týsdagur 14. oktober 2008síða 13

Nr. 197 - 14. oktober 2008 13 Fleiri uppgávur út til kommunurnar er niðurlag­ ið, sum um hetta er trygdin fyri at borgarin fær eina betri tænastu. Men veru­ leikin er ikki so einfaldur. Dagstovnaøkið varð lagt út til kommunurnar at um­ sita í 2000, eingin verulig eftirmeting er gjørd av, hvussu hetta hevur hepn­ ast. Ja, fleiri stovnar eru settir á stovn, og flest allar kommunur bjóða stovn­ spláss, men tað er sera misjavnt, hvussu góðskan er runt um í landinum. Var tað ætlanin? Verður hugt eftir, hvussu hesir dagstovnar húsast, er stórur munur millum tær kommunur, ið eru væl fyri og tær sum ikki eru. Onkrir stovnar eru í vánaligum bygningum sum als ikki hóska til endamálið – onkr­ ir uttan kravdu loyvini frá myndugleikum, arbeiðs­ eftirlit, brúnaumsjón og landslækna. Eitt er at eftirlitsmyndugleikin ikki hevur havt áhugan ella orkuna at gjøgnumført hetta eftirliti, soleiðis at børn og starvsfólk fáa virðulig kor at virka undir, nakað heilt annað er rað­ festingin úti í kommunu­ num. Alt er ikki so ljósareytt. Seinastu árini hevur landið fingið eygað á, at børn eisini mennast áðrenn tey fara í skúla. Hetta hevur so viðført, at landið leggur alsamt fleir krøv út á dagstovnarnar. Fyrst við at flyta børn við serligum tørvi út til kommunurnar, so við menningarætlanum og skjótt við námsætlan­ um. Hetta er ein jalig gongd, í so máta, ein viður­ kenning av at tey fyrstu 7 árini eisini hava týdning, men samstundis er einki gjørt fyri at bøta um viður­ skiftini hjá teimum ið starvast á økinum. Kommunurnar blunda! Kommunurnar hava fingið størri ábyrgd fyri innihaldi­ num á dagstovnunum, men tykjast ikki vilja viður­ kenna hesa ábyrgd. Flestu stovnar hava eitt “minsta­ mark” av starvsfólkum á staðnum, ein formil ið var stungin út í korti fyrst í 90’unum tá ið landið var í djúpastu kreppu, og hava ikki verið sinnaðir at hækk­ að hetta tal, nú dagstovnar­ nir hava fleiri og størri uppgávur. Námsfrøðingar ið starv­ ast innan dagstovnaøki hava rópt í fleiri ár um manglandi tímar til at fyrireika sítt pedagogiska virksemi, men hetta tykist eingin at hoyra. Tað ber ikki til áhaldandi at krevja, at starvsfólk skulu sam­ starva til høgru og vinstru, veita eitt málrættað peda­ gogiskt tilboð til børnini uttan at fleiri tímar fylgja við. Her eru tvinnir kostir – antin verður pedagogiska arbeiði slept ella mugu starvsfólkini “forsøma” børnini í størri mun. T.v.s. minni tíð saman við børnunum. Spurningurin er um kommunurnar yvirhøvur eru áhugaðir í góðskuni á sínum dagstovnum – tær vilja bara “reypa” við hvussu nógv tilboð tey hava. So ein eftirmeting hevði nokk víst at fleiri dagstovnar eru komnir seinastu árini, meðan kommunurnar lítið ella einki hava gjørt fyri at bøta um góðskuna. Kommunurnar størri ábyrgd? Nevndarlimur í Føroya pedagogfelag Jógvan Philbrow Landsstýrið og kommunur­ nar hava í felag fyrireikað eina grundleggjandi reform av kommunala roknskapar­ haldinum. Høvuðsenda­ málið er at skapa størri gjøgnumskygni í komm­ unalu fíggjarviðurskiftini. KSF fegnast um henda týdningarmikla reform, sum fer at geva kommunu­ num fleiri og betri fíggjar­ stýringsmøguleikar. Kommunurnar hava tí eisini tikið virknan lut í fyrireikingararbeiðinum. Eftir ætlan fer lands­ stýrið í næstu viku at lýsa nýggja kunngerð, sum setir reformin í verk frá fíggjar­ árinum 2009 at rokna. Tíverri er reformurin als ikki klárur at seta í verk. Ásannandi, at talan er um umfevnandi umlegging av roknskaparhaldinum, bygnaðarligum manna­ gongdum og skipanum úti í einstøku kommunum, varð sett sum avgerandi fortreyt, at reglugrundar­ lagið og teknisku loysnir­ nar skuldu verða lidnar í góðari tíð, so at kommunur­ nar fingu tíð og umstøður at seta reformin í verk. Hesum megnaði lands­ stýrið ikki at halda. KSF gjørdi tí longu í juni 2008 landsstýrinum púra greitt, at kommunurnar hava ikki nakran møguleika at seta nýskipanina í verk frá 2009, men í fyrsta lagi 2010. Landsstýrið tvíheldur framvegis um ætlanina, tó at enn vanta mong týðandi viðurskifti at fáa uppá pláss. Úrslitið er, at landsstýrið í óðum verkum tvingar kommunurnar undir reglur og krøv, sum tær ikki hava møguleika til at fylgja. KSF hevur heitt á nýggja landsstýrið um fund til tess at viðgera møguleikar fyri royndarskipan, ið bæði landsstýrið og kommunur­ nar kunnu liva við hetta fram til 2010. Enn hevur landsstýrið ikki hirt at svara. Stýrið í KSF mótmælir harðliga óvirðiligu støð­ una, ið landsstýrið trýstir allar kommunurnar í. Somuleiðis heitir stýrið í KSF enn einaferð á lands­ stýrið um at umráða seg av nýggjum, so at kommunur­ nar fáa neyðugu tíðina til umskipa roknskaparhaldið eftir nýggju krøvunum. Hetta er einasti vegur fram, skal alt tað kommu­ nala roknskaparhaldið ikki enda í ruðuleika í fleiri ár. Og hetta var so ikki enda­ málið við reforminum. Kommunalur roknskaparreformur í óðum verkum www.ksf.fo Kommunu­ samsKiPan Føroya Eg minnist so væl øll val­ evnini, ið bjóðaði seg fram til løgtingsvalið í januar 2008 í Suðuroynni. Tað bleiv lovað, at nú skuldi tunnil gerast millum Hvalba og Tvøroyri, men einki hoyrdist aftur frá hesum! Hvørki landsstýrið ella løgtingið geva ljóð frá sær í hesum málinum. Mín spurningur er: Eru hvalbingar og suðuroyingar gloymdir, ella minnast tit bert til okkum, tá val verður aftur? Eitt er vist – hendir einki nú, so kunnu tit gloyma at koma aftur við gyltum lyftum. Søgan um okkara tunnil er nakað soleiðis. Hann læt upp fyri ferðslu í 1963 og er 1450 metur langur. Eitt­ sporaður og við nøkrum smáum vánaligum steðgi­ støðum inni í tunlinum. Elsti tunnil í Føroyum. Ferðslan í tunnlinum er runt um 800 bilar um døgnið (samb. Landsverki). Nógv tung ferðsla koyrir ígjøgnum tunnilin hvønn dag. Teir stóru bilarnir eru allir serbygdir ella bilar, ið víkja frá standard málum á vanligum stórum bilum, ið koyra á landsvegnum í Føroyum. Tað kemur meira enn so fyri at farmur ikki sleppur gjøgnum tunnilin, hetta kemst av tí, at tað eru ikki bilar, ið ótarnaðir kunnu koyra við hesum farmi gjøgnum núverandi tunnil. Men eitt eru vit sloppin undan higartil, tað er at eingin vanlukka er hend í tunlinum, men tann dag, tá ein stór vanlukka hendir í tunlinum – tá verð­ ur ábyrgdin rættað móti viðkomandi ábyrgdara. Tað er av alstórum týdn­ ingi, at nýggjur tunnil verður gjørdur sum skjót­ ast millum Hvalba og Trongisvág. Byrjast má sum skjótast upp á hetta arbeiði. Tað er einki minni enn ein sjálvfylgja, at okkara 45 ára gamla far­ leið verður skift út við eina nýggja trygga og tíðar­ hóskandi farleið. Minnist meg rætt, so er Hvalbiar Kommuna – ein­ asta kommuna í landinum, ið hevur goldið stóran part í tunlunum, ið eru millum Hvalba og Trongisvág og Hvalba og Sandvík! Eg skilji væl, at onnur eisini vilja hava ajourført teirra farleiðir, men lat tað verða eftir einum ávísum mynstri, ið tekur teir elstu tunlarnir fyrst. Einki annað er sjálvsagt. Vónandi lesur onkur hetta, ið hevur, kann, vil og torir at siga eitt orð. Hvar bleiv nýggi tunnilin millum Hvalba og Trongivág av? niels olaF eyvindsson Gjald fyri valgreinar Fram til kommunuvalið 11. november fer Sosial­ urin at taka gjald fyri val­ greinar. Gjaldið er hálvur lýsingarprísur fyri t. e. 95 oyru + MVG fyri milli­ meturin. At rokna sum valgreinar eru allar grein­ ar, sum valevni skriva ­ og geinar frá øðrum, sum blaðstjórnin metir sum valtilfar. Skipanin verður í gildi fram til kommunu­ valið. Valgreinar skulu sendast við telduposti til post@sosialurin.fo ­ og tær skulu vera rættlisnar og harvið púra klárar at prenta. Blaðstjórin lag: Pat Woods: My Own Native Land Har ið snekkjur um útnorðurs boðabrot bógva, stígur dreymoyggj úr havi; har ljómar hvør skor fyri vársól av grønsku; sum tinnugrót glógva, mælt um fljóð stolt sum kongaørn, skaldanna orð. Reyð sum ástin, ið unghjún í skemmu man fevna, spríkir eldglóð úr jøkli; sum drotninga brá skyggja vøtn; fræls sum oknin, í lofti man stevna, reisir ryggás og tekjuspír yrkjarans vrá. Her tey verksmiðjur reistu við baki so fattum, og her møðranna vøgguljóð signa hvørt barn mundu vónrík; men trøllmenn av Angrboðu ættum fløktu stjórnarar vitrar í sjónvillu­garn. Og tey gandkelvi høgt yvir tívum og múgvu hirdu trøllaljós Loka; av tingi burt vit svann, og háborgir smullu, og barðlangt á grúgvu fall mangt húski; um stund skiftu fæhirðar lit. Mangan leik eigur tíðartalv; aftur skal rodna moyarkinnin í skemmu, fyrr bleik eins og strá; aftur fýsnið í unglingsins æðrum skal orna; aftur run kyssa sjófar á fiskimiðs vág. Eins og gler fyri nónsól skal gandurin bráðna aftur grønka skal brekka og oyri og strond, aftur svanur skal sveima um fjallkrúnu blána, aftur vagga skal dreymoynni Alfaðirs hond. Hanus Kamban ÍSLAND viðmerkingar Leygarkvøldið 11. oktober fór skeiv sending í luftina í útvarpinum. Talan var um, at ein skeivur partur í røðini “Hitt heilaga evangeliið skrivar", við Meinhardi Bjartalíð sóknarpresti, av misgávum varð sendur. Fleri lurtarar hava gjørt okkum varug við hetta. Slík mistøk eiga ikki at koma fyri, og vit hava tikið neyðug stig til tess at forða fyri, at mistøk av hesum slagi ikki endurtaka seg. Samstundis vilja vit biða Meinhard Bjartalíð og allar lurtarar um umbering fyri mistakið. Umbering til Meinhard Bjartalíð og lurtarar vegna skeiva sending í Kringvarpinum Miðlaleiðari Kringvarp Føroya allan dalsgarð