fríggjadagur 5. september 2008síða 7

7 tíðindi Nr. 170 - 5. september 2008 Í Arbeiðarafeløgun­ um staðfesta tey, at summir útlendingar, ið eru komnir til Føroyar at arbeiða, eru uttanfyri allan lóg og rætt Útlendsk arbeiðsmegi Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Summir av teimum útlend­ ing­unum, ið eru komnir til Føroya at arbeiða, eru uttan fyri allan lóg­ og­ rætt. Tað staðfestir Ing­eborg­ Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag­. Tað eru nú tveir mánaðir síðani, at nýg­g­ja útlending­a­ lóg­in kom í g­ildi sum g­er tað munandi lættari at fáa ES borg­arar til Føroyar at arbeiða. Í Sosialinum í g­jár vistu vit at sig­a, at hig­artil hava 20 føroyskir arbeiðsg­evarar søkt donsku útlending­atæn­ astuna um alment loyvi at fáa útlendska arbeiðsmeg­i úr ES londunum til Føroyar at arbeiða. Hig­artil eru 14 umsóknir avg­reiddar og­ hinar seks er undir viðg­er. Hendan g­óðkenning­in g­evur arbeiðsg­evarunum rætt at fáa útlending­ar hig­ar at arbeiða, uttan at søkja um nýtt loyvi í hvørjum ein­ støkum føri. Men treytin er kortini, at arbeiðsg­evararnir skulu í hvørjum einstøkum føri boða útlending­atænast­ uni frá, hvørjir útlending­ar teir taka í arbeiði og­, hvussu leing­i teir skulu vera her. Samstundis skulu teir binda seg­ til at tryg­g­ja útlend­ ing­unum 30 tíma arbeiðsviku og­ teir skulu eisini arbeiða eftir føroyskum sáttmálum. Hetta sig­ur sostatt onki um, hvussu nóg­vir útlend­ ing­ar eru komnir hig­ar at arbeiða hig­artil. Uttanfyri lóg og rætt Vit hava spurt fakfelag­sleið­ arar, hvørjar royndir teir hava at støðuni, nú útlend­ ing­alóg­in hevur virkað í tveir mánaðir. Bæði Ing­eborg­ Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðara­ felag­, Hans Joensen, for­ maður í Havnar Arbeiðs­ mannafelag­ og­ Víg­dis Johannesen, forkvinna í Havnar Arbeiðskvinnufelag­, eru samd um, at hig­artil hava tey ikki merkt so nóg­v til nýg­g­ju útlending­alóg­ina. Men tey eru eisini samd um, orsøkin til at so lítið hevur verið at frætt um støð­ una, er, at hæg­sta feriutíð hevur verið og­ at virksemið tí eisini verið avmarkað. Men Ing­eborg­Vinther staðfestir kortini, at í Føroya Arbeiðarafelag­ hava tey fing­ið at vita, at summir arbeiðsg­evarar í fáa útlend­ ing­ar hendaveg­in, g­eva teim­ um ikki somu rættindi, sum teir føroying­ar hava, sum eru limir í fakfeløg­unum. ­ Summir av útlending­un­ um eru ikki skipaðir í nøkr­ um fakfelag­, tí tað vil arbeiðsg­evarin ikki og­ sostatt eru teir uttanfyri alla lóg­ og­ allan rætt, sig­ur hon. Hon sig­ur eisini, at tey hava dømi um, at útlending­ar verða bidnir framum føroy­ ing­ar, tí arbeiðsg­evarin hevur skyldu at tryg­g­ja útlending­­ inum 30 tíma arbeiðsviku. ­ Tað g­er, at útlending­arnir verða bidnir til arbeiðis fyrst, tí kravið er, at teir skulu hava minst 30 tímar, men hvat viðvíkur føroying­­ um er onki slíkt krav og­ tí koma føroying­arnir at sita heima, sig­ur forkvinnan í Føroya Arbeiðarafelag­. Hetta sama staðfestir Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafelag­. ­ Hesar báðar fyrstu mán­ aðirnar, útlending­alóg­in hev­ ur verið í g­ildið, hevur trup­ ulleikin ikki verið so stórur. Men hann kennir eisini til tað, at arbeiðsg­evarar ikki vilja hava, at arbeiðs­ fólkið eru limir í fakfelag­, og­ hetta rakar í serlig­an mun útlending­ar. ­ Tey, sum ikki eru limir í fakfeløg­, fáa heldur ikki eftirløn og­ tey fáa heldur ikki tryg­g­ing­ útg­oldnað í sam­ bandi við álvarslig­a sjúku og­ tað eru slakar 80.000 krónur, sum talan er um. Tey avvarð­ andi fáa ikki lívstryg­g­ing­ við deyða og­ har er talan um einar 300.000 krónur. Somu­ leiðis eru eisini børnini hjá limunum eisini tryg­g­að. ­ Alt hetta missa arbeiðs­ fólk, sum eru ikki eru limir í fakfeløg­unum fyri at arbeiðsg­evarin kann sting­a tey sosialu g­jøldini í sín eg­na lumma. Hansara fatan er kortini, at fæst eitt g­ott samskifti við arbeiðsg­evararnar, fer í allarflestu førum at bera til at fáa viðurskiftini í rættlag­. Higartil hevur sam­ gongan ikki hildið orð, tá ið hon lovaðu okkum at seta lógir í gildið, sum tryggjaði neyvt eftirlit við teimum útlendingum, sum koma higar at arbeiða, sigur Inge­ borg Vinther. Vit ætla avgjørt at seta neyðugt eftirlit í verk, sigur landsstýriskvinnan Útlendsk arbeiðsmegi Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo ­ Tá ið útlending­alóg­in varð broytt 1. juli, lovaði sam­ g­ong­an, at nakrar fylg­ilóg­ir skuldi eisini setast í g­ildi fyri at tryg­g­ja, at útlendsk arbeiðsmeg­i, sum kom hig­ar at arbeiða, ikki verða útnytt­ að, men kemur at arbeiða undir teimum treytum, sum eru g­aldandi á føroyska arbeiðsmarknaðinum. Tað sig­ur Ing­eborg­ Vinth­ er, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag­. Men hig­artil hevur sam­ g­ong­an ikki hildið orð, staðfestir hon. ­ Samg­ong­an lovaði okk­ um, at tað skuldi bera til hjá fakfeløg­um úti um landið at útveg­a sær lønarseðlar hjá arbeiðsfólki fyri at tryg­g­ja, at tey fing­u lóg­ar­ ásettu lønina og­ at treytirnar á føroyska arbeiðsmarknað­ inum annars verða hildnar. Og­ annars vilja fakfeløg­ini hava innlit í, hvørjir fólk koma til landið og­, hvar tey arbeiða. ­ Útlending­astovan er í Havn og­ hevur ong­an møg­u­ leika at kanna viðurskiftini kring­ landið og­ tí er tað neyðug­t, at fakfeløg­ini fáa møg­uleikan at fylg­ja við og­ tað lovaði samg­ong­an okk­ um, sig­ur Ing­eborg­ Vinther. Men hig­artil hevur hon ikki hildið orð, leg­g­ur hon afturat. Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafelag­, staðfestir, at tað er vónleyst at hava eftirlit, tá ið fakfel­ øg­ini ikki vita, hvørjir arbeiðsg­evarar fáa útlendska arbeiðsmeg­i til landið. ­ Tað er ein stórur trupulleiki, staðfestir hann. Hava neyvt eftirlit Helena Dam á Neystabø, landsstýriskvinna, sig­ur, at ætlanin er at hava eftirlit við, at allar reg­lar verða hildnar. Men hon staðfestir eisini, at nýstovnaða útlending­a­ stovan má fáa møg­uleikan til at koma á føtur, áðrenn ov stór arbeiðsbyrða verður løg­d á hana. ­ Útlending­astovan hevur ikki meiri enn ein mánað á baki og­ starvsfólk eru akk­ urát sett, so hon hevur ikki virkað í meiri enn tvær vikur kanska. Hon hevur ikki so fræg­t sum fing­ið skrivstovu enn og­ tíansheldur hava tey fing­ið høvið til at seta seg­ inn í øll viðurskiftini. Men Helena Dam á Neystabø sig­ur, at tá ið útlending­astovan er komin á føtur, fer hon at taka málið upp um, hvat eftirlit hon heldur, krevjast at verða sett í verk og­, hvørji tiltøk eru neyðug­ at seta í verk fyri at tryg­g­ja eitt nóg­ g­ott eftirlit. ­ Tað verður eitt tað fyrsta, hon fer undir, tá ið hon rættilig­a er komin í g­ong­d, leg­g­ur landsstýris­ kvinnan afturat. Hon sig­ur, at endamálið við útlending­astovan varð nettupp at hava eftirlit við útlendskari arbeiðsmeg­i og­ tá ið hon rættilig­a er farin at virka, fer hon at seta seg­ inn í, hvørji tiltøk, tað er hóskandi at seta í verk. Helena Dam á Neystabø staðfestir eisini, at hetta er eitt arbeiði, sum skal g­erast í samráð við partarnar á arbeiðsmarknaðinum, so teir verða eisini tiknir við í myndina Hon vónar at hetta arbeið­ ið kann fáast frá hondini í ár. Samgongan hevur ikki hildið orð Til Føroyar at arbeiða uttan fyri lóg og rætt Útlendingar, sum koma hendavegin at arbeiða, fáa ikki altíð tey rættindi, sum føroysku starvsfelagarnir, ið eru limir í fakfelag, fáa og tað kann kosta teimum dýrt Honda flogfør til Evropa Honda Motor Company framleiða umframt bilar, motorsúkklur og­ skutarar eisini framkomnar robottar og­ flog­før. Nú víðka teir sítt virksemi í Evropa við at koma á evropeiska marknaðin við lítla forræting­sflog­farinum HondaJet. Síðan 2006 hava Honda selt nóg­v av hesum flog­førum í Norðuramerika.