leygardagur 18. august 2001síða 2

2 Nr. 158 - 18. august 2001 Nr. 158 - 18. august 2001 3 Í døgunum 30. august til 1. september er norðurlendsk ráð- stevna um sálarsjúku í Norðurlandahúsi- num. 400 luttakarar eru úr øllum Norður- londum SÁLARRØKT Eirikur Lindenskov Í næstum verður stór ráð- stevna hildin í Norður- landahúsinum, nevnd »Familjan – ein møguleiki ella ein forðan«. Tað eru Føroyskar Psyki- atriskar Sjúkrasystrar, FPS, sum skipa fyri ráðstevnuni. Eini 400 fólk verið við, og eru tey psykiatriskar sjúkrasystrar og onnur fak- fólk, ið eru knýtt at psyki- atriini í øllum norðurlond- um. Ráðstevnan verður hildin annaðhvørt ár, og norður- londini skiftast um at skipa fyri. – At ráðstevnan í ár verð- ur hildin í Føroyum, sama ár sum WHO hevur útnevnt sum Altjóða Sálarheilsuár, gevur okkum enn einaferð møguleika at seta ljóst á umstøðurnar hjá teimum sálarliga sjúku,s igur Jó- hanna Andreasen, for- kvinna í FPS. Sum heitið á ráðstevnuni í ár ber boð um, verður dentur lagdur á at lýsa viðurskiftini hjá familjuni hjá tí sálarliga sjúka — familjuni, sum higartil ikki hevur verið tikin við í nóg stóran mun. Endamálið hjá FPS við at lýsa júst hesi viðurskifti er m. a. at fremja fatan og viðurkenning av hesum bólki í samfelagnum. Jóhan Petur Petersen 75 ár Í morgin, sunnudagin 19. august, verður Jóhan Petur Petersen við Norðskála 75 ár. Jóhan Petur førdi handil- in hjá Aksel Petersen, páp- anum, víðari og hevur ann- ars tikið lut í vinnulívinum har á leiðini. Hann var eitt skifti stjóri á flakavirkinum á Eiði. Hann hevur verið bygd- arráðslimur og skrivari var hann í mong ár í Sunda kommunu. Postin hevur Jóhan Petur borið í mong ár – eitt álitis- starv, sum var har í húsi- num. Hann hevur sitið í lands- nevndini hjá Sjálvstýris- flokkinum og er limur í landsnevndini hjá IOGT. Gunhild Rasmussen 85 Í dag, 18. august, verður Gunhild Rasmussen, Gl. Køge Landevej 146, st. th. 2500 Valby, 85 ár. Gunhild er fødd og upp- vaksin í Havn. Hon var dóttir Fíu, sum var úr Funn- ingi, og Jóan Hendrik Eg- holm í Havn. Hon var yngst av 11 systkjum. Hon flutti niður blaðung og giftist Holger Bernholt Rasmus- sen. Hann doyði í 1997. Tey fingu seks børn, tvey teirra, Bjarni Rasmussen og Henni Ellefsen, búgva í Føroyum, meðan og hini fýra, Ejvind Rasmussen, Edith Egholm Nielsen, Anna Rasmussen og Peter Rasmussen, búgva í Dan- mark. Gunhild og Holger komu heim til Føroya við fyrsta bátinum eftir kríggið, og búðu tey her til 1951. Meðan tey vóru her, ar- beiddi Holger hjá Wenzel Petersen. Gunhild hevur vitjað nógv heima í Føroyum, meðan hon búði í Dan- mark. Seinast var hon at síggja í summar, tá hon m. a. var í 100 ára føðingar- degi hjá systkinabarninum, Mallu, úr Funningi, sum nú býr á Eiði. NØVN Í VIKUNI Ráðstevna um sálarsjúku Heðin Mortensen skjýtur upp at gera økið við studenta- skúlan í Hoydølum til ítróttarøki burturav, og hevur í hesum sambandi sett menta- málaráðharranum ein fyrispurning POLITIKKUR Eirikur Lindenskov – Tekur landsstýrismaðurin undir við í framtíðini at skipa økið við studenta- skúlan í Hoydølum sum ítróttarumsiting, ítróttarhá- skúla og breytir til frælsan ítrótt? Hetta vil Heðin Morten- sen, løgitngsmaður Sam- bandsfloksins, hava lands- stýrismannin í mentamál- um, Óla Holm, at svara. Heðin Mortensen sigur, at ætlanin er at flyta stu- dentaskúlan úr Hoydølum og út í skúladepilin úti í Marknagili. Hetta verður ikki fyrsta dagin, men eftir eini skipaðari ætlan, ið fer at taka nøkur ár. – Men tað er neyðugt longu nú at hava eina greiða, skipaða ætlan fyri økið, tá tað gerst tøkt, held- ur hann. Hann sigur, at tann skip- aði ítrótturin við ítróttar- sambandi, sersambondum og útbúgving krevur góðar hølisumstøður. Serliga við altjóða luttøku økjast krøv- ini. Ítrótturin má hava eina vælvirkandi umsiting. Ítrótturin má kunna hýsa al- tjóða fundum. Umstøður mugu vera at útbúgva okk- ara egnu venjarar, ítróttar- leiðarar og onnur á nøkt- andi hátt. – Til hetta krevjast góðar hølisumstøður til ráðstevn- ur, skeiðvirksemi og umsit- ing, heldur hann, og sigur, at føroysk ítróttarfólk eru von at fara út um land- oddarnar á ítróttarskúla. Kunnu føroyingar bjóða slíkan háskúla fram á jøvn- um føti við aðrar, fara út- lendingar at koma henda- vegin. Hetta skapar inntøk- ur, umstøður at venja og kunnleika til Føroyar. Frælsi ítrótturin er ein tann ringast viðfarni limur- in í føroysku ítróttarfamilj- uni. Frælsa ítróttinum tørv- ar rennibreytir og aðrar vøllir. Slíkar umstøður mugu vera ymsastaðni í landinum, men sjálvsagt eisini í høvuðsstaðarøki- num. Heðin Mortensen sigur, at hesi trý virkisøkini kunnu ikki nøktast í Gundadali, har ítróttarøki er í dag: - Nøktandi umstøður hjá skipaða ítróttinum. - Høli og vøllir til ítróttar- háskúla og skeiðvirksemi. - Breytir og vøllir til fræls- an ítrótt. Hann vísir á, at í løgmans- røðuni verður tørvurin á hóskandi umstøðum um- røddur. Millum annað verð- ur sagt um limaskap í al- tjóða olympisku nevndini, sum Føroyar vónandi fáa: “Í tí sambandi verða krøvini til ítróttaranlegg og venjingarumstøður hjá eitt nú frælsum ítrótti munandi økt.” – Umsóknin um lima- skap verður viðgjørd í hes- um døgum. Skal áhugin hjá mentamálaráðharranum verða annað enn orð, og skal tað eydnast Føroyum at vinna limaskap, mugu hesi viðurskifti vera í lagi ongantíð ov skjótt, sigur Heðin Mortensen. Hann heldur, at um landsstýrismaðurin í mentamálum tekur undir við hesi ætlan, ber tað til hjá ítróttinum í Føroyum, landsstovnum og kommun- um at leggja hesa ætlan í góðari tíð. Ítróttarháskúli og øki til frælsan ítrótt í Hoydølum Heðin Mortensen vil hava at vita, um Óli Holm, mentamálaráðharri, tekur undir við einaferð í framtíðini at skipa økið við studentaskúlan í Hoydølum sum ítróttarumsiting, ítróttarháskúla og breytir til frælsan ítrótt Fyri einari viku síðani var Føroya- flogfarið hjá Maersk um at stoyta saman við eitt norskt flogfar í norskum loftrúmi VANDI Eyðun Klakstein Fríggjadagin í síðstu viku var vandi á ferð, tá tvey flogfør stevndu beint ímóti hvørjum øðrum í norskum loftrúmi. Talan var um eitt flogfar hjá Braathens og Føroya- flogfarið hjá Maersk, sum vóru eini 10 sekund frá ein- um samanstoyti í loftrúm- inum sunnanfyri Kristian- sand. Flogførini høvdu fingið boð um at flúgva í somu hædd, og tá tey eisini skuldu krossast, gjørdist støðan vandamikil. Ávaringarskipan segði frá Røyken-eftirlitsstøðin, sum fylgir loftferðsluni í økin- um, varnaðist ikki, at vandi var á ferð, og tað var ein ávaringarskipan í flogfør- unum, sum forðaði fyri ein- um samanstoyti. Braathens-flogfarið fekk boð um at venda 45 stig og fara 300 metrar upp, og tað forðaði fyri, at flogførini rendu saman. Sambært norskum loft- ferðslumyndugleikum vóru einir tríggir kilometrar millum flogførini, og tá tal- an er um eina ferð upp á 800 km/t hjá báðum flog- førunum, svarar tað til eini 10 sekund. Fingu einki at vita Tað vóru um hálvthundrað fólk við flogfarinum hjá Maersk, sum var á veg úr Kastrup til Vágarnar. Ferðafólkini hjá Maersk fingu einki at vita um til- burðin. Maersk sigur, at tað var tí, at teirra flogfar helt somu hædd og kós alla tíð- ina, og tí var eingin orsøk at boða ferðafólkunum frá hendingini. Norsku loftferðslumynd- ugleikarnir og skaðanevnd- in skal nú kanna, hvussu tað ber til, at hetta kundi koma fyri. Ein møguliga ábyrgd av tilburðinum skal eisini staðfestast. Almannastovan hevur onga heimild til at hjálpa børnum í skúlanum, og tí vilja tey ikki halda fram við hesum, sigur stjórin á Almanna- stovuni STUÐULSFÓLK Eyðun Klakstein Í summar hevur Almanna- stovan gjørt av, at tey skulu ikki veita stuðulsfólk til børn, tá tað snýr seg um skúlagongd. Hetta hevur Almanna- stovan gjørt í summum før- um, men tey halda seg ikki hava heimild til hetta, og tí vilja tey ikki halda fram við tí. – Vit royna at hjálpa, og í summum førum eru vit far- in longur, enn vit í grundini skula. Vit hava latið stuð- ulsfólk til børn í skúla, men tað gera vit ikki longur, sig- ur Petra Joensen, stjóri á Almannastovuni. – Vit hava í summar gjørt av, at vit kunnu ikki lata stuðulsfólk, tá tað snýr seg um skúlagongd. Tað er ikki okkara arbeiðsøki, men skúlaverkið, sum hevur ábyrgdina av hesum, sigur hon. Vónleys støða Í vikuni greiddu vit frá vónleysu støðuni hjá mammu í Klaksvík, sum ikki kann senda spastiska sonin hjá sær aftur í skúla mánadagin, tí hann hevur einki stuðulsfólk fingið játtað. Drongurin skal byrja í 6. flokki, men sleppur neyvan í skúla mánadagin, tí stuð- ulsfólkið, sum hann má hava við sær í skúla, er tikið frá honum. Seinastu árini hevur støð- an verið sera ótrygg, tí drongurin hevur havt stuð- ulsfólk meginpartin av tíð- ini, men stuðulin er í tíð og ótíð uppsagdur, og mamm- an hevur tí verið noydd at stríðast fyri skúlagongdini hjá soninum. Lógarverkið manglar Stjórin á Almannastovuni vil ikki gera viðmerkingar til hetta ítøkiliga málið, men hon sigur, at tey hava í nøkrum førum latið stuð- ulsfólk til skúlagongdina hjá børnum, men hetta kunnu tey ikki halda fram við. – Lógarverkið er ikki til, at vit kunnu lata stuðulsfólk til skúlagongd. Hinvegin kunnu vit veita stuðulsfólk uttan fyri skúlan, og tað gera vit eisini, sigur Petra Joensen. Eisini drongurin í Klaks- vík hevur stuðulsfólk uttan fyri skúlan, men hann kann ikki ganga í skúla, um hann ikki eisini hevur stuðuls- fólk við sær har. Vil hava skil á Landsstýrismaðurin við al- mannamálum segði í gjár við Sosialin, at stuðuls- fólkaøkið er ein hurlivasi, og at hann vil hava skil á økinum. Hann heldur, at trupul- leikin er, at tørvurin er komin áðrenn lógarverkið, og tí er einki skil á. Lógar- verkið fyri stuðulsfólka- skipan manglar, men hon skal nú gerast. Men hóast gongd nú verður sett á hetta arbeiðið, so eru tað brúkarar og starvsfólk, sum líða undir eini ógreiðari skipan. Fyrsta uppgávan hjá Almanna- og Heilsumála- stýrinum verður at fáa stuð- ulsfólkini til tilkomin í eina skipan, tí her er eingin heimild at lata stuðulsfólk. Eini 50 eldri fólk hava stuðulsfólk sum er, men verður lógvarheimild ikki gjørd fyri hesum tilboði, má tað takast aftur. Hava steðgað allari skúlahjálp Ferðafólkini fingu einki at vita – Vit hava í summar gjørt av, at vit kunnu ikki lata stuðulsfólk, tá tað snýr seg um skúlagongd. Tað er ikki okkara arbeiðsøki, men skúlaverkið, sum hevur ábyrgdina av hesum, sigur Petra Joensen, stjóri á Almannastovuni. Mynd: Jens Kristian Vang Ein ávaringarskipan í flogførunum forðaði fyri, at Føroya-flogfarið hjá Maersk og eitt Braathens-flogfar rendu saman í norskum loftrúmi í farnu viku C M Y K 3 2