hósdagur 9. oktober 2008síða 14

14 Nr. 194 - 9. oktober 2008 Sosialurin Skilagott rúsdrekkauppskot frá Tjóðveldi SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Bergur Johannesen bergur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Tjóðveldi hevur lagt uppskot fram á ting um at gera broytingar í løgtingslóg um innflutning og sølu av rúsdrekka. Hetta er tiltrongt, tí at føroyska rúsdrekkalógin er vinnuliga avmarkandi og dupultmoralsk. Vit hava eina rúsdrekkalóg, sum loyvir innflutningi av rúsdrekka úr øðrum londum, men sum bannar føroyskum virkjum í at framleiða rúsdrekka. Hví forbjóða framleiðslu av nøkrum, sum man loyvir innflutningi av? Har er einki argument, og tí er tað fyri neyðini, at uppskot nú er lagt fram fyri at fáa hasa andsøgnina burtur. Reint prinsipielt eiga føroyskar fyritøkur at hava møguleikan at framleiða alt tað, sum man loyvir sølu av í Føroyum. Ein onnur løgin andsøgn, sum verður beind burtur við uppskotinum frá Tjóðveldi, er at øl framyvir skal kunna bryggjast og seljast sterkari enn 5,8%. Hví hetta markið nakrantíð er sett, er ilt at síggja. Lóggávan hevur loyvt sølu av víni og so rúsdrekka heilt upp í 60%, og tí er tað púra meiningsleyst at áseta eitt mark á 5,8%. Koma broytingarnar, sum Tjóðveldi skjýtur upp, ígjøgnum, so vil tað merkja nógv betri kappingarfortreytir hjá føroyskum fyritøkum. Føroya Bjór hevur til dømis í mong ár víst, at fyritøkan er væl før fyri at kappast við sínum vørum, men hon heur verið darvað og avmarkað av okkara ótíðarhóskandi lóggávu. At okkara rúsdrekkalóg er vinnuliga avmarkandi og dupultmoralsk, skal sjálvandi síggjast í ljósinum av, nær hon var samtykt. Núverandi rúsdrekkalóg var samtykt í 1992 við ógvuliga teprum meiriluta. Um hon var meiri víðfevnd, so hevði hon neyvan komið ígjøgnum tá. Vit mugu minnast til, at avmarkandi sum rúsdrekkalógin er, so var hon hóast alt eitt risaframstig í mun til støðuna áðrenn 1992. Í dag, har vit skriva 2008, so er tíðin komin til eina tiltrongda dagføring av rúsdrekkalógini. Tjóðveldi hevur lagt uppskot til dagføring fram, og nú er at vóna, at tinglimir taka undir við hesum skilagóða uppskoti. Vit skulu gera Havnina til lokomotivið í Føroyum – býurin skal verða fyri­ mynd hjá restini av landi­ num. Ein hábærsligur høvuðsstaður. Havnin skal vísa á nýggjar leiðir og skal, tá ið á stendur, verða landsstýrinum ein góður vegleiðari Havnin skal í tign og virkis­ fýsni kappast við býir sum Reykjavík og Bergen, fyri at nevna týdningarmiklar býir nærhendis okkum. Vit kundu eisini bara latið stað­ ið til og enda sum Lerwick í Hetlandi, eitt stað, ið er eyðkent av stillstandi og manglandi framtíð, tí ungir hetlendingar, ið eru virkis­ fúsir velja sær ein annan bý at realisera sínar dreym­ ar í – teir flyta til Aberdeen ella Edinburgh, eins og nógv av okkara ungu flyta til Keypmannahavnar og aðrastaðni at fáa luft undir veingirnar. Hetta er ikki okkara kós. Vit seta kósina fram ímóti einum samfelagi og einum høvuðstaði við so stórari uppdrift, at flogið ongastaðni roynist betur enn júst her. Ein høvuðs­ býur føroyinga, sum skal ganga fram í øllum lutum. Ein høvuðsborg, sum skal útstrála sjálvbjargni, álit á framtíðina og á ein sam­ stundis stórbæran og fjálg­ an hátt skapa eitt um­ hvørvi, ein karm, um eitt virkisfýst og gott býarlív hjá ungum sum eldri, kvinnum sum monnum. Miðbýurin – frá Kongabúnni til Gundadal At røkka hesum málum krevst at strukturera mið­ býin frá Kongabrúnni til Gundadal og tætta miðbýin við bygging (‘fill in’ sum sagt verður á enskum), skapa karmar fyri meiri virksemi í miðbýnum, ment­ unarligt og handilsligt. Til tess at náa hesum verður gjørdar serstakar byggi­ samtyktir – hetta eigur at gerast uttan at fella trø. Hetta verður alt gjørt við virðing fyri verandi húsum og gamla umhvørvinum. Serlig hús og býareyðkenni verða varðveitt og fjálgað um; vit kunnu nevna slíkt sum Gamla Bókhandil, Býráðshúsini og Spari­ kassan v.m. Gamla, fjálga Havnin, sum vit hava kent hana í mannaminnir, skal síggjast aftur í heildini hóast frameftir á ein hátt, ið sigur frá nútíðar anda, pulsi og virksemi. Handilslívið í miðbýnum skal í hesi tilgongd fáa munandi betri karmar at virka í. Handilsøki innan­ dura og úti á gøtuni verða at virka saman við glastakt­ um plássum, gøtum og gongubreytum við góðum karmum fyri matstovum, pub’um, kaffi­ og dansi­ støðum og øðrum støðum, har ungfólk og fólk við einum ungum hjarta møtast. Fyri at fylgja øllum hesum upp og skapa trivn­ að, verða gongubreytir, pláss og Gongugøtan flísaklødd og skrýdd við plantum og trøum. Einki træ verður felt, men fleiri verða plantað afturat. Vit fara at planta túsund trø! Parkeringsóskilið í miðbýnum verður loyst við at gera í minsta lagi trý parkeringsøki undir jørð, soleiðis at tað ongantíð er meira enn 5 minuttir at ganga til eitt tílíkt parker­ ingsøki í miðbýnum. Hesi parkeringspláss kunnu gerast á hesum plássum: Eitt inn í bergi í Ála­ gerði, eitt inn í bergi á Skálatrøð og eitt inn í bergi á Kongabrúnni. Hetta er væl bíligari enn at byggja parkeringshús – um helvtar­ prísur – og tú sleppur undan at javna partar av gamla býnum við jørðina fyri at gera oyðimarkar­ líknandi parkeringspláss. “Vit fingu ein bý, lagdan undir asfalt, og vilja lata tykkum hann aftur við steinsettum túnum.” (Frítt eftir Augustus Keisara: "eg havi yvirtikið ein bý úr múrsteini og latið tykkum ein bý úr marmor".) Havnin sum lokomotivið í Føroyum ALBERt ISFELd Umstøðurnar hjá teimum ungu í høvuðsstaðnum eru ikki nøktandi. Ov fá støð eru í Havnini, har tey ungu, sum ikki íðka ítrótt, kunnu fara um kvøldarnar. Tey 15­17 ára gomlu hava ongastaðni at vera um kvøldarnar og næturnar. Náttklubbarnir eru mest fyri tey ungu, sum eru eldri enn 18 ár, og har sleppa tey yngru ikki inn. Verði eg valdur í býráð­ ið, fari eg at virka fyri, at tey ungu fáa betri umstøð­ ur, og at nýtt ungdómshús verður tókt hjá teimum ungu. Ungdómshús har ung kunnu vera um kvøld­ arnar og næturnar, og har tilkomin fólk eru hjástødd og tryggja, at ung kunnu fara í býin uttan at vera í vanda fyri harðskapi og fullum fólki. Latið okkum alt fyri eitt fara til verka at fáa teimum ungu betri umstøðu í høv­ uðsstaðnum. Betri umstøður til tey ungu valevni hjá Javnaðarflokkinum RÚNI djURHUUS Gjald fyri valgreinar Fram til kommunuvalið 11. november fer Sosial­ urin at taka gjald fyri val­ greinar. Gjaldið er hálvur lýsingarprísur fyri t. e. 95 oyru + MVG fyri milli­ meturin. At rokna sum valgreinar eru allar grein­ ar, sum valevni skriva ­ og geinar frá øðrum, sum blaðstjórnin metir sum valtilfar. Skipanin verður í gildi fram til kommunu­ valið. Valgreinar skulu sendast við telduposti til post@sosialurin.fo ­ og tær skulu vera rættlisnar og harvið púra klárar at prenta. Blaðstjórin