týsdagur 30. september 2008síða 44

44 Nr. 187 - 30. september 2008 Fíggjareftirlitið kannar nú støðuna hjá donskum peninga­ stovnum, og sambært serkunnleikanum kunnu fleiri fáa trupulleikar Bankatalið í Danmark min­ kar. Í gjár bleiv fráboðað, at tríggir bankar høvdu keypt Roskilde Bank, og samstun­ dis bleiv kunngjørt, at Vest­ jysk Bank og Ringkøbing bank høvdu lagt saman, og at Vestjysk Bank í hesum viðfangi hevði yvirtikið Bonusbanken. Sambært Politiken eru hetta neyvan teir seinastu handlarnir av hesum slagn­ um, og blaðið sigur seg eisini hava skilt, at tað kemur eingin bankabjarging frá almennari síðu, fyrr enn teir smáu bankarnir hava sannað, at teir kunnu ikki halda fram sum sjálvstøð­ ugir bankar. Teir seinastu dagarnar hevur javnan verið spurt, hvat Fíggjareftirlitið ger, og í gjár boðaði eftirlitið frá, at tað hevði biðið 24 bankar upplýsa, hvussu stórur part­ ur av teirra útlánum er í fastari ogn. Varastjórin í Fíggjareftir­ litinum, Kristian Madsen, sigur við Politiken, at fyri­ spurningurin um upplýsing­ ar merkir ikki, at eftirlitið hevur illgruna um trupul­ leikar, men at ætlanin bara er at kanna, um alt er, sum tað eigur at vera, ella um nakað skal gerast afturat. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk útlond Tað er ilt at siga, hvussu drúgv kreppan á altjóða fíggjarmarknaðinum verður, men sambært danska búskaparfrøðinginum Steen Bocian verða tær næstu vikurnar merktar av óvissu Sum væntað fall parta­ brævavirðið nógv í dag, eftir at amerikanska Um­ boðsmannatingið vrakaði kreppuhjálparuppskotið hjá stjórnini og leiðslunum í teimum báðum flokkunum. Longu frá morgunstundini frættist frá stórum falli í Japann, og á marknaðinum í Tokyo var fallið tað størsta í trý ár. Eisini á avstralska marknaðinum var fallið stórt, og eftir einum korteri var virðið fallið meiri enn fýra prosent. Hendan sama gongdin helt fram í Evropa. Tá marknaðurin í Moskva lat upp, fall partabrævavirðið í orkufelagnum Gazprom heili 7,8 prosent og í oljufelagnum Rosneft heili 8,0 prosent. Tað var so mikið nógv, at leiðslan á partabrævamarknaðinum í Moskva gjørdi av at steðga øllum handli við partabrøv­ um klokkan hálvgum tíggju okkara tíð. Hetta er aðru ferð teir seinastu 14 dagarnar, ar russisku partabrævamarkn­ aðirnir hava latið aftur orsakað av stórum falli. Á marknaðinum í Keyp­ mannahavn og á hinum marknaðunum í Vestur­ evropa byrjaði dagurin eis­ ini við stórum falli. Millum teir størstu tapararnar á marknaðinum í Keypmanna­ havn vóru FL Smidt og vindmyllufyritøkan Vestas, sum mistu ávikavist 6,12 og 5,59 prosent av virðinum longu tíðliga í mnorgun. Men sum frá leið rættaðu kursirnir seg, og beint eftir klokkan 10 fyrrapartin var javnvág í, og tað sama hendi á hinum evropeisku markn­ aðunum. Óvissa Steen Bocian, sum er leiðandi búskaparfrøðingur hjá Danske Bank, segði við danska kringvarpið í dag, at fallið á marknaðunum var størri, enn hann hevði vænt­ að. Hann segði seg kortini hava vónir um, at gongdin fer at venda, tá amerikanska Kongressin ætlandi fer at samtykkja hjálparpakkan seinni í vikuni. Men sambært Steen Bocian hevur marknaðurin ikki tíð at bíða leingi eftir amerikanska hjálparpakkan­ um, tí gongur ov long tíð við óvissu, kann marknað­ urin enda í einari óndari ringrás. Men tann amerik­ anski pakkin loysir ikki allar trupulleikar beinan­ vegin, og tí verða tær næstu vikurnar merktar av óvissu, sigur Steen Bocian. Spurdur, hvat tey, sum eiga partabrøv, skulu gera, soleiðis sum støðan er vorð­ in, sigur búskaparfrøðing­ urin, at tað er ikki so nógv at gera. Hann vísir á, at soleiðis sum kursirnir eru, er tað ikki serliga eggjandi at selja, men hinvegin eiga íleggjarar eisini at gera sær greitt, um teir hava hug at virka í einum marknaði, sum ikki er komin á botn enn. ­ Men hava fólk hug og ráð, so eru partabrøv fram­ vegis ein góð íløga, sigur Steen Bocian við DR. Óvissa á partabrævamarknaðunum tær næstu vikurnar Ein jødisk hátíð ger, at amerikanska Kongressin kann ikki taka støðu til hjálparpakkan fyrr enn í fyrsta lagi í morgin Síðani Umboðsmannatingið vrakaði uppskotið um at brúka 700 milliardir doll­ arar til at hjálpa fíggjar­ marknaðinum við, hava umboð fyri demokratarnar og republikanararnar roynt at finna eina neyðsemju, sum kann fáa meiriluta í Umboðsmannatinginum og Senatinum. Tað vóru serliga teir republikonsku floksfelag­ arnir hjá forsetanum, sum atkvøddu ímóti uppskot­ inum. 133 republikanskir tinglimir atkvøddu ímóti, og 65 atkvøddu fyri. Hjá demokratunum atkvøddu 95 ímóti og 140 fyri. George W. Bush, forseti, segði aftan á atkvøðugreiðsl­ una, at Kongressin noyðist at semjast um eina loysn, og tey bæði forsetavalevnini, Barrack Obama og John McCain, heittu á Kongress­ ina um at finna eina semju. Ófriðurin á fíggjar­ marknaðinum kann hava við sær, at rentan á húsalánum kann fella nógv tey bæði næstu árini Ta seinastu tíðina er rentan á pengamarknaðinum (rentan, sum bankar krevja frá hvør øðrum) hækkað nógv, og tað hevur havt við sær, at rentan á vanligum útlánum eisinmi er hækkað tær seinastu vikurnar. Búskaparfrøðingar siga, at marknaðarrentan fer uttan iva at hækka uppaftur meiri, og tað fer at hava við sær, at rentan á bústaðarlánum fer at hækka, sum frá líður. Men hetta verður ikki varandi, tvørturímóti, og tí vænta fleiri búskapar­ frøðingar, at rentan fer at fella. Ein teirra er Frank Jullum, sum er leiðandi búskaparfrøðingur í norska Fokus Bankanum. ­ Heimurin stendur á gáttini til eina búskaparliga afturgongd, sum fer at trýsta marknaðarrentuna niður, og tað er ikki óhugsandi, at rentan á norskum bústaðar­ lánum, sum nú er átta prosent, verður trý prosent um eini tvey ár, sigur Frank Jullum við Aftenposten. Erirk Bruce, búskapar­ frøðingur hjá Nordea­bank­ anum, væntar eisini, at rentan fer at fella tey næstu árini, men ivast í, at tað verður fimm prosent. Rentan á húsalánum kann fella nógv Sjálvt um USA samtykkir sín hjálparpakka, fer óvissa at valda tær næstu vikurnar, sigur Steen Bocian (Mynd: Polfoto) Fleiri danskir bankar afturat kunnu koma í kreppu Hátíð forðar avgerð í USA Nancy Pelosi og hinir leiðararnir í Umboðsmannatinginum vóru álvarssom aftan á atkvøðugreiðsluna (Mynd: Polfoto) Fíggjareftirlitið vil hava upplýsingar frá 24 bankum (Mynd: Polfoto)