fríggjadagur 5. desember 2008síða 20
‹ fyrra síða allar 119 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
20
Nr. 235 - 5. desember 2008
Hanus Kamban
Eru muslimar óndir?
Edgar Allan Poe heldur fyri, í
síni gitnu kosmologi Eureka, at
einaferð fer menniskjans tilvera
at vera “tann hjá Jehova”. Upp
ímóti hesi hugsan ber til at seta
eina øðrvísi staðfesting - so væl-
kenda, at hon mest minnir um
fótatraðk – nevniliga hana, at
tekniskur framburður og andalig
menning ikki fylgjast at. Prome-
theus, segði tann gløggi Arthur
Koestler, heldur kós móti stjørnu-
num, við einum swastika-merki í
hjartanum.
Rákið í heiminum í dag tykist
bera prógv um sannleikan í hesi
hugsan. Eftir forsetavalið í USA
er undirtøkan fyri tí gamla –
rasistiska og antisemitiska –
felagsskapinum Ku Klux Klan
vaksandi. Nøkur ár herfyri frætt-
ist, at fordómar móti jødum vóru
vaksandi í Europa.
Men eisini ein annar bólkur
hevur nú í nøkur ár fingið for-
dómanna skammarblett á seg. Eg
hugsi her um limir í tí triðju
monoteistisku trúargreinini,
Islam, og um ættina hjá Muham-
med, arabarar. Muslimar verða í
dag av mongum fólkum hildnir
at vera óndir. Kendir menn, eisini
her hjá okkum, umrøða uttan at
blunka hesi fólk niðrandi. Á eini
stevnu í 2002 hjá The Southern
Baptists í Florida kallaði ein
fyrrverandi leiðari, Jerry Vines,
Muhammed “ein devulsbesettan
pedofilan”. Fólk í túsundatali
klappaðu hugtikin.
Niðurstøðan tykist greið. Mus-
limar og arabarar eru, í huganum
á mongum, partur av eini lægri
útgávu av mannaættini.
Tann loyvda píningin
Tá ið tað ber til at varpa út slíkar
fíggindamyndir, uttan at nakar
mælir ímóti, er tað kanska, tí at
vit hava gloymt okkara egnu
nýggjaru søgu. Tí nettupp hetta
slag av demoniserandi fordómum
breiddu nazistisk propagandatól
út í 30-árunum og undir seinna
heimskríggi.
Undirritaði hevur sæð filmar,
sum Joseph Goebbels læt fram-
leiða, sum skuldu geva fólki
upplýsing um pólskar jødar. Teir
vórðu vístir fram sum verandi
fátækir, skitnir, fullir í lúsum,
grammir og óndir.
Tað tykist við øðrum orðum,
sum nøkur okkara, uttan at vita
av, hava latið eina sjeyti ára
gamla nazistiska menniskjamynd
rína við okkum, og sum vit nú
føra hetta bílætið yvir á eitt nýtt
trúar- og mentanarsamfelag.
Avleiðingarnar av hesi gongd
eru álvarsamar. Hevur tú fyrst
lýst ein bólk av menniskjum sum
“undirmenniskju”, kanst tú fara
við teimum hareftir. Í USA vórðu
í 2002 bæði tann triðja Geneve-
samtyktin og tann 700 ára gamla
grundreglan um “habeas corpus”
(rættin til at koma fyri ein dóm-
ara stutt eftir handtøku) avtikin. Í
skjóli frá hesum løgfrøðiliga
kvetti vórðu og verða í dag mus-
limar og arabarar í stórum tali
handtiknir, fongslaðir og píndir,
eisini um teir eru púra ósekir.
Kókað livandi
Ikki sjáldan verður hetta gjørt
við tí snildu úbjóðing sum í USA
verður rópt “rendition”. Hetta
merkir, at sjálvt tað skitna arbeið-
ið – píningin – verður framt í
londum sum Egyptalandi, Sýra
ella Saudi-Arabia. Hvussu víð-
gongd slík píning kann vera,
sæst, um vit fara til eitt land sum
Usbekistan. Í hesum landi, sum í
nøkur ár varð útvalt til at vera
eitt serligt vinarland hjá USA, er
dokumenterað, at fólk verða
kókað til deyðis.
Men hetta nervar okkum ikki.
Vit sova okkara søta svøvn,
fullvís í, at slíkur atburður móti
okkara næsta er í lagi, tí tað eru
tey røttu – undirmenniskjuni –
sum verða soleiðis viðfarin.
Tey kristnu og jødarnir
Men her tykist tað, sum vit í
vesturheiminum hava gloymt
okkurt. Av røttum eru vit eisini í
dag hørm og uppøst um, at árini
1933-45 blivu 6 milliónir jødar
myrdir. Men tann lítið hugaligi
sannleikin er, at tað vóru ikki
muslimar, sum framdu hesa
brotsgerð. Tað vóru vit, tað
mentaða Europa. Adolf Hitler var
ikki kristin maður. Men tann
gróðrarbotnur, sum hansara ætlan
spretti úr, var tann kristna
siðmenningin.
Antisemitisman hevði í øldir
trivist væl, fyrst millum katolikk-
ar og seinni millum trúbótarfólk.
Martin Luther, sum íbirti trú-
bótina og framvegis er tað mæt-
asta navnið hjá hesi rørslu, førdi
í sínum borðtalum fram tankar
um jødarnar, sum Hitler og hans-
ara harkalið í næstan bókstav-
ligari merking gjørdu til veru-
leika. Í eini sending í sjónvarpi-
num fyri stuttum um jødanna
søgu, varð ført fram av einum
serfrøðingi, at bíblian goymir í
sær tann kjarna, sum gjørdi jøda-
týningina í Týsklandi møguliga.
Ísrael
Vit í vesturheiminum høvdu og
hava alla orsøk til at skammast
um tey morð og tann yvirgang,
sum vórðu framd í fyrru helvt av
20. øld, og um ta rót, hesar ræðu-
ligu hendingar høvdu í okkara
kristnu trúgv og mentan. Av
somu grund var tað okkum ein
lætti, at eitt ríki bleiv sett á stovn
í 1948, sum skuldi vera grið-
staður hjá heimsins jødum. Tað
nýggja landið í Miðeystri – Ísrael
– hevur av somu orsøk fingið
serliga vælvild frá USA og
londum í Europa.
Meðan tey sár, vit sjálvi høvdu
elvt, vóru um at vera grødd, og
tann sorgarsøga, vit vóru atvold
í, varð skapt um til eina gleði-
søgu, gloymdu mong okkara eitt.
Í Palestina búði frammanundan
eitt fólk, ein tjóð, við síni egnu
mentan, sínum máli og síni søgu.
Lukkulig um, at søgan fekk ein
góðan enda, lótu vit eyguni aftur
fyri tí sannroynd, at medaljan
hevði eina sera ónossliga rangu.
Men Ísrael er eitt í mongum lut-
um framkomið ríki, og tess
nýggjara ættarlið av søgufrøð-
ingum hevur víst hesi baksíðu
ein vaksandi áhuga.
David Ben-Gurion
Tá ið undirritaði var ungur, vóru
tað mong okkara, sum hávirdu
politikarar ella herovastar sum
David Ben-Gurion, Goldu Meïr,
Moshe Dayan og Yigal Allon,
fyri bara at nevna nøkur dømir.
Men eftir at søgufrøðingar hava
kannað Ísraels nýggjaru søgu,
hevur myndin av hesum reyst-
kappum fingið ein fjølbroyttari -
og flekkutari - dám.
Tak hetjuna yvir øllum hetjum,
Ben-Gurion, sum var Ísraels
fyrsti forsætisráðharri. Tað vísir
seg nú, at hesin maður, mong ár
áðrenn hansara ríki varð sett á
stovn, hevði sett sær sum mál at
ræna jørð og land frá teimum
arabarum, sum áttu tað, og at
reka teir burtur úr sínum ríki.
Fyri at rættvísgera sín politikk
breiddu hann og felagar hansara
út ta mýtu, at einki palestinskt
fólk var til.
Politikkurin hjá hesum manni
og hansara lagsbrøðrum var við
øðrum orðum eitt fullgott dømi
um tað, vit í dag rópa etniska
útreinsan. Ben-Gurion, sum frá
1941 rópti henda politikk
“transfer” (t.e. flyting), duldi ikki
fyri síni æltan og segði bart út, at
henda burturflyting neyðturviliga
mátti vera “eirindaleysur
tvingsil” (ruthless compulsion).
Hesin politikari og statsmaður,
dyrkaður í vesturheiminum sum
mætur demokratur og javnaðar-
maður, var, hvat hansara
politisku framferð viðvíkir, í
roynd og veru ein ísraelskur
Milosevitj.
Krossferðin móti Iran
Hetta mál er eitt gott dømi um ta
vídd av virtual reality, sum
eyðkennir okkara fjórða stats-
vald. Tí hóast m.a. bæði Benny
Morris og serstakliga Ilan Pappe
(í bókini The Ethnic Cleansing of
Palestine, Oneworld, 2006) hava
greitt væl og virðiliga frá hesum
viðurskiftum, hava vesturlendskir
miðlar ikki rættað sína følsku
idealmynd av David Ben-Gurion.
Eitt annað dømi um sama
tykisheim er umrøðan av Iran og
av vesturheimsins politikki
mótvegis hesum ríki. Vit lesa ella
hoyra í heilum um, at USA og
Ísrael hava í hyggju at loypa á
hetta landið. Sum orsakir til eitt
kríggj móti tí gamla persiska
ríkinum verður nevnt, at iranar
vilja framleiða kjarnorku, og at
tann iranski forsetin skal hava í
hyggju at beina fyri Ísrael.
Ruðuleikans verkfrøði
Sambært rithøvundinum Jonathan Cook hava heykar í Ísrael og USA leingi
virkað fyri at fáa alt Miðeystur at detta sundur
Martin Luther (1483-1546). Hansara antisemitisku borðtalur peika fram ímóti nazistanna
jødapolitikki