fríggjadagur 3. oktober 2008síða 14

14 Nr. 190 - 3. oktober 2008 SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Kommunurnar Tað var tann tíð, tá kommunumørkini, við nøkrum undantøkum, fylgdu sýslumørkunum. Um hetta mundið var undirstøðukervið í Føroyum ikki útbygt, og tí var trupult hjá hesum gomlu stórkommununum at virka. Hetta mundi vera ein orsøkin til, at kommunurnar seinni fóru sundur í einar hálvthundrað eindir. Hetta var ivaleyst bæði hent og skilagott til ta samfelagstøðu, ið tá var galdandi. Seinanastu hálvt hundrað árini er samfelagið nógv broytt, og undirstøðukervið hevur verið fyri kollvelting. Men hóast breið semja hevur verið um at fremja hesa stóru menning innan alt, sum eitur undirstøðukervi, so hevur lítil hugur verið at broytt kommunubygnaðin samsvarandi. Hetta er ikki so løgið, tí við teimum mongu kommunalu eindunum hava borgararnir havt eitt nærdemokrati, ið hevur nógvar fyrimunir. Men seinnu árini er tað vorðið alt greiðari fyri fjøld av borgarum eins væl og fyri landsmyndugleikum, at gamli kommunubygnaðurin má broytast. Hetta broytta tilvit kemur ikki bert av nógv útbygda undirstøðukervinum, men kemur hetta heldur av nýggjum politiskum rákum í Norðurlondum: almennar tænastur eiga at verða fluttar nærri borgara og brúkara. Talan er ikki bert um barna- ansing, eldrarøkt og fólkaskúla, men landspoli- tikkarar eru eisini farnir at umhugsa aðrar almennar tænastur, ið higartil hava verið mettar sum landsuppgávur burturav. Her er við øðrum orðum talan um at flyta øki frá miðfyrisiting til lokalfyrisiting. Tilgongdin er byrjað, og hon kann ikki verða steðgað. Men hendan tilgongd krevur rættiliga stórur og djúptøknar broytingar í kommunala bygnaðinum – tilgongdin krevur nógv størri kommunalar eindir. Landspolitikkarar og serfrøðingar hava leingi talað um í minsta lagi sjey og í mesta lagi níggju kommunur. Her er talan um eina kollvelting av kommunalu stýrisskipanini og tí er tað væl skiljandi, at nakrar ávísar kommunur eru ivandi, meðan aðrar taka undir við bygnaðarbroytingumum. Hesar seinnu hava skilt, at tað ræður um at verða framman fyri eina tilgongd, ið kemur uttan mun til, hvørja støðu kommunur og teirra borgarar hava til tær ætlanir, ið skiftandi landsstýri hava havt um bygnaðarbroytingar. Nýggja landsstýrið hevur greitt signalerað, at tolið nú er um at vera uppi, og landsstýrið hevur latið almenningin skilja, at áðrenn hetta valskeiðið er runnið, skulu bert sjey kommunur vera í Føroyum. Í hesari støðu hava ávísar kommunur heilt broytt hugburð til samanleggingar, meðan aðrar standa í móti. Hesar síðstu halda framvegis ikki, at fortreytirnar eru nóg væl lýstar av lands- myndugleikunum. Nakað er um hetta. Hinvegin skulu hesar ivandi kommunur neyvan vænta sær greiðari útmeldingar frá landsmyndugleikunum enn hana, sum nýggir ráðharrin kom við í SVF í vikuni. Tað er skeivt at fremja samanlegging við makt. Latið so heldur tann konstruktiva dialogin ruddað slóð fyri tí bestu loysnini fyri allar partar. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Bókin Animal Farm hjá Georg Orwell, haðani lætt umskrivaða yvirskriftin er lænt, man vera flestu før­ ingum kunnug. Bókin, høvundin og citatið runnu mær í hug, sum eg í vikuni møtti øði tjóveldisins í sambandi við, at Miðflokk­ inum ognaðist annað um­ boð Føroya í Noðurlandaráðnum. At flokkar fara í valbólk­ ar til skipan av politiska arbeiðinum, herundir skip­ an av landsstýri og nevnd­ um, er grundlegjandi og einki nýtt. At flokkar, ið ikki eru við í landstýris­ samgongu eru í valbólki við samgonguna til val av nevndum, er heldur ikki ókent. Og at smærru flokk­ anir telva seg fram til størri ávirkan enn beinleiðis atkvøðutalið gevur teim­ um, er meira enn so hent áður. Hetta seinasta sóðu vit m.a. í 1998, tá Tjóveldi og Fólkaflokkurin í skipan­ ini av sokallaðu fullveldis­ samgonguni keyptu ein flokk, ið hevði tvey løg­ tingsfólk, við tveimum landsstýrisfólkum. Í Miðflokinum eru vit als ikki samd um, at fólka­ ræðið setur Tjóveldi í ser­ støðu millum flokkar! Vit vita einki um, at okkum øðrum áliggur skylda fyrst og fremst at hugsa um flokkin Tjóveldi, og at hesin hevur rætt fram um aðrar til ávísar sessir. Annars undrar tað okkum almikið, at flokkurin ikki hevur funnið útav, at arbeiðið fyri fullveldið, sum jú er einasta veruliga hugsón hesin flokkurin tykist hava, má førast her á landi, um nøkur vón skal vera fyri at røkka tí. At senda flokkin, hvørs stevna annars í løtuni tykist vera at lefra fyri tí fremmada og helst liggja skerfløt í ærufrykt fyri øllum, ið útlendskt er, út í heim at umboða okkum, má vera ein farin tíð! Miðflokkurin fer út í heim at umboða einar Før­ oyar, ið vit eru takksamir fyri at vera partur av. Vit fara at kunna onnur um tær dygdir, ið eyðkenna føði­ landið, samstundis sum vit her heima fara at virka fyri einum betri og tryggari samfelagi fyri øll at búleikast í. Millum uppgávurnar her heima er at meta um tey árin, ið koma á okkum uttanífrá. Sjálvandi skulu vit taka ímóti, læra av og taka til okkum tað góða, men eins umráðandi er at finna og steðga tí, ið ikki er av tí góða. At júst hend­ an uppgávan er størri enn flestu gruna, fæst varhugi av í tí viðmerking, ið Dimma mikukvøldið ber víðari frá løgtingsformann­ inum. Har ger hesin annars skilagóði hampamaðurin seg til talsmann fyri einum kvinnukúgandi mentunnar­ politikki, sum Miðflokk­ urin í hvussu so er altíð fer at stríðast ímóti. formaður Miðfloksins JENIS Av RANA Klossuta royndin hjá Javnaðarflokkinum og Jóannesi Eidesgaard at sleppa sær burturúr annars hálovaða samstarvinum við Tjóðveldi, hevur nú fingið avleiðingar í málsøkjabýt­ inum millum ráðini í BAC­ samgonguni. Táið fyrr­ verandi løgmaður og nú­ verandi fíggjarmálaráð­ harri ikki átti dirvið at siga fólki frá politisku og veru­ ligu orsøkini til slitið, tá íspann hann saman við fylgisneytum søguna um hurðina og lásið. Ein før­ oyskur Alfred Hitchcock var føddur. Jarnbrotið skuldi eitast at vera, at hann hevði ræðisrættin á ognunum í Tinganesi. Allir serfrøðingar, húsjuristurin hjá løgmanni og løgmans­ stjóranum undantikin, meintu, at als ongi prógv funnust fyri hesi sniðfund­ igu og søktu greiningini av málsøkjabýtinum undir CHE­samgonguni. Prógvið um, at Løgmans­ skrivstovan hevur tikið í egnan barm og ásannað, at táverandi løgmaður leyp framav, táið hann “fysiskt” gjørdi seg inn á Uttanríkis­ ráðið, fyri at finna eina ússa­ liga lopfjøl burturúr eini samgongu, sum Javnaðar­ flokkurin ikki hevði tæri, dirvi tíansheldur rygg til at samstarva í, er nýggja áset­ ingin um málsøkjabýtið, sum er lagt fram fyri almenn­ ingin á heimasíðu Løgmans­ skrivstovunnar ídag. Meðan bíðað verður eftir kanningarstjóranum, hvørs setan bæði Kaj Leo og Jóannes siga seg at stuðla, hevur okkara nýggi løgmaður verið somikið skilagóður, at hann hevur bundið um heilan fingur við hesi orðingini: § 3. Umsitingarøkið Løgmaður er ovasta umboð Føroya, samskipar starv landsstýrismanna og hevur eftirlit við teimum. Eisini umsitir løgmaður yvirtøku­ mál og yvirskipaðu viður­­ skifti Føroya mótvegis Danmark. Stk. 2. Løgmaður varðar av ognunum í Tinganesi og ger av, hvør ið húsast skal í einstøku ognunum á matr. nr. 1, 2, 3, 7, 9, 10, 12a, 12c, 13, 36 og 149. Stk. 3. Løgmaður hevur heimildir landsstýrisins mótvegis: 1) Norðuratlantsbryggju ni – vinnurekandi grunnur. Kelda: www.tinganes.fo Kaj Leo bindur um heilan fingur TóRBJøRN JAcoBSEN Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Øll eru líka, men Tjóveldi er meira líka enn onnur?