mikudagur 5. november 2008síða 20

20 Nr. 213- 5. november 2008 Ein stutt viðmerking til fjølmiðlamannin, Jón Brian Hvidtfeldt Eina rættiliga skortflongju fær undirritaði í bløðunum í vikuni frá kringvarps­ manninum, Jón Brian Hvidtfeldt. Hann tykist vera firtin um, at eg mæli Kringvarp­ inum til at fara kritiskt inn í substansin í spurningin um, hvørt Føroyar eiga at gerast partur av Europa­ samveldinum. Hann skrivar m.a.: "Heilsanin frá løgtings­ og fólkatingsmanninum er beinleiðis vend móti Kring­ varpinum, sum partú skal spæla við. Tí sum Edmund Joensen orðar seg: 'Tit í al­ mennu fjølmiðlunum hava eina public service skyldu móti tí samfelag, ið rindar tykkara lønir. Hesa skyldu mugu tit taka í álvara'". Fjølmiðlamaðurin misskilir Eg gangi út frá, at fjøl­ miðlamaðurin man hava hugt í hagtølini yvir sam­ skifti við teir ymisku flokk­ arnar og politikararnar og tí er komin til at ta niður­ støðu, at eg eri firtin um mín part av samskiftinum við Kringvarpið. Fjølmiðlamaðurin mis­ skilir mín boðaskap, og tað er kanska mín feilur. Eg hava onki ímóti teimum kritisku og viðkomandi spurningunum, ið fjøl­ miðlakvinnan hjá Kring­ varpinum setti í samband við mítt útspæl um før­ oyska sambandið við ES frameftir. Kritiskar spurn­ ingar má man tola. Boðskapur mín er í hesum føri, at Kringvarpið eigur eisini at fara meira kritiskt inn í substansin í málinum. Her hugsi eg eitt nú um tað, sum okkara landstýrismaður í uttan­ landsmálum hevur borið fram, púra gratis. Mikrofon til Jørgen Tit hava tíverri hildið mikrofonini, meðan Jørgen Niclasen á landsfundi Fólkafloksins hevur greitt frá, at hann hevur sett ovasta leiðaran í ES til veggja og kravt upplýsing­ ar um, hvat José Manuel Barosso hevur lovað Edmundi Joensen. Hava tit kannað og fingið innlit í, hvat Jørgen Niclasen hevur kravt, og hvat formaðurin í ES­ nevndini svaraði? Ella hevur tað ongan áhuga? Tit hava lagt mikrofon til, enntá fleiri ferðir, meðan landsstýrismaðurin, eisini púra gratis, hevur upplýst, at Annfinn Kalls­ berg, Jóannes Eidesgaard og Torbjørn Jacobsen hava havt samráðingar við ES um at fáa Føroyar nærri ES og sleppa okkum undan ES­fiskivinnupolitikkinum. Hetta eru stórtíðindi, sum áttu at fingið ein og hvønn fjølmiðlamann upp úr stólinum. Men eru tit farin kritiskt inn í substans­ in í málinum? Hondina á hjartað, Jón Brian Hvidtfeldt. Trýrt tú veruliga, at Torbjørn Jacobsen man hava gjørt nakra slíka roynd við Àlands­leistinum sum fyrimynd? Sami spurning­ ur kann setast viðvíkjandi Annfinni Kallsberg og Jóannesi Eidesgaard. Hava tit sett ein einasta spurning í sambandi við hesar samráðingar? Hvat hava teir tríggir spurt ella biðið um, og hvat hevur ES svarað? Hvønn kommisser hava teir tosað við? Hvørji perspektiv liggja í hesum samráðingum? Referatini eru har Ein hevur í sínum stilla sinni loyvi at halda, at referatini munnu liggja úti í Tinganesi. Um tey yvir­ høvur eru til. Hvør veit? Vit minnast øll, hvussu fyrimyndarliga og kritiskt tit fóru inn í substansin, tá tit fingu hendur á referat­ unum um lásastríðið úti í Tinganesi. Kanska hevur ES­málið enn størri týdn­ ing fyri Føroyar? Gera tit nú tað, Jón Brian? løgtings- og fólkatingsmaður Edmund JoEnsEn Í Dimmalætting 29.10 spyr Steinbjørn B. Jacobsen meg eftir ítøkiligum fyri­ munum við ES­limaskapi. Eg vil fegin vísa honum á tveir ítøkiligar fyrimunir – á útbúgvingarøkinum og á vinnuliga økinum. Hesir báðir fyrimunirnir kunnu veruliga bera Føroyar framá – nakað sum EFTA­ limaskapur aldrin kann geva okkum Nógvir fyrimunir eru við at fara inn í ES – her skulu einans tveir vera nevndir, men eg vil fegin vísa á fleiri seinni. Ungdómur og útbúgving – Lifelong Learning Fyri at røkka málunum um útbúgving og menning av tí einstaka menniskjanum, leggur “Lifelong Learning Programme” (LLP) hjá ES upp til, at byrjað verður við børnunum, um altjóða­ gerðin skal fremjast í verki. Hendan útbúgvingar­ skipan vendir sær tí til allir útbúgvingarstovnar frá barnaskúla til vaksna­ mannaútbúgving. Endamálið er at altjóða­ gera útbúgvingarverkið og at Evropasamveldið skal mennast til ein framkomn­ an vitanardepil innan útbúgving, ið ger Evropa til eitt lokkandi stað at útbúgva seg og virka í. Við ES­limaskapi fáa Før­ oyar atgongd til LLP og hava harvið møguleika fyri at geva lærarum og næm­ ingum íblástur, motivatión og menning gjøgnum eitt altjóða samstarv innan út­ búgvingarøkið. Uttan ES­ limaskap hava vit einans sera avmarkaðar at gagnnýta nakað sum helst av LLP. Á vegnum inn í vitanar­ samfelagið hava útbúgving, sjálvsmenning og gransking avgerandi týdning – sum gamal háskúlamaður veitst tú sjálvsagt alt um hetta, og skal eg tí ikki gera meiri burturúr at lýsa fyrimunir­ nar – tú veist uttan iva nógv meiri enn eg um týdningin av góðum og mennandi útbúgvingarverki. Vinnan og fríhandil – úr spennitroyggjuni Í samhandlinum við ES hava vit í dag ein sonevnd­ an “positiv­lista”. Tvs. at tær vørurnar, ið eru frítikn­ ar fyri toll standa á einum lista. Um ein vøra ikki stendur á listanaum, so skal sum útgangsstøði gjaldast tollur av henni, um hon verður flutt inn í ES. Flestu av vørunum vit flyta inn í ES í dag standa á hesum listanum. Orsøkin til hetta er einføld – um ein nýggj vøra verður ment í Føroyum, sum ikki stendur á listanum, so hevur hon næstan ongan kjans at klára seg í kappingini við framleiðslur í ES. Fram­ leiðslan av henni vil tí eftir stuttari tíð antin detta niður­ fyri ella verður hon flutt til eitt land í ES. Hetta merkir í stuttum, at positiv­listin virkar sum ein spennitroyggja fyri okkara vinnulív. Eingin verulig nýggj vørumenning kann fara fram og hava ein veruligan møguleika fyri at standa seg, tí toll­múrurin vil forða tí. Hetta merkir, at okkara vinnulív verður hildið fast í einum ávísum vinnumynstri – einum vinnumynstri, sum sjálv­ andi gerst ótíðarhóskandi sum frálíður. Tá vit fara inn í ES fara vit samstundis úr spennitroyggj­ uni, tí tá eru ongar tollforð­ ingar. Harumframt eru nógv menningartiltøk í ES júst rættað móti smáum økjum sum Føroyum – tvs. vit fara úr eini spennitroyggju og inn í ein felagsskap við menningarmøguleikum. “Tvs. møguleikarnir fyri nýggjum útflutningi, at skapa vørumenning, at menna landið eru munandi betri við ES­limaskapi enn tá vit eru uttanfyri ES.” Hetta var tað eg nevndi í fyrru greinini, og sum tú baðst meg útgreina. EFTA: Ein doyggjandi felagsskapur Tað er sjálvsagt áhugavert og rætt at seta sær spurning­ in um tað ikki er gjørligt at náa sama endamáli við at ganga aðrar leiðir enn ES­ limaskap – t.d. við at fara inn í EFTA. EFTA er ein fríhandils­ felagsskapur, sum varð stovnaður í 1960 sum svar uppá og mótspæl til ES (tá kallaðist tað EF). EFTA var fyrstu árini ein livandi felagsskapur, har samstarv­ ið við ES støðugt bleiv ment – m.a. við sonevndu EBS­avtaluni í 1992. EBS­avtalan gevur EFTA­londunum fríhandil við ES. Harumframt eru nógvir aðrir lutir við í EBS­avtaluni – m.a. omanfyrinevnda Lifelong Learning Programme. Tvs. at fyri okkum hevði ein EFTA­limaskapur við EBS­avtaluni givið okkum nógvar av teimum fyrimun­ unum, ið vit ynskja okkum og harðliga hava brúk fyri. Trupulleikin er bara tann, at sjálvt um vit møguliga kunnu fáa EFTA­limaskap kunnu vit ikki fáa EBS­ avtaluna. Ein limaskapur í EFTA uttan EBS­avtaluna hevur stórt sæð einki virði, tí tað gevur okkum ikki fríhandil við ES og ikki atgongd til tey ES­tiltøkini vit hava brúk fyri. Hvat skulu vit tá inn í EFTA til? Eftir hondini eru eisini Danmark, Ongland, Írland, Portugal, Eysturík, Svøríki og Finland farin úr EFTA og inn í ES. Í dag eru ein­ ans fýra lond eftir – og tekin eru um at Ísland eisini fer sama veg – tá vera einans trý lond eftir í EFTA, nevniliga Norra, Lichtenstein og Sveits. EFTA er sostatt ein doyggjandi felagsskapur, sum ikki kann geva okkum nær námind tað sama sum ein ES­limaskapur. Meðan tað ikki er gjør­ ligt at fáa limaskap í EFTA við EBS­avtalu, so er væl gjørligt at gerast limur í ES við fullum rættindum og við neyðugum undantøkum – eins og Áland. Í míni verð er eingin ivi – vit eiga at velja at tað leiðina, ið kann føra til bestu møguleikarnar fyri menning og framburð fyri Føroyar, og tað er, sum støðan er í dag, at fara inn í ES við undantøkum fyri fiskivinnupolitikkin. Fyrimunir við ES magni Laksáfoss “Í longdini er besta loysn­ in at byggja ein nýggjan frítíðarmiðdepil til ung­ dómin á Karlamagnusar­ breyt í Hoyvík” Tilvildarlig mynd av Karla­ magnusarbreyt, her er møgu­ leiki fyri at byggja nýggja Frítíðarmiðdepil í Hoyvík. Eg frøist um, at onnur valevinir eru við upp á míni hugskot. Eg frøist um, at serliga Tjóðveldisflokkurin hevur vent eyguni ímóti mínum hugskotum um at byggja nýggjan frítíðarmiðdepil til ungdómin í Hoyvík. Vón­ andi fara teir eisini at venda eyguni ímóti mínum ætlan­ um at styrkja um dagstovana­ økið og ungdómsøkið í Kollafirði og á Argjum. Men, teir noyðast at vera skjótir, tí stutt er eftir til val. Hetta boðar frá góðum samstarvspolitikki, tað eri eg teimum takksamur fyri. Frítíðarmiðdepil í Hoyvík og ungdómshús í Kollafirði Ja, lat meg endurgeva fra mínum lesarabrævi í Sosi­ alinum dagfest 07.10.2008 um frítíðarmiðdepil í Hoy­ vík og ungdómshús í Kolla­ firði. “Eg haldi, at í longd­ ini er besta loysnin at byggja ein nýggjan frítíðar­ miðdepil til ungdómin á Karlamagnusarbreyt í Hoy­ vík”. og frá einum øðrum lesarabrævið hjá mær í Sosi­ alinum, “Lat okkum halda fokus á ungdómin fyrst og brúka ítróttarhøllina í Kolla­ firði til ungdómshús”. Endurgeving enda. Politiskar raðfestingar Eg gleði meg til, at hinir flokkarnir fara at skriva um grønar dagstovnar, dag­ røktina, børn við serligum tørvi, ókeypis Internet, 50 metra svimjihyl í Hoyvík, skótar, útróðrarmenn, dansi­ feløg o.a. Hetta er sjálv­ andi eisini nakað, sum eg brenni fyri sum heildarpolitikari. Vel Levi Mørk, valevni á lista C. Fá nýtt stev ­ vel Levi. Nýggjan frítíðarmiðdepil á Karlaagnusarbreyt LEvi mørk viðmerkingar