týsdagur 18. november 2008síða 26

26 vinnan Nr. 222 - 18. november 2008 Bretskir myndug­leik­ ar hava júst kunng­jørt úrslitið av 25. útbjóð­ ing­ini vestan fyri Hetland. Hon vísir framhaldandi stóran áhug­a fyri økinum. ­Vit eig­a at g­eva tilg­ong­dini her stóran g­ætur, tí hon kann fáa stóran týdning­ fyri føroyska økið eisini skrivar Jan Müller í hesi analysuni AnAlysA Atlantmótið Jan Müller jan@sosialurin.fo Hyggja vit eftir oljutil­ gongd­ini í okkara parti av heiminum, so hava leiting og fund­ í einum øki havt týd­ning fyri leiting í einum øðrum øki í grannalagnum, ja hava skund­að und­ir leit­ ing nærhend­is. Hetta hevur verið gongd­in í Norðsjónum, har stór gassfund­ í há­­ lend­ska partinum av Norð­ sjónum góvu íblá­stur til leiting í d­onskum, norskum og bretskum øki. Síðani hevur pionerand­in fingið oljufeløgini at seta kósina móti leiðunum vestan fyri Hetland­ eisini. Og síðani olja og gass vóru funnin her er kósin sett enn eitt stig víðari vestureftir móti før­ oyska markinum. Og higani inn um føroyska markið. Hetta eru søgulig fakta, sum vit framhald­and­i eru vitni til. Júst í hesum d­øgum hava bretskir mynguleikar kunngjørt, hvørji feløg hava fingið nýggjastu loyvini í bretskum øki, í 25. útbjóð­ ingini. Og her eru loyvini, sum liggja vestan fyri Het­ land­ og serstakliga tey, sum liggja tætt við føroyska markið av stórum týd­ningi fyri okkara mynd­ugleikar og tey oljufeløg, sum virka her. Foinaven sett gongd á Tað vóru oljukeld­urnar Foi­ naven og Schiehallion nær okkara ”Gullhorni”, sum góvu íblá­sturin til fyrstu brunnarnar í føroyskum øki. Í d­ag eru tað oljukeld­­ urnar Cambo og Rosebank, somuleiðis á­ bretskum øki, tó nakað norðari, sum geva íblá­stur og virka sum kata­ lysatorar fyri leiting okkara megin markið. Júst av hesi orsøk er tað eisini sera av týd­ningi fyri okkum at fylgja við, hvussu á­hugin er fyri at gera íløgur í framhald­and­i leiting á­ bretskum øki vestan fyri Hetland­. Og tí hevur hend­a seinasta bretska útbjóðingin eisini størri týd­ning fyri leitingina við Føroyar enn mong geva sær fær um. Vit tosa í veruleikanum ikki um eitt bretskt og eitt før­ oyskt øki, vit tosa um Atlantsmótið, sum fevnir um alt økið millum Hetland­ og Føroyar. Serfrøðingar hava tí eisini fleiri ferðir víst á­, at leit­ ingin vestan fyri Hetland­ í veruleikanum eisini er d­ura­ opnarin til føroysku und­ir­ grund­ina. Long leitisøga Lat okkum tí hyggja at, hvussu á­hugin er og hevur verið fyri at leita eftir kolvetni vestan fyri Hetland­. Fara vit langt aftur í tíðina, eini 30 á­r ella meira, so vóru stór fund­ gjørd­ í Norð­ sjónum, og tí varð tað heilt ná­ttúrligt, at oljufeløg fóru at vísa á­huga fyri tí stóra ókend­a økinum vestan fyri Hetland­, sum fekk heitið ”The Atlantic Margin” ella Atlantsmótið. Hetta var spild­urnýtt øki við stórum d­ýpi og ringum farvatni. Tí vóru tað eisini mest tey heilt stóru oljufeløgini so sum BP, Shell, Total, Exxon og Mobil, sum tord­u at gera íløgur her. Meira enn 100 brunnar vórðu boraðir og hóast rakt varð við bæði olju og gass, (Clair, Victory, Laggan, Torrid­on o.o.) so varð tøknin ikki ment nóg nógv til at fara und­ir at fá­a oljuna ella gassið upp úr d­ýpinum. Ikki fyrr enn miðskeiðis í 90­unum bar til. Tá­ vóru tvær stórar oljukeld­ur funn­ ar og útbygd­ar, Foinaven og Schiehallion. Í d­ag eru hes­ ar keld­ur ein týðand­i partur av bretsku oljuframleiðsl­ uni. Seinni varð so sett hol á­ oljurisan av øllum, Clair­ keld­una, sum var funnin í 1978. Eftir hetta hava bretsk­ ir mynd­ugleikar so roynt at peika út nýggj øki í hesum nýggja oljuland­slutinum. Longu gjørd­u fund­ini og framleiðslurnar hava so d­rigið onnur altjóða oljufe­ løg til so sum ENI, Chevron, StatoilHyd­ro, DONG, OMV fyri bert at nevna nøk­ ur teirra. Nýggj feløg loysa av Í d­ag er støðan so tann, at feløgini, sum gingu und­an at leita, BP og Shell, nú brúka orkuna til framleiðslu. Nú eru tað onnur feløg, sum líkasum hava yvirtikið leitirolluna, og hesi eru sum á­ður nevnd­ Chevron, ENI, StatoilHyd­ro, Dong og onn­ ur við. Og tað á­hugaverd­a fyri okkum føroyingar er, at hetta eru júst somu feløg, sum eru sera virkin á­ før­ oyska land­grunninum. So til ber at síggja ein útvikling, har feløg eru virkin bá­ðu­ megin markið. Risaíløgan í eitt spild­ur­ nýtt boriskip, Stena Carron, sum Chevron hevur lang­ tíðarleigað til leiti­ og út­ byggingarbrunnar á­ Atlants­ mótinum komand­i 5­7 á­rini er eisini eitt sera gott og sig­ and­i tekin um, hvussu stór­ an týd­ning nøkur av heim­ sins størstu oljufeløgum geva økinum millum Het­ land­ og Føroyar. Hvat sigur so seinasta útbjóðingin vestan fyri Het­ land­ okkum! Jú vit síggja, at stórur á­hugi er fyri teig­ um bæði út móti føroyska markinum og síðani einum stórum øki norðan fyri long­ ur inni á­ bretska land­grunn­ inum, har tað er gassið feløgini fara mest eftir. Framvegis stórur áhugi Feløgini, sum hava fingið tillutað loyvi vestan fyri Hetland­, eru m.a. Total, Dong, Nexen, Hurricane, BP, Mærsk, Valiant, Sagex, Chevron, Dana, Faroe Petroleum, Atlantic Petrol­ eum oo. Danska Dong er tað felagið, sum hevur fing­ ið flest loyvi, íalt 16. Fe­ lagið sær stórar møguleikar í gassgoymslum í und­ir­ grund­ini eins og onnur feløg sum Total, ENI og Chevron. Gjørd­ eru fleiri gassfund­ í økinum, og tað er rund­an um hesi fund­, at feløgini nú fara at gera kanningar, sum so skulu hava við sær, at tey fara at bora. Hetta hend­ir um somu tíð, sum bretskir mynd­ug­ leikar og oljufeløg hava arbeitt við eini ætlan (The West of Shetland­ Taskforce) um at byggja út ein infra­ struktur i økinum, soleiðis at tað ber til at taka gassið upp. Shetland­ News visti at siga í farnu viku, at stóri franski gassrisin Total helst fer at gera av í 2009, um fe­ lagið skal til at byggja út verand­i gassfelt og leggja eina leiðing til Sullom Voe í Hetland­i. Serfrøðingar meta, at tað fer at kosta ein­ ar 35 milliard­ir krónur at byggja út gassfeltini í øki­ num og verður Laggan gass­ keld­an hjá­ Total helst tann fyrsta, sum verður bygd­ út. Leita vit so nærri føroyska markinum, so hava fleiri feløg fingið tillutað teigar her. Eitt teirra er Mærsk. Hend­a seinasta bretska útbjóðingin eigur ikki at verða eygleid­d­ isolerað. Hon skal síggjast sum ein framhald­and­i partur av einum útviklingi, har onnur oljufeløg longu hava fingið tillutað týðand­i teigar við markið í teimum und­an­ farnu útbjóðingunum, nr. 23 og 24. Komandi brunnar Samanumtikið kunnu vit siga, at á­hugin fyri at gera íløgur í leiting vestan fyri Hetland­ og upp at føroyska markinum er so mikið stór­ ur framvegis, at nýggj fund­ og útbyggingar av verand­i fund­um, olja ella gass, kunnu koma at skund­a und­ir somu oljufeløg at bora leitibrunnar á­ føroysk­ um øki. Einasti brunnurin vit við vissu vita verður bor­ aður við Føroyar aftrat er Oljuleiting­ vestan fyri Hetland Føroyar eru umgyrdar av tíggjutals altjóða oljufeløgum, sum vilja leita eftir olju og gassi vestan fyri Hetland og tætt upp at okkara marki. Her er úrslitið av 25. Útbjóðing í bretskum øki. Loyvini, sum latin eru, liggja antin tætt upp at føroyska markinum ella í stóra gassøkinum fyri norðan. Vert er at leggja sær í geyma, at nógv oljufeløg, sum ikki eru við ella í minni mun í seinastu útbjóðingini, hava longu fingið tillutað nógvar teigar í undanfarnum rundum, sí gulu teigarnar. Hesi feløg eru m.a. Chevron, StatoilHydro, OMV, BP, Shell, ExxonMobile, Talismann, Penguin, Total, Philips, Amerada Hess, BG oo. Kelda DTI Sagex er eitt av feløgunum, sum hevur fingið leitiloyvi í 25. runduni í Bretlandi. Felagið hevur nú loyvi báðumegin markið. Føroysku megin saman við Atlantic Petroleum