fríggjadagur 14. november 2008síða 10

10 tíðindi Nr. 220 - 14. november 2008 Frambrot Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo myndir: Vilmund Jacobsen Í gjár var stór móttøka á virkinum Seanergy á Eiði, sum nú fer undir áhugaverda framleiðslu úr fiskaskræðu. Nógv fólk vóru til mót­ tøkuna, bæði umboð fyri myndugleikar, fíggingar­ stovn og vinnuna. Eisini vóru umboð fyri spanska samstarvsfelagið, sum eig­ ur helvtina av partapening­ inum í felagnum og hevur formannin í nevndini aftan­ fyri hetta frambrot innan føroyska vinnu, sum skjøtil nú er settur á. Føroya løgmaður, Kaj Leo Johannesen, var eisini við til móttøkuna, eins og landsstýrismaðurin í fiski­ vinnumálum, Jacob Vester­ gaard. Umboð vóru úr vinnunevnd løgtingsins, og haðani bar Katrin Dahl Jac­ obsen eina heilsu. Kaj Leo Johannesen tók ikki orðið við hesa løtu, men í práti við løgmann, ið eisini hevur royndir sum vinnu­ lívsmaður, skiltist týðiliga, at hann er rættiliga spentur upp á og hugtikin av hesi ótraditionellu og spennandi verkætlan á Eiði. Á enskum Tað er sjáldan, at ein stórur partur av tí, sum sagt verður við eina slíka móttøku í Før­ oyum, gongur fyri seg á enskum máli. Men soleiðis var á Eiði seinnapartin í gjár. Røðan, sum stjórin í Seanergy, Eyðun Gaardbo, helt, var á enskum, og síðan hevði nevndarformaðurin í felagnum, spaniumaðurin Michael Junka, eina áhuga­ verda og drúgva frágreiðing um tað virksemi, sum stórfyritøkan í Spaniu fæst við, samstundis sum hann metti um tað samstarv, sum nú er byrjaði á Eiði. Eftir at teir báðir høvdu greitt frá verkætlanini, sum er reist á føtur í neyvum samstarvi við sponsku fyri­ tøkuna, høvdu fólk høvi at heilsa nýggja og spennandi tiltakinum. Brjaði samstarvið Egil Olsen, sum eigur hug­ skotið aftanfyri hetta virk­ semi og var maðurin, sum í sínari tíð setti seg í sam­ bandi við sponsku fyritøk­ una, var fyrstur at siga nøk­ ur orð, og nú vóru talurnar á føroyskum máli. Egil greiddi frá, hvussu hann var komin í samband við sponsku fyritøkuna, og hann takkaði øllum, sum høvdu verið við til at gjørt verkætlanina møguliga – ikki minst Eik Banka í Føroyum. Thordur Niclasen, sum hevur verið borgarstjóri í Eiðis kommunu, meðan verkætlanin er reist á føtur, fegnaðist og takkaði fyri, at kapitalur eisini fylgdi við, tá samstarv kom í lag við sponsku fyritøkuna. Jacob Vestergaard, lands­ stýrismaður, fegnaðist um hetta nýbrot, sum hann tók til og vísti á, hvussu hann longu í 2003 gjørdist varug­ ur við, hvussu Egil Olsen brendi fyri hesi sak, sum hann tók til. Pengar í skræðu Arbeitt hevur við hesi verk­ ætlan síðan ár 2006, og nú er komið har til, at virkið á Eiði fer undir royndarfram­ leiðslu. Tað er evnið kola­ gen, sum skal framleiðast úr fiskaskræðu og sendast á alheims heilsuídnaðar­ marknaðin. Eyðun Gaardbo, stjóri, sigur, at marknaðurin úti í heimi fyri hesum evni er velduga stórur – ikki minst tí, at henda framleiðsla úr skræðu av fiski, sum livir í saltvatni, er ikki so útbreidd, sum hann tekur til. ­ Vit síggja stórar møgu­ leikar í hesum, og ætlanin er í fyrstu atløgu at selja pulvur úr fiskaskræðu til Japans og Thailands. Seinni ætla vit okkum so inn á evropeiska og amerikanska marknaðin við pulvurinum. Týðandi samstarv Stjórin sigur, at høvuðs­ orsøkin til, at henda verk­ ælan nú er vorðin veruleikin, er samstarvið, sum Sean­ ergy hevur fingið í lag við sponsku stórfyritøkuna. ­ Spanska fyritøkan hevur seksti ár á baki innan hesa “bransju”. Nú hava vit teir við okkum. Teir virka evnið úr animalskar rávøru, með­ an vit á Eiði fara at virka evnið úr fiskaskræðu. Eyðun Gaardbo vísir á, at spanska fyritøkan hevur Fara at framleiða pulvur úr Eyðun Gaardbo, stjóri í Seanergy, sigur, at spanska fyritøkan hevur allar tær royndir, sum brúk er fyri. Tað merkir, at fyritøkan á Eiði hevur allar møguleikar at sleppa undan nógvum barnasjúkum. – Spaniumenn kenna hesa framleiðslu gjøgnum mong ár, og teir eru inni á marknaðinum. Tað er okkara fyrimunur, nú vit fara í gongd her norðuri, sigur bjartskygdi stjórin Eingin vil kappast við Eidesgaard Eingin hevur hug at bjóða Jóannes Eidesgaard av til formansvalið í Javnaðarflokkinum. Javnaðarflokkurin hevur í kvøld og í morgin landsfund í Klaksvík, og formansval er á skránni hesaferð. Tá freistin fyri at stilla upp var úti, hevði eingin gjørt vart við seg, og Jóannes Eidesgaard heldur tí fram sum formaður í Javnaðarflokkinum. Vón fyri at russiska bannið verður tikið av Bárður Enni, stjóri á Heilsufrøðiligu starvsstovuni, og Birna Mørkøre, landsdjóralækni, hava verið á fundi við stjóran á russiska eftirlitsstovninum Rosselkhoznadzor, ið hevur um hendur veterinera eftirlitið í Russlandi. Á fundinum varð umrøtt málið um russiska innflutningsbannið av føroyskum fiski og fiska­ vørum til Russlands. Á fundinum varð avrátt, at veterineru myndugleikarnir í ávikavist Russlandi og Føroyum undirskriva eitt sokallað Memorandum of Understanding, ið ger greitt, hvussu arbeitt verður frameftir við at loysa málið um innflutningsbannið. Hetta Memorandum verður ætlandi undirskrivað miðskeiðis í januar mánaði í Berlin, tá bæði russiskir og føroyskir myndugleikar luttaka á tiltakinum Grüne Woche. Ætlanin er síðani, at russiskir eftirlitsmyndugleikar fremja nýtt veterinert eftirlit í februar mánaði. Eftir hesa eftirlitsvitjan verður støða tikin til, um innflutningsbannið verður tikið av. Kaj Leo Johannesen, løgmaður, er sera fegin um verkætlanina á Eiði og heldur, at tað verða slíkar verkætlanir, sum vinnuliga koma at hála Føroyar fram á leið