mánadagur 20. oktober 2008síða 18

18 [ Nr. 201 - 20. oktober 2008 ] Kend sitat Talan var ikki um best eydnaðu donsku luttøkuna í endaspæli, tá EM varð spælt í Onglandi í 1996. Meira enn úrslitini, har Danmark noyddist at veittra farvæl eftir bólkaspælið, stóðu tvey sitat tó eftir í huganum. Táverandi venjarin, Richard Møller Nielsen og áleyparin, Mikkel Beck, fingu nevnliga sítt pláss í søguni, tá teir tosaðu um: »We have to screw down the expectations« og »I think we have to play with long balls«. Áskoðarapláss rapaðu í Göteborg Tað skuldi verða ein gleðisdagur, tá Göteborg-felagið, Örgryte aftur vann sær sætið í bestu svensku fótbóltsdeildini, tá teir í dysti í næstbestu svensku fótbóltsdeildini tóku ímóti Väsby. Men tá gamli FCK-spælarin, Markus Allbäck skoraði til 1-0 til Örgryte gekk galið. Ein rúgva av Örgryte-viðhaldsfólkum vóru stúgvaði saman, og tá tey í gleðisrúsi fegnaðust um 1-0 málið hjá Allbäck kláraði áskoðaraskýlið ikki alt trýstið, og tann eina girðingin hoyknaði, og 40 áskoðarar fóru sendandi oman á økið frammanfyri áskoðaraskýlið. Sjúkrabilar komu beinavegin á staðið, men tíbetur var bara neyðugt at flyta tann eina áskoðaran á sjúkrahús. Fleiri av hinum fingu minni skaðar og skursl, men tað var ikki mett at verða neyðugt, at hesi høvdu tørv at fara á sjúkrahús. Fleiri av áskoðarunum blivu fluttir frá áskoðaraskýlinum og til onnur øki kring vøllin. Ein tíma aftaná óhappið var mett, at trygdin var í lagi, og dysturin var blástur í gongd aftur. Fótbóltur Heri Simonsen heris@sosialurin.fo Danska fótbóltssambandið, Dansk Boldspil Union - DBU - er millum tey elstu fótbóltssambondini í heim- inum. DBU varð stovnað í 1889, og var DBU millum tey fótbóltssambondini, sum stovnaðu altjóða fót- bóltssamgonguna, FIFA tann 21. mai í 1904. Kortini spældi Danmark ikki sín fyrsta altjóða skrá- setta landsdyst, fyrr enn tann 19. oktober í 1908. Tal- an var um ein dyst í olymp- isku fótbóltskappingini í London, og sigast má, at danir høvdu eitt sterkt lið tá. Fyrsta altjóða skrásetta dyst- in, sum var ein olympis fjórðingsfinala ímóti Frak- landi »B« vunnu danir 9-0, aftaná hálvleiksstøðuna 4-0. Niels Middelboe fekk æruna at skjóta fyrsta skrásetta landsliðsmálið hjá Dan- mark. Danmark møtti Frak- landi »A« í hálvfinaluni, og her gjørdist talan um ein knúsandi 17-1 sigur til Dan- mark, sum enn tann dag í dag er danskt met. Sophus »Krølben« Nielsen skeyt heili 10 mál í hesum dystin- um, sum somuleiðis er met. Tað nærmasta eitt danskt landslið í nýggjari tíð hevur verið at sláa metið, varð tann 23. august í 1967, tá Danmark á gomlu Ítróttar- parkini í einum venjingar- dysti vann heili 14-2 í Ìslandi. Danmark vann silv- ur á olympisku leikunum í 1908. Í finaluni taptu teir 2- 0 ímóti Stóra Bretlandi. Dan- mark hevði eitt gott landslið um hesa tíðina, og tá olymp- isku leikirnir vóru í Stokk- hólmi í 1912, tá møttust Danmark og Stóra Bretland aftur í finaluni. Aftur hesa- ferð lá Stóra Bretland omaná, talan gjørdist um ein 4-2 sigur á hesum sinni. Aldargamalt met fer at falla Í tíðarskeiðnum millum 1910 og 1925 setti danski landsliðsspælarin, Poul »Tist« Nielsen eitt sjáldsamt met. Í bert 38 landsdystum – tað var ikki so títt millum landsdystirnar tá – skeyt Poul “Tist” Nielsen heili 52 mál. Bara í tí eina dystinum, tá Danmark vann 10-0 á Svøríki skeyt Poul »Tist« Nielsen seks mál. Skjótt aldargamla metið stendur skjótt fyri falli. Jon Dahl Tomasson er í 102 landsdystum komin uppá 51 mál. Jon Dahl Tomasson var skaddur herfyri, so hann fekk ikki spælt við í HM- undankappingardystinum ímóti Malta í Parkini, men tað er ógvuliga sannlíkt, at Jon Dahl Tomasson tekur metið í 2009. Ein annar kendur lands- liðsspælari í Danmark hesa tíðina var Harald Bohr úr AB í Gladsaxe. Harald Bohr var bróðir tann kenda vísindamannin, Niels Bohr. Millum stuttligu søgurnar er, at Niels Bohr var í audi- ensi hjá Christian 10. kongi, og kongur helt, at hann tos- aði við bóltsnillingin, Har- ald Bohr. Tað var ímóti formligu eti- kettini at rætta uppá kong, men Niels Bohr kendi seg noyddan at siga við kong, at hann ikki var tann kendi danski landsliðsspælarin. Annars vóru 1920-árini og 1930-árini ikki besta tíð- arskeiðið hjá danska fótbólts- landsliðnum. Danmark reyk út í innleiðandi umfarinum í dysti ímóti Spania, tá olymp- isku leikirnir vóru í Antwerp- en í 1920. Og satt at siga, so hevur Spania ofta plágað Danmark á fótbóltsvøllinum hesi 100 árini. Hæddarpunktið hjá fót- bóltsáhugaðum dønum í mong ár, var tann árligi landsdysturin ímóti arva- fíggindanum, Svøríki, sum var uppá skift í londunum báðum. Hitler og bronsa 1940’ini standa sum størsta paradoksið í danskari lands- liðssøgu. 9. apríl í 1940 her- tók Nazi-Týskland Dan- mark, og gjørdust tey næstu fimm árini ein óttafull tíð hjá dønum, um enn Dan- mark slapp betur frá kríg- num, enn flest onnur lond, ið gjørdust partur av 2. heimsbardaga. Danskir søgufrøðingar hava mangan hølvað táver- andi leiðsluna hjá DBU av fyri teirra margháttligu avgerðir. Á undrunnarverdan og løgnan hátt valdi leiðslan í DBU at samstarva við fót- bóltssambandið hjá Nazi- Týsklandi, og spældi Dan- mark tveir landsdystir í 1940 og í 1941 ímóti landinum, sum hertók teir, og sum fór so illa við fólkunum í nógv- um øðrum evropeiskum londum. Hesir báðir lands- dystirnir standa fyri mangar danskar fótbóltssøgufrøðing- ar og landsliðsstuðlar sum svartasti kapitulin í danskari landsliðssøgu. Men stutt aftaná kríggið fekk danskur landsliðsfót- bóltur sína endurreisn. Dan- mark vann bronsu, tá OL var í London í 1948. Serliga minnilig var fjórðingsfinal- an ímóti Italia, sum Dan- mark vann 5-3. Talan var um eitt brak av einum dysti, sum útvarpslegendan, Gunn- ar »Nu« Hansen eisini gav til kennar fyri mongu lurt- arnar heima í donsku stovun- um. Danmark møti arvafígg- indunum úr Svøríki í hálv- finaluni. Svøríki vann 4-2, og kom í finaluna, sum teir vunnu 3-1 á Jugoslavia. Dan- mark møtti Stóra Bretlandi í bronsudystinum, og vunnu danir bronsukrónurnar við einum 5-3 sigri. Summir av teimum bestu donsku spæl- arunum, John Hansen og Carl Aage Præst gjørdust árini aftaná 1948 millum bestu yrkisspælarar í Seriu A í Italia. Silvur og hálvfinala Frá byrjan í 1908 og fram til 1971 hevði DBU ein ógvu- liga løgnan politikk, tá tað kom til danska landsliðið. Eingin danskur spælari, sum livdi burtur av at spæla fót- bólt slapp á danska landslið- ið. Danska landsliðið skuldi bara verða mannað við ama- tørum. Avleiðingin av hesum var, at Danmark fekk nakrar ordans umgangir, tá teir møttu sterkum londum, sum Svøríki og Ungarn, og bleiv enntá talan um tap uppá 6-0 á heimavølli Ítróttarparkini. Men danir hava hesi 100 árini altíð megnað at uppalt stór fótbóltstalent. Danmark kvalifiseraði seg til olymp- isku leikirnar, sum vóru í Róm í 1960. Danmark spældi seg tá til sína fjórðu OL-hálvfinalu í søguni. Danmark vann hesa minni- ligu hálvfinaluna ímóti Ungarn við 2-0. Málskjúttar vóru Henning Enoksen og Harald Nielsen, sum seinni 100 ár síðani Danmark sp Í gjár vóru liðin 100 ár síðani danska fót­ bóltslandsliðið spældi sín fyrsta altjóða skrásetta landsdyst. Misjavnt hevur gingið hesi 100 árini, men Danmark hev­ ur sanniliga eisini góð úrslit at vísa á. Serliga fyrst og síðst í 20. øld Kanska besti dysturin í danskari fótbóltssøgu varð spældur grundlógardag í 1985. Preben Elkjær og Michael Laudrup skoraðu tvey mál hvør, tá Danmark vann 4-2 móti Russlandi Mynd: Polfoto