mikudagur 29. oktober 2008síða 13

13 tíðindi Nr. 208 - 29. oktober 2008 Kommunupolitisk umboðan í Føroyum er á breddanum í nýggjari bók, sum kemur út í dag Bókaútgáva Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Nú tað stundar til komm­ unuval, bjóðar Forlagið Fróðskapur eitt fínt høvi at síggja alla kommunuskipan­ ina í einum størri høpi við nýggju bókini Kommunu­ politikkur. Bókin kemur út í dag, og í sambandi við útgávuna verður almenn móttøka klokkan 15 á Søgu­ og sam­ felagsdeildini í Jónas Broncksgøtu 25, 4. hædd. Bókin er úrslit av verk­ ætlan millum høvundarnar og byggir í stóran mun á nýinnsavnað tilfar, til dømis dátubasu yvir uppstillað og vald, spurnakanningar mill­ um tey uppstillaðu til komm­ unuvalini 2000 og 2004, samrøður við politikarar og embætisfólk í kommunala sektorinum, og samrøður við limir í teimum trettan staðbundnu nevndunum. Granskingarráðið gav verk­ ætlanini stuðul í 2006 og 2007, og Søgu­ og samfe­ lagsdeildin á Fróðskapar­ setri Føroya hevur staðið fyri fyrisitingarliga parti­ num. Kommunupolitisk umboðan Nýggja bókin viðger ym­ iskar spurningar í samband við kommunupolitiska um­ boðan í Føroyum. Komm­ unur eru bæði stovnar, sum umboða lokala fólkaræðið, og fyrisitingarligar eindir, sum eru undirlagdar ein sentralan myndugleika. Víst verður á ymisk søgulig og ástøðilig rák um, hvat ið hevur verið hildið at vera rætta stødd á kommunum. Eisini verður komið inn á spurningin um nýtt upp­ gávu­ og ábyrgdarbýti mill­ um land og kommunur og nýggjan kommunubygnað. Broytingarnar, sum komu við nýggju kommunustýris­ lógini í 2000, verða neyvt lýstar. Eitt av evnunum, ið eisini fáa serliga umrøðu, eru staðbundnar nevndir, har millum annað verður lýst, hvat lógargrundarlagið er fyri teimum, og hvussu tær ymisku nevndirnar arbeiða. At enda í bókini verður hugt at tølum frá dátubasuni og spurnakanningunum millum uppstillað til komm­ unuvalini: Hvussu eru val til býráð og bygdaráð skip­ að, hvat slag av listum eru í ymiskum kommunum, og hvussu nógv verða upp­ afturstillað og afturvald? Hvussu væl umboða tey uppstillaðu og valdu ymiskar bólkar? Fokus verð­ ur eitt nú sett á undirum­ boðanina av kvinnum í kommunupolitiskum høpi, og hvussu roynt hevur verið at betra kvinnuumboðan­ ina. Styrkja medvit Frá forlagnum verður sagt, at ætlanin við bókini er at styrkja medvit um og áhuga fyri lokala fólkaræðinum í Føroyum. Tær avgerðir, ið nú verða tiknar um at broyta galdandi kommunuskipan, eru størstu yvirskipaðu átøkini síðan 1872 at mynda kommunupolitikkin. Reyði tráðurin í bókini bók er, um hesar broytingar fara at bera við sær eina víðkan ella eina skerjan av politiska valdinum og fólkaræðinum í lokalsamfeløgunum. Beinta í Jákupsstovu, lekt­ ari á Søgu­ og samfelags­ deildini, Fróðskaparsetur Føroya hevur ritstjórnað bókina. Hini, sum skrivað hava, eru Ingibjørg Berg, trivnaðarstjóri í Tórshavnar kommunu, Bjørg Jacobsen, nevndarskrivari, og Bárður Larsen, løgfrøðiligur ráð­ gevi í KSF. Umframt høvundarnar hevur granskarin Eli Kjer­ sem við Høgskolen i Molde luttikið í verkætlanini, og fyribils úrslit hava verið umrødd á norðurlendskum kommunugranskingarstevn um. Tað er Forlagið Fróðskap­ ur sum gevur út bókina, sum er 200 blaðsíður. Ingi Joensen/Grafik Studio hev­ ur gjørt permuna. Ein gátufør beina­ grind er hesuferð orsøkin til, at detek­ tivurin Hannis Martinsson verður fløktur inn í eitt óhugnaligt mál í nýggjari krimisøgu frá Jógvani Isaksen Bókaútgáva Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Um stutta tíð kemur fimta krimisøgan um Hannis Martinsson eftir Jógvan Isaksen út. Heitið á bókini er Metusalem, og sipar tað til eina beinagrind, sum verður funnin í Hoyvíks­ tjørn. Menn meta leivdir­ nar at vera um túsund ára gamlar, men ein sandingur sigur, at beinagrindin er av beiggja sínum, sum hvarv í 1961. Frá hesum degi verður Hannis Mart­ insson fløktur inn í eina røð av hendingum, sum hava træðrir aftur til skotska trolaran »Red Crusader« og hernaðar­ støðina í Mjørkadali Týskur áhugi Í Týsklandi er stórur áhugi fyri bókunum hjá Jógvan Isaksen, og 1. november skal hann til týska býin Dortmund at siga frá krimisøgum sínum. Størsta krimitiltak í Europa, ”Mord am Hell­ weg” hevur tá Nordische Nacht, har umframt før­ oyska høvundan eisini danin Leif Davidsen og svenska Lisa Marklund skulu undirhalda. Úr Týsklandi verður sagt, at alt longu er útselt til hetta kvøldið. Hetta er annars ikki fyrstu ferð, Jógvan Isaksen er boðin til Týsklands at tosa um sínar krimisøgur. Eisini í 2006 luttók før­ oyski krimihøvundurin á Nordische Nacht ­ ta ferð­ ina saman við svensku Camillu Läckberg og ís­ lendinginum Viktor Arnar Ingólfssoni. Jakkar úr kópaskinni og anorakkar úr revaskinni er nakað av tí, ið verður at síggja á framsýning hjá sniðgevanum Rannvu Simonsen í Smiðjuni í Lítluvík um vikuskiftið Framsýning Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Komandi vikuskifti sýnir sniðgevin Rannvá Simonsen fram síni sermerktu pløgg úr skinni fyri fyrstu ferð í Føroyum. Framsýningin letur upp leygardagin klokkan 10 í Smiðjuni í Lítlivík, har høvi millum annað verður at síggja jakkar úr kópaskinni og anorakkar úr revaskinni. Hátíðarhalda veturin ­ Eg var troytt av at síggja út sum ein sekkur fyri at halda hitanum um veturin, sigur Rannvá Simonsen á síni heimasíðu, um orsøkina til, at hon fór undir at snið­ geva mótaklæði úr skinni. Føroyska Rannvá Simon­ sen býr nevniliga í bítandi kalda norður Kanada, har siðurin at gera klæðir úr skinni eisini gav henni íblástur til nýggju sniðini. Heldur enn at berjst móti kuldanum, sum vanlig hóp­ framleidd vetrarklæði gera, hátíðarhalda upprunaligu skinnklæðini veturin. Og tað var júst hetta, sum Rann­ vá valdi at gera til eyðkennið fyri sína klædnarøð. Klæðini útstrála vakur­ leika og gleði, eru gjørd úr ektaðum skinni og hava ofta áseymaðar blómur eins og fyri at draga eitt sindur av hita úr minninum um summarið. Øll skinnini, sum Rannvá Simonsen brúkar, eru av djórum, sum eru veidd á burðardyggan hátt. Klædna­ røðin umfatar millum ann­ að jakkar, anorakkar, taskur, vøttir og húgvir. Eisini átek­ ur føroyski sniðgevin í Kanada sær bílagdar upp­ gávur frá viðskiftafólkum kring allan heimin. Framsýningin í Smiðjuni í Lítluvík er opin leygar­ dagin frá klokkan 10 til 20, sunnudagin 14 til 20 og mánadagin frá 10 til 20. Krimirøðin um Hannis Martinsson heldur fram Nýggj bók um føroyskan kommunupolitikk Mótaklæði úr skinni í Smiðjuni Væl umtókti føroyski detektivurin Hannis Martinsson er aftur á ferð í nýggju krimibókini »Metusalem«, sum kemur út í næstum Bókin »Kommunupolitikkur« byggir í stóran mun á ný­ innsavnað tilfar, spurnar­ kanningar millum valevni og samrøður við umboð í kommunala sektorinum Sermerktu skinnpløggini hjá Rannvu Simonsen hátíðarhalda veturin heldur enn berjast móti kuldanum Annika á umhvørvisfundi Veðurlagsmál var aðalevnið á norðurlendskum fundi hjá umhvørvisráðharrunum í Helsinki í gjár. Ráðharrarnir vóru á einum máli um, at íkomna fíggjarkreppan ikki skal brúkast sum undanførsla í stóru avbjóðingunum, sum standa fyri framman at minka um útlátið av CO2. Eisini vóru ráðharrarnir samdir um, at arbeiðast skal miðvíst við at fáa eina avtalu um minking í CO2­útlátinum í Keypmannahavn á heysti 2009, hóast fleiri lond tykjast at vilja slaka orsaka av fíggjarkreppuni. Annika Olsen, landsstýriskvinna í umhvørvismálum, greiddi á fundinum sínum starvsfeløgum frá arbeiðinum at gera eina virkisætlan til minking av CO2­útlátinum í Føroyum, sum hon vórar at fáa breiða politiska semju fyri. Sum eitt stig á leiðini hevur tað eydnast at rudda slóð fyri, at eisini umboð fyri Løgtingið kunnu luttaka á komandi partsfundum undir veðurlagssáttmálanum í ávikavist Poznan í Polen í desember og í Keypmannahavn næsta ár, skrivar Innlendismálaráðið.