medsek í t­eimum vanlukkum, sum blokkurin fær út­ yvir okkum. Blokkurin avtakast! ZakariaS Wang Gøta Sjúrður HanSen viðmerkingar