fríggjadagur 5. desember 2008síða 12

12 TÍÐINDI Nr. 235 - 5. desember 2008 Føroysku rækju skip- ini, sum hava verið úti stongd í kanadisku havn unum í longri tíð, hava týdning fyri Ný Foundland, nú tey aftur kunnu legg ja veiðina upp og keypa útgerð har yviri. - Men tað er stórur munur á nú, og tá nógv skip, eitt nú føroysku salt fiska- línu skipini, komu hig ar. Tá høvdu ikki bara landararnir ar beiði, men eisini tey, sum stóðu við barr diskarnar, sigur havnar maðurin, Martin Andreasen bros andi SAMRØÐA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo 53 ára gamli Martin Andrea- sen úr Havn hevur búð yviri í Harbour Grace í Ný Found- landi í 20 ár. Hann er giftur har yviri, og Martin og konan eiga saman eina 17 ára gamla dóttir. Kona og dóttir hava bert verið í Før- oy um einaferð øll hesi ári, men Martin plagar sjálvur at vera í Føroyum umleið triðja hvørt ár, tá skipið, hann er við, er á beding. - Eg fylgdi við rækju- trolaranum Fame í sínari tíð, tá hann endaði í Kanada. Helm ingurin av manningini skuldi vera kanadisk og helm ingurin føroyingar. Martin sigur, at í eitt ella hálvt annað ár sigldi hann har yviri og ferðaðist mill- um Kanada og Føroyar, men sum tíðin leið, fann hann sær konu í Ný Found- landi. Tey búsettu seg í Har- bour Grace, har nógvir før- oy ingar gjøgnum ár og dag hava verið. Verfaðir fiskimaður - Pápi til konu mína er úr St. Pier í Ný Foundlandi, sum er franskt. Hann sigldi í sínari tíð saman við fleiri før oy ingum í Kanada, eitt nú við Hvítanesi og Hvilt- enni. Honum dámdi væl føroyingarnar, og teir hildu nógv av honum. Verfaðir kennur soleiðis nógvar føroy ingar, sum framvegis vitja hann, tá teir eru í landi. Ein føroyskur fiskimaður var soleiðis og vitjaði hann í gjár, tá eg tosaði við hann í telefon. Verfaðir plagar at fáa tár í eyguni, tá hann sær føroyingarnar aftur. Spurdur, um aðrir før- oying ar eisini búgva um hansara leiðir í Ný Found- landi, sigur Martin, at hov- bingurin, Arnbjørn Hamm- er, er ein – og Hallur Anthonius sen av Toftum ein annar. - Tað er stuttur teinur ímill um okkum tríggjar, kanska einar 10 minuttir í bili til Hall, sum býr í bý num Carbounear. Arn- bjørn býr eisini her í Har- bour Grace, sum er ein býur við eini 5.000 fólkum. Vit síggjast javnan, tá vit eru heima í senn. Martin sigur, at Arnbjørn var ein av monnunum, sum í síni tíð fylgdu við Fame til Kanada, men hann búsetti seg seinni í Harbour Grace. - Hallur siglur við gamla Ango. Hann er giftur, og tey eiga eina dóttir. Hann vísir á, at tá føroysk skip eru inni í Ný Found- landi, fáa teir javnan vitjan – og ofta eisini føroyskan mat frá føroysku sjó- monnunum. - Arnbjørn hevði soleiðis fingið turran fisk og spik í vikuni, nú føroysk skip eru inni har yviri. Rækjur og svartkalvi Martin Andreasen siglir við einum stórum kanadiskum/ donskum rækjubáti við tofta manninum, Williami Han sen, sum skipara. - Atlantic Enterprise er ein lutfalsliga nýggjur bát- ur, sum lastar eini 670 tons av rækjum – ella eini 1000 tons av svartkalva. Hann sigur, at skipið í ár hevur havt loyvi at fiskað 7.000 tons av rækjum og stívliga 2.000 tons av svart- kalva – alt í kanadiskum sjógvi. Martin siglir vanliga sum verksmiðjuleiðari, men hevur eisini eina naviga- tións útbúgving, sum liggur onkustaðni ímillum heima- skipara og skipara – eftir føroyskum mátistokki. - Eg eri onkran túr við sum stýrimaður, men mær dámar betri á verksmiðjuni enn á brúnni. Hann letur annars væl at gongdini við fiskiskapi í kanadiskum sjógvi, og hann letur eisini væl at inn tøku- viðurskiftunum hjá mann- ingini. - Vit eru nakrir umborð, sum eru fastløntir. Tú kanst altíð hugsa tær meira, enn tú fært, men vit hava góða fortjenastu. Eg vænti, at part urin hjá dekkara í ár man liggja um einar 400.000 krónur. Túrarnir hjá Atlantic Enter prise liggja vanliga um einar 3-4 vikur hvør, og menn eru vanliga umborð í tveir túrar – og síðan í landi í tveir. Tá teir eru á svart- kalva veiði, kunnu túrarnir Føroyingur búð í Ný Foundlandi í 20 ár: - Eg vil heimaftur til Føroya ” … Tað er væl bíligari at liva í Harbour Grace, enn tað er í Føroyum, og skatturin har er eisini væl lægri. Bensin og olja kosta umleið ein helming av tí, tey kosta í Føroyum… Eingin keypir bil Fíggjarkreppan í Íslandi ger, at íslendingar eru at kalla givnir at keypa bilar. Hagstovan í Reykjavík sigur, at í november vórðu 123 bilar skrásettir fyri fyrstu ferð, og so lítið hevur hetta tal ikki verið, síðani hagstovan fekk uppgávuna í 1995. Ellivu teir fyrstu mánaðirnar í ár vórðu 12.231 nýggir bilar skrásettir, og tað er 42,3 prosent færri enn somu mánaðir í 2007. Hinvegin vísa hagtølini, at íslendingar brúka gjaldskortið meiri nú enn fyrr. Frá januar til oktober brúktu teir gjaldskortið 3,9 prosent meiri enn somu mánaðir í fjør. Studentaskúli í Klaksvík fyri ítróttarfólk Klaksvíkar - Norðoya - kommuna kann bjóða seg fram at byrja komandi skúlaár og søkja um loyvi frá Mentamálaráðnum at hava 5 royndarár við studentaskúla fyri ítróttarfólk, skrivar Magna Thomassen, lærari í grein í bløðunum. Klaksvík hevur bestu tilboð og umstøður til okkara ítróttarungdóm, ið ynskir at taka studentsprógv og samstundis mennast ítróttarliga. Um Klaksvík bjóðar seg fram at taka inn 4 flokkar á studentaskúla, so kann tað lættliga lata seg gera, um gjørt verður sum í øðrum londum, har teir yngstu flokkarnir eru í smáum eindum fyri seg sjálvar. Sambært Magnu Thomasen kann Klaksvíkar - Norðoya - kommuna bjóða seg fram at byrja komandi skúlaár og søkja um loyvi frá Mentamálaráðnum at hava 5 royndarár við studentaskúla fyri ítróttarfólk.- Uttan iva er ein slíkur studentaskúli eitt stórt ynski hjá okkara ungdómi, og ongastaðni liggur hann betur enn mitt í ítróttarbýnum Klaksvík, sigur hon.