mánadagur 24. november 2008síða 13

Nr. 226 - 24. november 2008 13 Spurningurin er, hví HH øsir seg so upp um eina viðmerking, sum eg skriv­ aði um túrin hjá Jørgen Niclasen í Íslandi? Hvørji eru ørindi hansara? Loyvt er at spyrja, tí har man liggja meira aftanfyri, enn mínar smáu viðmerkingar Fyrst má eg siga, at tað er løgið, at hann brúkar ein tiltaluform, eins og hann yvirhøvur ikki kendi meg. ”Ein, ið nevnir seg Rolf Guttesen…” Tað er ikki meira enn nakrar vikur síðani vit møttust úti á Reyni, hann tosaði um lása­ smiðir, eg fortaldi honum um byggiháttin við bind­ ingsverk og flensburg­stein­ um í Egholmshúsi í Reyna­ garði, vit stóðu beint undir. Eg trúði tá, at hann visti, hvønn hann tosaði við. Eg havi kent Høgna síðan hann varð føddur. Spilla út, ótespiligt? Eg kallaði Jørgen Niclasen óroyndan, og tað er hann. Nýggjur sum floksformað­ ur, og nýggjur sum lands­ stýrismaður í uttanlands­ málum. Eg kallaði hann lærling, og einki ilt er í tí. Ein lærlingur hevur – sum oftast – evnini og hugin at læra. Kanska síggja vit Jørgen sum útlærdan svein um nøkur ár? Politikarar eru og vilja gjarna vera almennir persónar Eg havi ”spilt navngivin og ónavngivin tjóðveldisfólk út”. HH man vera blivin nakað fíntfølandi eftirhond­ ini. Eg havi kritiserað politikkin hjá Tjóðveldis­ flokkinum. At man so noyð­ ist at nevna persónar, sum bera politikkin fram, tað kann ikki vera ”útspilling”. Tað má vera so, at fólk, sum alment fara upp í poli­ tikk, arbeiða, skriva og tala fyri hesum, tey mugu vænta og tola at fáa aftursvar. Politikkarar eru almennir persónar, og royna sjálvir – sjálvandi – at blíva so ”almennir” sum gjørligt. Eisini er tað loyvt at viðgera søguligar persónar, sum hava ført seg fram. Nøvn, sum hava borið ein politikk fram. Annars kann man ikki ”læra av søguni”, sum er ein vanligur og skilagóður talimáti. Eg havi ikki útspilt ”fólk, ið eru farin higani av fold”. Tað sum helst pínir HH er, at eg fyri einum tveimum árum síðani vísti á, at Jóannes Patursson í 1930­ num hevði tætt samband við fascistiskar bólkar í Norra, millum annað við Adolf Hoel. Og tað kann dokumenterast! Eg havi ikki spilt íslendsku tjóðina út HH tekur ”frástøðu frá hesi útspilling av .. íslendsku tjóðini”. Nei, nú dugi eg slett ikki at fylgja við. Eg havi skrivað um íslendskan politikk, og sendistovurnar. Eg fari at biðja harra Hoy­ dal greiða lesarum frá, hvar og hvussu eg havi spilt íslendsku tjóðina út. Tað kundi aldri fallið mær inn. Ikki skilagott við sendistov­ um í íslendskum hølum Ørindi míni vóru at siga, at tað ikki er skilagott at hava sendiumboð í somu stovu, sum eitt fremmant land. Eitt annað suverent land, sum hevur síni áhugamál at røkja. Eitt land, sum Føroyar stríðist við, bæði um tilfeing­ ið í havinum, og um sølu­ marknaðir. Eitt er í veitslu­ talum at røða um ”brøðra­ tjóðir”, annað er at tryggja egnar strategiskar interessur. Politiskt neyðarróp frá Høgna Hoydal Men hví øsir HH seg upp og forsvarar ein landsstýris­ mann úr Fólkaflokkinum? Mín vurdering gongur tann vegin, at hetta er eitt polit­ iskt neyðarróp frá HH. Hann er politiskt í dýrastu neyð. Hansara fullveldislands­ stýri saman við Anfinn Kalsberg, spældi fallitt. HH bleiv kasseraður av Anfinni. CHE­landsstýrið saman við Jóannes Eidesgaard spældi eisini fallitt. HH bleiv koyrdur við skoðs­ málinum: óálítandi. Tjóðveldi í politiskari oyðimørk Kasseraður tvær ferðir, av bæði høgra og vinstra er ein politisk katastrofa fyri HH persónligt. Ikki minst tí fólk í flokkinum duga at síggja, at skal Tjóðveldis­ flokkurin aftur sleppa upp í part, so skal ein nýggjur formaður til. HH berjist fyri sínum politiska lívi. Tí krøkir hann seg upp í Fólkaflokk­ in, sum í løtuni hevur ”ein óroyndan lærling” sum formann. Jamen, hví øsir Høgni Hoydal seg upp? Rolf Guttesen Felagið Valcon hevur gjørt eina fíggjargreining av før­ oyska sjúkrahúsverkinum. Orsøkin til tað er, at Tjóð­ veldi og Miðflokkurin í CHE­samgonguni ikki fram­ haldandi kundu liva við áhaldandi meirnýtslu, yvir­ trekkum, eykajáttanarum­ bønum og framskrivingum av yvirdráttum. Nú frágreið­ ingin, á 80 síður, er liðug og almannakunngjørd, er greitt, at landsstýrismaðurin Hans Pauli Strøm lesur hana sum hin versti lesur Heilagu Skriftirnar. Útvarp­ ið er sjálvandi preparerað í góðari tíð, nú einasti polit­ iski, ella rættari partapolit­ iski, boðskapurin er, at før­ oyingar brúka minni fíggj­ arliga orku til sjúkrahús­ verkið enn grannarnir gera. Javnaðarflokkurin og lands­ stýrismaðurin kreeraðu stuntið, og heimastýrisradio­ foniin legði seg fram eftir rommum, og kíkaði subjekt­ iva boðskapin karráan. Niðurstøðan í kanningini er ein lemjandi atfinning av landsstýrismanninum, umsitingini í ráði hansara og ditto í sjúkrahúsverki­ num. Endasalutturin í niðurstøðuni, ið er skrivað á síðu 1, harvið rímiliga ásýnilig, er soljóðandi á donskum: ”Under budget­ analysens givne forud­ sætninger bør der derfor være væsentlige proces­ og ressourcemæssige for­ bedringsmuligheder fra den politiske budgetpro­ ces til den daglige styring af sygehusenes økonomi. Sammenfattende er det vurderingen, at der er et ikke ubetydeligt potenti­ ale for øget budgetdisci­ plin, større overblik over udgiftsdrivende faktorer, bedre styring og øget produktivitet.” Landsstýrismaðurin, og harvið flokkur hansara, eru komin í dýrastu neyð av kanningini. Alment sleppur hann í mikrofonhaldarínum at tosa elegant um alt annað enn tað, sum kanningin snýr seg um. Tað tykist, sum ongin er førur fyri at seta honum spurningar í mun til tað sum kanningin er gjørd um og til. Einfaldi boðskap­ urin er nú, at vit brúka minni orku til sjúkrahúsverkið enn danir, íslendingar o.a., hetta snýr kanningin seg als ikki um, og tað var heldur ikki ætlanin við henni. Hon snýr seg heilt einfalt um, hvussu fíggjarstýringin í verkinum, heilt frá landsstýrismanni­ num, út í liðirnar á sjúkra­ húsunum, stendur, í mun til játtaða fíggjarkarmin á løg­ tingsins fíggjarlóg. Onki annað. Niðurstøðan oman­ fyri er ein lemjandi kritikkur í mun til hendan spurningin, sum var ætlaður skuldi svarast, og er svaraður. Hvussu kvaliteturin á føroyskum sjúkrahúsum er í mun til aktuellu játtanina vita vit ikki. Tann kanning­ in er ikki gjørd, tað átti hon at verið alt fyri eitt, soleið­ is at politikkararnir, sum skulu játta peningin, veru­ liga vita, hvussu játtan og kvalitetur, í einum og sama høpi, standa í mun til tey londini, sum landsstýris­ maðurin selektivt, parta­ politiskt subjektivt og við ongum grundmateriali er farin at gera seg klókan uppá í fjølmiðlunum. Kann­ ingin sigur greitt, at lands­ stýrismaðurin als ikki hevur fyrisitið sítt embætið á nøktandi hátt. Jóannes Eidesgaard megnaði onki at gera við partamannin, hvørki í fyrru ABC­sam­ gonguni, tíansheldur í CHE­samgonguni og nú er spurningurin bara, um Kaj Leo torir at nema HPS við einum klova, ella rættari, um hann sleppur til tað fyri Javnaðarflokkinum. Tað spyrst um livst. Partapolitisk sjúka komin í fíggjarstýringina tóRbjøRn jacobsen Í hesum døgum lesa og hoyra vit nógv um fólk, bæði í Føroyum og uttan­ lands, sum knógva undir altjóða kreppuni. Her heima hoyra vit dag og dagliga um hópuppsagnir í fiskivinnuni bæði á sjógvi og landi, um tey í Suðuroynni, sum ikki sleppa til arbeiðis, um tey á Kósini, sum óttast fyri at missa arbeiði, um fiski­ menn sum flýggja av landi­ num, um uppsagnir í byggi­ vinnuni og nógvar aðrar syrgiligar søgur. Mitt í øllum sorgarleiki­ num skulu vit eisini lesa um ein almennan stjóra, sum skrivar síðu upp og síðu niður, meðan hon grætur um sína soltnu løn áljóðandi 39.215,79 pluss 15% í eftirløn. Ikki sørt niðursetandi samanber almenni stjórin sína løn við eina arbeiðs­ mannaløn. Hetta tí, at hon skal eitast at arbeiða um­ leið 70 tímar um vikuna. Almenni stjórin samanber seg við føroyska arbeiðaran, sum í dag líður undir hótta­ fallinum av altjóða krepp­ uni. Hesin sami arbeiðarin vildi óivað fegin sloppið at arbeitt 70 tímar um vikuna, eins og Elin. Serliga nú tað stundar ímóti jólum. Men arbeiðarin skal vera glaður, um hann yvirhøvir fær eina arbeiðsviku áljóðandi 40 tímar. Almenni stjórin gloymir, at hesin sami arbeiðarin, sum hon so niðrandi saman­ ber seg við, bæði skal gjalda lønina hjá Elin, samstundis sum arbeiðarin skal bera byrðarnar av kreppuni. Kreppuni, sum Elin óivað ongantíð kemur at merkja nakað til. Å stakkals Elin Heinesen! Kitty May ellefsen Nakað soleiðis minnist eg eitt orðafelli. Og um eg minnist hetta rætt, so sigur tað alt um mína kenslu eftir lansfundin hjá Javnaðarflokkinum 14. og 15. november í Klaksvík. Var ikki meira enn rættiliga vaknaður eftir landsfundarveitsluna, tá Jógvan Arge, tjóðveldis­ maður í Havn, rópti út um geilar, hvussu skakaður hann var um tey úttalilsir, sum fallin vóru á lands­ fundinum hjá Javnaðar­ flokkinum um Tjóðveldi. Og so var helst kreppu­ fundur í tingbólkinum hjá hesum sama flokki um hetta mál. Úrslitið gjørdist, at Sjúrður Skaale vegna skelkaða tingbólkin kom við enn einari fordøming av landsfundi Javnaðar­ floksins, sum allan vegin ígjøgnum hevði tosað niðrandi um tey. Endaligi trumfurin varð spældur hósdagin, tá ein danskløntur embætis­ maður, sum helst hevur høgt starv í stjórnini hjá Tjóðveldi, í bløðunum greiddi okkum øllum frá, at ”gjøgnumgangandi á landsfundinum hjá Før­ oya Javnaðaðarflokki vóru skuldsetingarnar og runublaking móti Tjóð­ veldinum” Eg má siga, at eg kenni meg illa við. Eg var á landsfundinum hjá Javnaðarflokkinum alla tíðina, men eg kenni onki av øllum hesum aftur. OK, formaður floksins endurtók, at vantandi álit millum hann og formann Tjóðveldis var orsøkin til, at CHE samgongan slitn­ aði, men í sama andadrátti segði hann, at samstarvið við hini landsstýrsfólkini og tingmanning Tjóð­ veldisins vóru stak góð. Men alt annað, ið síð­ ani er ført fram, er so langt úti, at man stendur spyrjandi og yppur øksl. At skjótt fyrrverandi varaborgmeistarin í Havn er í ringum skørðum eftir nirðrandi valið, har hann ”bert” gjørdist nr. 3 mill­ um tey, ið vórðu vald, kann man kanska skilja. Men at Sjúrður Skaale, sum vanliga førir seg fram sum tann mest reiði­ ligi politikarin í Føroyum, og tekur sær rætt at revsa øll onnur fyri óreiðiligheit, soleiðis loypir upp í óðum verk­ um, skilji eg als ikki. At so hesin danski embætismaðurin loypur upp á tjóðlegg fyri so at detta niður aftur á lang­ legg, er kanska meira skilligt. Hetta er ikki fyrstu ferð, at hann skjýt­ ur til høgru og vinstru uttan mál og mið, so har er ikki nakað nýtt undir sólini! Samanumtikið kunnu vit bert enn einaferð taka saman um Tjóðveldið: Ússaligt! Mangur veit frá Ólavi kongi at siga, men hevur ikki sæð hann sofus Debes johannesen viðmerkingar