fríggjadagur 26. september 2008síða 7

7 tíðindi Nr. 185 - 26. september 2008 Býarlívið í London hevur givið íblastur til spildurnýtt tón­ leikaverk eftir Páll Sólstein, sum verður frumframført á Heystkonsertunum hjá Aldubáruni um vikuskiftið Tónleikur Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Aldubáran man vera tann bólk­urin í Føroyum, ið fram­ førir flest nýsk­rivaðan parti­ turtónleik­. Til næstan hvørja k­onsert hjá Aldu­ báruni er ein frumframførsla, og Heystk­onsertin 2008 er eink­i undantak­. Londonferð gav íblástur Tónasmiðjurin hesaferð er hornpælarin Páll Sólstein, sum fek­k­ hugsk­otið at sk­riva eina trio bygd á býar­ lívið í London eftir eina stutta k­onsertferð hjá Aldu­ báru Málmblásara Trio í bretsk­a høvuðsstaðnum. Nýggja trioin verður frumframførd á heyst­ k­onsertunum hjá Aldubáru Málmblásara Trio, sum verða um vik­usk­iftið. Í ár fer Aldubáran at hava tvær heystk­onsertir. Fyrra k­onsertin verður í leygar­ dagin 27. í Leik­alund í Klak­svík­. Til hesa k­onsert­ ina fer Aldubáru Málm­ blásara trio at spæla eitt sindur lættari tónleik­ so sum Georg Gershwin og nak­rar føroysk­ar sangir, umframt nýggja verk­ið hjá Pálli Sólstein. Seinna k­onsertin verður í Norðurlandahúsinum í Havn sunnudagin 28. sep­ tember k­l 16. Á hesari k­onsertini verður nýggjari tónleik­ur spældur av millum annað Nils V. Bentzon, Páll Sólstein og Atla Petersen. Konsertinar vara umleið 60­70 minuttir og eru uttan steðg. Stuðlað k­onsertunum hava: Tórshavnar Býráð, Mentamálaráðið og Ment­ anargrunnurin Landsins. Nýtt tónleikaverk á Heystkonsert Tónleikarnir í Aldubáru Màlmblásara Trio er Johan Hentze á trompet, Páll Sólstein á horn og Andras Olsen á trombon. Schaeffler ætlar at keypa Mercedes Ein av mest múgvandi persónum í Týsk­landi, 66 ára gamla Maria­Elisabeth Schaeffler, sum er ein av eigarunum av Schaeffler Group, ið er ein av heimsins størstu framleiðarum av k­úluleigum, hevur ætlanir um at k­eypa Mercedes­Benz bilverk­smiðjuna, Daimler AG. At hon meinar tað í álvara, sæst av at hon í august k­eypti stóru týsk­u Continental dek­k­verk­smiðjuna. Eitt minkandi fólkatal og ein hækkandi miðalaldur merkja, at Suðuroy gongur móti eini truplari tíð. Gongdin í modernaða samfelagnum merkir, at fólk flyta seg inn móti stórbýunum, men ikki er vist, um hetta er støðan í føroyska útjaðaranum ÍbúgvaviðurskifTi Bergur Johannesen bergur@sosialurin.fo Ein vandamik­il gongd í fólk­atalinum í Suðuroy hevur verið seinastu árini, og 2008 sær út til at gerast ein dyggur smellur. Einans 29 børn verða borin í heim í Suðuroy í ár, 19 hava longu sæð dagsins ljós, og einans 10 eru ávegis, veit Suðuroy­ ar Sjúk­rahús at siga. Undanfarin ár hevur burðartalið sveiggjað, men gongdin hevur verið rætti­ liga greið. 1990 var metár við yvir 100 nýføddum, og í 2006 vóru 73 børn fødd, men hesi eru serdømi. Bæði í 2005 og 2007 vóru 53 fødd, og talið hevur annars sveiggjað millum 40 og 60 seinastu árini frá 1995. Lága talið av nýføddum hevur við sær eina sera óhepna gongd fyri oynna. Miðalaldurin hæk­k­ar, og k­omandi ættarlið k­oma at møta størri mótstøðu enn undanfarin. Berandi aldursbólk­urin eru tey í arbeiðsførum aldri. Hini, ið annaðhvørt eru undir ella yvir, k­osta samfel­ agnum meir enn tey geva. Hetta er sjálvsagt náttúrligt, og tí báðir aldursbólk­arnir antin hava tænt samfelag­ num, ella eru ein íløga í tað. Sostætt veitir ein hæk­k­andi miðalaldur ongum gagn. Myrk framtíð Við ársbyrjan 2008 var íbúgvatalið í Suðuroy 4.915, hetta er 10,2% av samlaða talinum fyri Før­ oyar. Í verandi løtu eru 658 fólk­ask­úlanæmingar í teim­ um átta sk­úlunum í Suðuroy, og tað talið er einans 9,3% av samlaða talinum. Av teimum átta sk­úlunum eru tríggir, ið einans hýsa einum flok­k­i á tríggjar næmingar, og tveir hava einans tveir flok­k­ar. Til dømis eru tveir triðjaflok­snæmingar og ein í fjórða flok­k­i í Sand­ vík­. Í fólk­ask­úlalógini, løg­ tingslóg nr. 125, k­ap. 2 §13, stendur at sk­úlar, ið hýsa millum 1­14 næmingar hava ein flok­k­, 15­30 tveir flok­k­ar, 31­ 48 tríggjar flok­k­ar, og so framvegis. Í høvuðsstaðnum er næm­ ingatalið á stóru sk­úlunum yvir 500, ið ik­k­i er langt frá samlaða talinum frá átta sk­úlum í Suðuroy. Og talið í Suðuroy sær ik­k­i út til at ganga móti eini ljósari fram­ tíð. Í verandi løtu sær tað út sum ein árgangur av fyrsta­ flok­k­snæmingum í allari Suðuroynni 2015 k­emur at ljóða á 29 næmingar í mun til teir 56, sum eru í dag. Enn er ik­k­i greitt hvat verður gjørt við hetta. Ein loysn k­undi verið at lagt sk­úlarnar ella flok­k­arnar saman, og havt alt á einum staði. Men hvat hevði tað gjørt við Suðuroynna og viðursk­iftini har. Trivnaður í øllum landin­ um sk­al sjálvandi raðfestast høgt, men annaðhvørt hetta letur seg gera verður upp til landsins myndugleik­ar. Vandamikil gongd í Suðuroy