fríggjadagur 26. september 2008síða 26

26 Nr. 185 - 26. september 2008 Stutt Sagt Byggja pyra- midu í París Býráðið í París samtykti í gjár at játta einum felagi at byggja eini háhús í býnum, og er hetta tað fyrsta háhús­ ið, sum verður bygt í franska høvuðsstaðnum síð­ ani í sjeytiárunum. Tað kemst av, at tey seinastu 30 árini hevur tað ikki verið loyvt at byggja hús, sum eru hægri enn 37 metrar. Sveisisku arkitektarnir Jacques Herzog og Pierre de Meuron hava teknað háhúsið, ið verður sum ein pyramida, og sum skal standa undir liðini á ráð­ stevnubygninginum Porte de Versailles, sum er sunn­ an fyri tornini Eiffel og Montparnasse. Bertrand Delanoe, sum er borgarstjóri í París, sig­ ur við franskar fjølmiðlar, at tað nýggja háhúsið verð­ ur umhvørvisvinarligt og harafturat sera vakurt á at líta. Tað er felagið Unibail, sum letur húsið byggja, og tað skal hýsa skrivstov­ um, ráðstevnuhølum og einum hotelli. Gongst sum ætlað, verður tað liðugt í 2012. Motlanthe forseti fyri- bils Í Suðurafrika hevur tjóðar­ tingið valt Kgalema Mot­ lanthe til forseta eftir Tha­ bo Mbeki, sum bleiv noyddur at leggja frá sær. Tað var stjórnarflokkurin ANC, sum gjørdi av at skifta forseta. Nýggi forsetin, sum er næstformaður í stjórnar­ flokkinum, skal eftir ætl­ anini røkja forsetaembætið, til forsetaval verður í Suð­ urafrika næsta ár. Tá verður formaðurin Jakob Zuma ætlandi valevni hjá ANC. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk - Eg havi fýra mánaðir eftir í embætinum, og eg havi enn vónir um at loysa kreppuna í Miðeystri, áðrenn eg gevist Bush forseti útlond Hóast amerikanski forsetin ávaraði um varandi kreppu og arbeiðsloysi vildu hansara republikonsku floksfelagar ikki taka undir við hansara bjargingaruppskoti Í gjárkvøldið hildu tey flestu, at George W. Bush, forseti, og ráðgevar hansara høvdu gjørt eitt bjargingar­ uppskot, sum bæði republik­ anararnir og demokratarnir í Kongressini kundu taka undir við. Men aftan á ein fund í gjárkvøldið var greitt, at floksfelagar forset­ ans eru ikki nøgdir við ætl­ an forsetans, og at teir sýta fyri at taka undir við henni, soleiðis sum hon er orðað. ­ Tað er eingin avtala um hetta, og tað eru framvegis fleiri áskoðanir, segði republikanski senatorurin Richard Shelby. Uppskotið, sum sambnært Bush og ráðgevum hansara, skal bjarga amerikanska búskapinum burtur úr krepp­ uni, er umfatandi. Eftir tí skal tað almenna yvirtaka veðskuld fyri einar 700 milliardir dollarar ella einar 3.500 milliardir krónur, og tað fer at kosta hvørjum ein­ asta amerikanara, ungum sum gomlum, 2.300 dollarar ella einar 11.000 krónur. Í gjárkvøldið vóru tey bæði forsetavalevnini, John McCain og Barrack Obama, í Hvítu Húsunum, har teir hittu George W. Bush, for­ seta og fleiri leiðandi kongr­ esslimir. Aftaná kom fram, at tey republikonsku umboð­ ini høvdu lagt sína egnu bjargingarætlan fram á fund­ inum í Hvítu Húsunum, og at alt síðani endaði í ruðu­ leika. Tað eru serliga teir kon­ servativu republikanararnir, sum eru ímóti, at tað almenna skal koyra 700 milliardir doll­ arar í kreppuraktar bankar og kredittfeløg. Teir bera ótta fyri, at hjálpin fer bara at útseta kreppuna, og at teir nógvu pengarnir tískil fara fyri einki. Republikanararnir hava kortini játtað at samráðast um eina bjargingarætlan. Amerikonsku álopini á marknaleiðini geva yvirgangsmonnunum vind í seglini, sigur pakistanski forsetin NATO­leiðslan í Afghanist­ an hevur váttað, at tað bleiv skotið eftir nøkrum NATO­ tyrlum á marknaleiðini mill­ um Afghanistan og Paki­ stan, men leiðslan heldur uppá, at tyrlurnar vóru afgh­ onsku megin markið. Tað er ikki rætt, siga pakist­ onsku myndugleikarnir. Teir hava eisini váttað, at skotið varð eftir NATO­tyrlunum, men siga, at tyrlurnar komu inn um pakistanska markið, og at hermenninir tí skutu ávaringarskot eftir teimum. Amerikanskir embætis­ menn royna at doyva orða­ lagið og tíðindini um til­ burðin. Ein talsmaður hjá verjumálaráðnum Pentagon segði í nátt, at talan var um eitt hendiligt mistak. Pakistanski forsetin, Asif Ali Zardari, segði í New York í gjár, at Pakistan kann ikki góðtaka, at fremmant hervald kemur inn um lands­ ins mark. Hann segði eisini, at amerikonsku álopini á mál pakistonsku megin markið við Afghanistan koma yvirgangsmonnunum væl við og eru við til at økja mótstøðuna ímóti USA og tess sameindu. ­ Nógvir pakistanar spyrja, um teir standa einsamallir í bardaganum ímóti yvir­ gangi, segði forsetin, sum er á ST­aðalfundi í New York. Ein krígsbrotsmanna­ dómstólur í Serbia er farin undir at viðgera eitt mál ímóti tí 94 ára gamla Sandor Kepiro, sum er ákærdur fyri hópmorð undir seinna heimsbardaga Sambært serbiska ákæru­ valdinum var, Sandor Kepiro, sem er ættaður úr Ungarn, við til at beina fyri í minsta lagi 2.000 serbum og jødum undir seinna heimsbardaga. Sandor Kepiro var løg­ reglumaður og seinni her­ maður undir heimsbardag­ anum. Hann bleiv tikin í 1944 og fekk tíggju ára fongsul fyri at hava tikið lut í einum hópdrápi í býn­ um Novi Sad í januar í 1942. Har blivu fleiri hundrað húski myrd og líkini tveitt í eina á. Men Sandor Kepiro slapp undan at fara í fongsul, tí ungarsk­ ir fasistar fríaðu hann og hjálptu honum at flýggja til Argentina aftan á krígg­ ið. Nú hava serbisku mynd­ ugleikarnir gjørt av at taka málið uppaftur, hóast tann gamli løgreglumaðurin og hermaðurin er vorðin 94 ára gamal. Sjálvur hevur Sandor Kepiro sýtt fyri at koma til Beograd, og eins og í 1944 heldur hann uppá, at hann er ósekur. 94 ára gamal ákærdur fyri krígsbrotsverk Pakistanskir hermenn skutu eftir NATO-tyrlum Pakistanski forsetin hevði eina mynd av konu síni, Benazir Bhutto, við á røðarapallin í ST Mynd: Polfoto Floksfelagarnir hjá Bush vrakaðu hansara bjargingarætlan Frá fundinum í Hvítu Húsunum. Uttast til vinstru sæst John McCain og uttan til høgru Barrack Obama Mynd: Polfoto) Pyramidan í París verður 200 metrar høg Mynd: AFP