týsdagur 14. august 2001síða 6

10 Nr. 154 - 14. august 2001 Nr. 154 - 14. august 2001 11 Vilda Bech fekk leygarmorgunin ein rættiligan hvøkk, tá hon, eins og restin av Føroya fólki, kundi lesa um, at unnusti hennara seinastu seks árini, hevði valt at fríggja til hana UMBØN Heri á Rógvi Í filmum og søgum eru nógv dømi um menn, sum bera upp bønarorð um gift- armál fyri unnustum teirra. Mátarnir eru oftani sera kreativir, og tað liggur ræðið fyri hjá stór sjarmør- unum at fáa ringin á fing- urin. Tað minti eisini um ein film, tá tað leygardagin stóð at lesa í Sosialinum, at ein maður fríggjaði til unnustu sína við at seta eina lýsing undir teiginum »Heilsanir«. Undir myndini stóðu føg- ur orð, og tað vóru eisini nógv, ið steðgaðu á, tá tey bóru eyga við heldur sjáld- somu heilsanina í blaðnum leygardagin. Eingin gjørdist tó meira yvirraska enn Vilda Bech, tí tað var hana, sum henn- ara nú komandi hjúna- felagi, Thomas, fríggjaði til. Bæði rørd og firtin Tað var leygarmorgunin, at Vilda fekk serverað morg- unmat á songina. Eisini fekk hon at vita, at onkur hevði sett eina føðingar- dagsheilsan í blaðið til hana. Hon hevði føðingar- dag leygardagin, so hetta var kanska ikki langt av leið, hóast hon væntaði, at tað var Thomas, ið hevði sett heilsanina í blaðið. Hon hevði tó ikki væntað, at var ein tílík umbøn sam- an við heilsanini. -Eg gjørdist rættiliga rørd, tá eg sá heilsanina. Seinni gjørdist eg tó eitt sindur firtin, tí eg hugsaði, at alt Føroya fólk eisini hevði sæð heilsanina, sigur Vilda. Tað var eydnast Thomasi ganga saman við vinir og familju um tað, at Vilda einki skuldi hava at vita. Hetta eydnaðist eisini. Tey bæði hava verið sam- an í sløk seks ár, og eiga tey bæði sonin Jónas saman. Tey bæði eru samd um, at tað er eitt nógv størri for- pliktilsi at eiga eitt barn saman, enn at tey nú skulu giftast. Tey hava tó leingi tosa um at giftast, og Thomas hevði lovað at gera okkurt serligt burturúr, tá fríggjast skuldi. Tað ber ikki til at siga annað, enn at hann helt orð. -Eg hevði planlagt hetta í fleiri vikur, og fyrireiking- ararbeiði er farið fram í loyndum, og eg hevði ikki lítið av nervum, sigur Thomas. Giftast komandi ár Tey bæði búgva til dagligt í Danmark, og tað verður eisini í Danmark, at tey fara at uppihalda sær í nærm- astu framtíð. Orsøkin er, at tey hava starv í Danmark, men tað ber, sum nú er, ikki til at fáa eitt líknandi starv í Føroyum. Eisini eru íbúða og ansingar møguleikarnir als ikki nøktandi. Vilda er útlærd ljósmóðir og Thomas er flogmekanikari. Spurningurin, hvar brúd- leypið skal haldast, er ikki greiddur enn. Tey eru greið yvir, at tað eru nógv viður- skifti, sum greiða skal fáast á, áðrenn tey bæði kunnu kalla seg mann og konu. Fyribils siga tey, at miðjað verður ímóti, at brúdleypið skal haldast í mai-juni komandi ár. Inntil tá, kunnu tey ganga og gleða seg. Sosialurin ynskir teimum báðum alt tað besta í fram- tíðini. Hon segði JA Hóast mátan kanska var eitt sindur óvanligur, so játtaði Vilda at gifta seg við Thomas. Brúdleypið verður eftir ætlan komandi ár. Tekna teg sum haldara, so fært tú sosialin 5 ferðir um vikuna til dyrnar C M Y K 11 10 Fíggjarmálaráðharrin er til reiðar at taka øll orð um ríkisveiting og skiftisgjøld úr uppskotinum um Búskapargrunn Føroya, um hetta kann fáa Javnaðar- flokkin at taka undir við uppskotinum BÚSKAPARGRUNNUR Rúnar Reistrup Upprunaliga var ætlanin við einum føroyskum bú- skapargrunni, at gera ein sparigrís har allar oljuinn- tøkurnar kundu koyrast í, fyri soleiðis at halda hesar serligu, og kanska eisini serliga stóru, inntøkur burturi frá løgtingsfíggjar- lógini. Hendan loysnin verður brúkt í eitt nú Norra og í Alaska, sum í løtuni vinna nógvar pengar av oljuvinnuni. Men við sitandi landsstýri føddist hugtakið um ein annan grunn til nakrar aðr- ar serinntøkur, nevniliga ein skiftisgrunn har millum annað ríkisveitingin úr Danmark skuldi fella í fyri síðan, so við og við, at gera landsbúskapin óheftan av ríkisveitingini. Tá eitt fyribils uppskot til løgtingslóg um tann so- nevnda Búskapargrunn Føroya varð lagt fram í farnu viku, vórðu hesir báðir grunnarnir, olju- grunnurin og skiftisgrunn- urin, lagdir saman í ein og sama grunn. Semjan er umráðandi Men nú er líkt til, at hesir siamesisku tvíburðarnir verða loystir frá hvørjum øðrum. Eftir at fíggjar- málaráðharrin legði fyribils uppskotið um Búskapar- grunn Føroya fram fyri tingmonnum og almenn- inginum hósdagin, hava andstøðuflokkarnir meldað klárt út, at teir ikki kunnu góðtaka uppskotið, so leingi sum búskapargrunn- urin skal virka sum skiftis- grunnur. Løgmaður hevur eisini givið ymsar ábend- ingar um, at hann heldur ikki metir tað vera rætt at samankóka oljugrunnin og skiftisgrunnin. Landsstýrið vil gjarna finna eina semju um bú- skapargrunnin, sum spenn- ir longur enn bara millum samgonguflokkarnar, tí helst verður talan um, at uppskotið skal samtykkjast av tveimum ymiskum løg- tingum, áðrenn búskapar- grunnurin verður settur á stovn. Á hendan hátt slepst undan, at eitt einsamalt landsstýrið kann byrja at oysa úr grunninum seinni, tí verður uppskotið samtykt av tveimum ymiskum løgtingum, so skulu broyt- ingar samtykkjast á sama hátt. Javnaðarflokkurin er nær Fíggjarmálaráðharrin hevur seinastu dagarnar lurtað gjølla eftir, hvat tingmenn og floksformenn hava sagt um fyribils uppskotið til Búskapargrunn Føroya, og hann kann nú staðfesta, at uppskotið má broytast, um semja skal finnast fyri tí uttan fyri samgonguna. – Afturmeldingarnar hava verið á leið, sum eg hevði væntað mær tær. Eg hevði lítla vón um, at and- støðan fór at góðtaka at bú- skapargrunnurin skuldi brúkast sum skiftisgrunnur, og Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin hava nú staðfest, at tað gera teir ikki. Men meðan Sam- bandsflokkurin ikki vísir nakað tekin um samstarvs- vilja, so ljóðaði tað sum at Javnaðarflokkurin ikki stendur so langt frá okkum í hesum málinum. Eg haldi at hann lat hurðina standa opna fyri at finna eina semju, sigur Karsten Han- sen, fíggjarmálaráðharri, nú eftir at fyribilsuppkotið hevur fingið sín fyrsta túr ígjøgnum politisku vindi- maskinuna. Til reiðar at skilja grunnarnar Í gjár viðgjørdi samgongan fyribilsuppskotið um Bú- skapargrunn Føroya fyri at finna fram til eina felags støðu. Samgonguflokkarnir eru ósamdir um, hvørt nærri ásetingar viðvíkjandi útgjaldinum úr grunninum eiga at verða samtyktar saman við uppskotinum um at seta á stovn búskapar- grunnin, ella um hesin part- urin kann bíða til seinni. Tjóðveldisflokkurin heldur tað hava so miklan skund at fáa grunnins settan á stovn, at tað ikki er ráðiligt at bíða. Tá samgongan er liðug at viðgera fyribilsuppskotið, ætlar fíggjarmálaráðharrin at seta seg í samband við andstøðuflokkarnar. Og tá kann tað væl vera, at alt, sum hevur við skiftistíð og ríkisveiting at gera, verður lúkað út úr uppskotinum. – Eg havi absolutt einki ímóti at taka skiftisgrunnin úr uppskotinum, um tað kann skapa grundarlag fyri einari breiðari semju í ting- inum. So gera vit bara ein oljugrunn og ein skiftis- grunn. Tað var tann upp- runaliga ætlanin og tað er lætt at gera, sigur Karsten Hansen. Allir flokkar samdir Fíggjarmálaráðharrin metir ikki stovnsetanina av einum oljugrunni at vera nakað politiskt stríðsmál, tí allir flokkar eru samdir um, at hetta er einasta rætta loysn- in fyri tær møguliga stóru komandi oljuinntøkurnar. Skiftisgrunnurin, hinveg- in, er ein partur av fullveld- isætlanini hjá samgonguni, og henni er eingin undir- tøka fyri millum andstøðu- politikarar. Sambært fíggjarmálaráð- harranum var orsøkin til at báðir grunnarnir vórðu koyrdir saman í ein, at olju- inntøkur og ríkisveiting í ávísan mun hanga saman. Landsstýrið hevur nevni- liga bundið seg til at endur- skoða ríkisveitingina, um olja verður funnin í før- oysku undirgrundini, og so- leiðis er sannlíkt, at vaks- andi oljuinntøkur fara at hava minkandi ríksiveiting við sær. Fyrstu oljupengarnir innkomnir Ætlaði oljugrunnurin, sum er partur av fyribilsupp- skotinum um Búskapar- grunn Føroya, er gjørdur við fyrimynd í norska »Petroleumsfondet« hagar allar oljuinntøkur hjá norska statinum verða beindar. Ognin hjá norska grunninum forrentar seg við langtíðaríløgum úti í heimi. Tær fyrstu føroysku olju- inntøkurnar eru longu kom- nar í landskassan. 300 per- sónar innan oljuvinnuna eru skrásettir sum skatt- gjaldarar í Føroyum, og 30 fyritøkur innan oljuvinnuna eru skrásettar sum arbeiðs- gevarar. Hetta talið veksur støðugt. Talan er tó enn um smá- upphæddir, og verulig gongd kemur ikki á pen- ingastreymin fyrr enn, og um, sjálv oljuframleiðslan á føroyskum øki fer í gongd. Til reiðar at slaka fyri Javnaðarflokkinum