fríggjadagur 24. august 2001síða 4

6 Nr. 162 - 24. august 2001 Nr. 162 - 24. august 2001 7 Eftir øllum at døma hava teldusníkar brotið inn hjá Føroya Tele. Eftir hvat Sosi- alurin skilur, so ber til hjá hesum at lesa teldubrøv hjá fólki og sleppa til loyniligar upplýsingar hjá fyri- tøkuni TELD Heri á Rógvi Hóast tað við árunum er bøtt um trygdarviðurskift- ini innan telduøki, so eydn- ast tað eftir øllum at døma nøkrum at sleppa innum trygdargarðarnar. Slíkir persónar verða róptir hack- ers, t.e. teldusníkar á før- oyskum. Tílikir teldusníkar fara ólógliga inn í skipanir hjá øðrum. Mong kend mál eru millum ár og dag komin fram, har tílíkir teldusníkar hava lagt leiðina framvið loyniligum og oftani sera viðkvæmum upplýsingum. Eitt nú eru stovnar sum Pentagon og CIA vorðnir álopnir av tílíkum sníkum. Aloftast hevur tað eydnast myndugleikunum at finna fram til hesar góðu teldu- sníkar. Eisini í Føroyum tykist sovorðið virksemi at koma fyri. Sambært upplýsing- um, sum Sosialurin hevur fingið hendi á, so er tað vanligt, at ein ella fleiri teldusníkar bæði dag og dagliga leggja leiðina fram- við teldukervinum hjá at kalla øllum fyritøkum, ið hava fast internetsamband. Nú er túrurin so komin til Føroya Tele, sum sigst hava fingið vitjan av teldusník- um. Talan er um at hesin ella hesi eisini hava at- gongd til loyniligar innan- hýsis upplýsingar hjá Før- oya Tele, umframt at lesa teldubrøv, ið verða send gjøgnum netið hjá Føroya Tele. Hvørki Føroya Tele ella kundar hjá fyritøkuni hava eftir øllum at døma varnast nakað. E-mail og upplýsingar Eftir hvat Sosialurin skilur, so hava ein ella fleiri teldu- sníkar borið soleiðis í bandi, at hesin ella hesi kunnu lesa teldubrøv, sum verða send yvir netið hjá Føroya Tele. Eftir øllum at døma kunnu ókendu teldu- sníkarnir hava fingið hend- ur á upplýsingum, sum Føroya Tele óivað metur sum loyniligar. Eftir hvat Sosialurin skilur, so er talan um upplýsingar, ið greiða frá innara bygnaðinum á netinum hjá Føroya Tele, og harvið geva sníkum møgu- leikan at gera sær dælt av upplýsingunum. Teldusníkarnir, sum siga seg hava brotið inn í kervið hjá Føroya Tele, rópa seg .d~jango og move_ah:21. Hvør stendur aftanfyri hesi nøvn er ógreitt, men okkurt kundi bent á, at talan er um persón ella persónar, sum hava eitthvørt tilknýti til Føroyar. .d~jango og move_ah:21 upplýsa ikki nágreiniligt, hvat endamálið er við koma innum teldukervið hjá Før- oya Tele. Higartil bendir einki á, at tað er ætlanin at skaða Føroya Tele. Eftir hvat Sosialurin skil- ur, so hevði tað ikki verið torført hjá hesum at gjørt stóran skaða. Hvussu? Stóri spurningurin, sum flest øll sita við, er óivað, hvussu ber hetta til? .d~jango og move_ah:21 siga, at eldri útgávur av cisco routarum, t.e. eindin, sum gevur fyritøkum sam- band við internetið. Eldur routararnir geva teimum møguleikan til at sleppa innum verjugarðarnar hjá Føroya Tele. Framferðar- hátturin, sum verður nýttur til at útvega loyniligar upp- lýsingar, er við at nýta for- rit sum eitt nú "arpredi- rect.c". .Tað hevur ikki eydnast Sosialinum at fáa upplýst, hvørjir loyniligir upplýsingar eru komnir teimum í hendi. Framferð- arhátturin er vanliga nakað, sum tílíkir teldusníkar aloftast ikki nágreiniliga vilja siga, tá hetta er at meta sum eitt slag av vørumerki, og oftani er framferðar- hátturin egin. .d~jango og move_ah:21 vísa á myndir sum prógv fyri, at tað hevur eydnast teimum at koma innum trygdargarðarnar hjá al- mennu føroysku samskiftis fyritøkuni. Í øllum førum hevur Sosialurin móttikið upplýs- ingar, sum skulu vísa, at hesin ella hesi hava megnað at brotið seg inn í innanhýs- is netið hjá Føroya Tele. Teldusníkar hava brotið inn hjá Føroya Tele Modellmynd Mikudagin skipaði Ferðaráð Føroya fyri einari sonevndari verk- stovu á Hotel Føroyum. Ætlanin við verkstovuni var at ymsu útbjóðararn- ir og ferðasmiðirnir skuldu fáa møguleikan at samskifta hvørt við annað. Endamálið er eis- ini, at úrslitið skal vera, at vit koma at siggja betri pakkaferðir í Føroyum. Á verkstovuni miku- dagin luttóku 8 ferða- smiðir og 32 útbjóðarar. Eisini luttók Bornholms Forskningscenter við einari nýggjari rapport um føroyska ferðavinnu. Eftir hvat Sosialurin skilur, so er vóru øll rættiliga væl nøgd. Av Fjarskiftiseftirlitin- um verður upplýst, at teir sum so ikki hava eftirliti við teldusník- um. Teirra uppgáva er at at tryggja, at teir ymsu veitararnir veita neyðugu trygdina til brúkaran. – Vit plaga at skikja ímillum tvey sløg av teldusníkum. Tað er tað slagið, sum verður rópt »predatorar«, og sam- stundis er tað eisini tað slagið av teldusníkum, verða róptir »trofæ« sníkarar. Hesir seinnu leggja seg eftir at gera vart við seg sjálvar við eitt nú at lýsa við hesum á teimum støð- um, har teir hava verið. Predatorarnir leggja seg meira eftir at gera skaða enn nakað ann- að, sigur Sigurð Vang á Fjarskiftiseftirlitinum. Hann leggur afturat, at tað sum oftast eru teir sokallaðu "trofæ" teldusníkarnir, sum gera vart við seg í Føroyum. Eisini skýtur stjórin á Fjarskiftiseftirlitin- um, Jógvan Thomsen upp, at allir loyniligir upplýsingar, sum ikki skulu síggjast av al- menninginum, verða goymdir á einari teldu, sum ikki er knýtt í nak- að net. Fjarskiftis- eftirlitið Góð Verkstova Kanna vit javnan ali- brúkini og taka neyð- ugu fyrilitini, verður ILA-sjúkan ikki ein hóttan móti føroysk- ari alivinnu. Hetta heldur Hans Jacob- sen, sum eigur ILA rakta alibrúkið á Lambavík, og sum eisini er formaður í Havbúnaðarfelagnum ILA John Johannessen Formaðurin í Havbúnaðar- felagnum sær ikki ræðu- myndir fyri sær, tá hann hoyrir um ILA-sjúkuna, hóast ILA-virusið nú eisini hevur rakt hansara egna ali- brúk á Lambavík. – Tað er torført at meta um, hvørjar avleiðingar ILA-sjúkan kann fáa fyri føroyska alivinnu. Men eg rokni ikki við, at hon fer at hava ógvusligar búskapar- ligar avleiðingar við sær. Vit skulu bara ikki vera bangin fyri at kanna øll ali- brúk fyri ILA, so vit kunnu taka neyðugu fyrilitini og fyribyrgja ,at sjúkan spreið- ir seg, sigur Hans Jacobsen. Umstøðurnar skapa sjúkur Hans Jacobsen veit ikki at siga, hvaðani alibrúk hans- ara á Lambavík hevur fing- ið ILA-virusið. Men hann hevur tó, eins og Lands- djóralæknin, ein mistanka um, at tað er villur laksur ella annar fiskur, ið ber smittuna til alibrúkini. – Ofta eru slíkar sjúkur í sjónum, og so skulu bara tær røttu skeivu umstøður- nar til, fyri at sjúkan brýtur út. Alarar hava lagt til merkis, at sjúkur og kanska serliga lýs, sum aftur eru smittuberar, ofta koma, tá nógvur fiskur er nær ali- brúkunum. Og nú vit hava fingið staðfest ILA, hevur nógv hýsa verið nær ali- brúkinum hjá okkum, greiðir Hans Jacobsen frá. Og er tað verurliga so- leiðis, at villur laksur ella fiskur ber ILA-virusið millum firðirnar, sær Hans Jacobsen størri vanda fyri, at fleir alibrúk verða smitt- að. Men hann heldur kort- ini framvegis ikki, at hetta kann gerast nakar beinleið- is bági fyri føroyska ali- vinnu. Sjúkan verður bast – Í øðrum londum, har ILA-sjúkan hevur herjað, hava tey lagt alibrúkini still eina tíð, og so hevur tað heila lagað seg. Hetta sama rokni eg við, fer at verða galdandi hjá okkum, sigur Hans Jacobsen. Formaðurin í Havbúnað- arfelagnum roknar annars við, at tað ikki fer at ganga long tíð, til vit hava eina vaccinatión móti ILA-sjúk- uni. – Vit hava fyrr havt álvar- samar sjúkur, so sum hita- sjúkuna og Furunculosu, ið hava dripið nógvan laks. Men síðani er vaccina funnin, og nú síggja vit einki til hesar sjúkur. Hetta sama vænti eg, fer at verða galdandi fyri ILA-sjúkuna, sigur Hans Jacobsen, for- maður í Havbúnaðarfelag- num og ILA raktur alari. ILA virus er staðfest í alibrúki á Lamba- vík, men enn er eingin laksur vorðin sjúkur. Økið verður nú avbyrgt. Lands- djóralæknin er bangin fyri, at villur laksur spreiðir smittuna í Føroyum ILA John Johannessen Landsdjóralæknin hevur júst staðfest ILA á fjóðra sinnið í Føroyum. Nú er tað laksur á Lambavík, ið er raktur av álvarsama virusinum. Bjørn Harlov, lands- djóralækni, sigur, at royndir hava staðfest, at ILA-virusið finst í ali- brúkinum á Lambavík. Men tó eingi sjúkueyð- kenni verið at sæð enn, eins og heldur eingin deyðiligheit er staðfest. Kortini vera øll tiltøk sett í verk, fyri at virusið ikki skal spreiða seg. Lambavík og alibrúkið har verða avbyrgd. Men Landsdjóralæknin fer kortini ikki at krevja, at fiskurin verður tikin. – Fiskurin sleppur at ganga, so leingi eingi sjúkueyðkenni eru. Eg fari ikki at krevja, at hann verður tikin, eins og laks- urin í Fuglafirði, Funn- ingsfirði og Oyndarfirði. Smittuvandin er nevniliga ikki so stórur, tá eingi sjúkueyðkenni eru, sigur Bjørn Harlov. Landsdjóralæknin sigur seg ikki vita, hvussu laks- urin á Lambavík hevur fingið ILA-virusið. Tí ali- brúkið á Lambavík hevur einki samband havt við tey fýra økini, har ILA áður er staðfest. Tó sigur Landsdjóra- læknin seg vera »meget bekymret« fyri, at villur laksur er smittaður við ILA, og at tað er hann, sum ber smittuna víðari. Er hetta veruleiki, heldur landsdjóralæknin støðuna vera álvarsama fyri før- oyska alivinnu. – Tí so kunnu vit bara bíða eftir, hvar smittan rakar næstuferð, sigur Bjørn Harlov. Alarin á Lambavík: Vit skulu ikki ræðast ILA Hóast alibrúkið hjá sjálvur formanninum í Havbúnaðarfelagnum nú er rakt av ILA, heldur hann kortini ikki, at føroyingar skulu síggja sjúkuna sum eina hóttan móti føroyskari alivinnu ILA staðfest á Lambavík C M Y K 7 6