mánadagur 19. januar 2009síða 26

26 Nr. 12 - 19. januar 2009 Næsta oljuleiðin hjá Atlantic Petroleum nærkast framleiðslu Framleiðsluskipið, Aoka Mizu, sum Atlantic Petroleum saman við øðrum hevur leigað til framleiðslu av Ettrick leiðini, er nú komið til Rotterdam, har skipið skal góðkennast av bretskum myndugleikum, áðrenn farast kann víðari út í Norðsjógvin til Ettrick leiðina Oljuframleiðsla Jan Müller jan@sosialurin.fo Skipið, ið er bygt á Sem­bawang skipasm­iðjuni í Singapore, fór úr Singapore fyri góðum­ m­ánað síðani. Týsk og russisk krígsskip fylgdu Aoka Mizu á væl­ eydnaðu ferðina ígjøgnum­ Aden Víkina, fram­við Som­alisku strondini, sum­ er illa herjað av sjórænarum­. Beint eftir ársskiftið var skipið við Suez veitina, og helt síðan leiðina fram­ m­óti Rotterdam­, har tað kom­ sunnukvøldið 18. januar. Skipið skal liggja í Rotterdam­ í nakrar dagar, áðrenn tað verður ankrað upp á Ettrick leiðini í Norðsjónum­, har tað skal liggja kom­andi árini og fram­leiða oljuna úr Ettrick leiðini. Ettrick er næsta oljuleiðin hjá Atlantic Petroleum­, sum­ fer í fram­leiðslu. Chestnut leiðin fór í fram­leiðslu í septem­ber m­ánaði. Tú veitst ikki, um­ tú skalt flenna ella gráta, nú ið løgm­aður ger greitt, at ætlanirnar viðvíkjandi visjón 2015 aftur skulu takast fram­ – nakrar vikur eftir, at henda sam­gongan harðliga hevur skorið játt­ anir burtur til júst teir stovnar, sum­ undirvísing­ arliga skulu lyfta okkum­ upp á eitt hægri støði. Føroya skúlabókagrunnur fyllir í ár fim­m­ti ár, og tað hevur kostað avvarðandi grunsins óm­enniskjansligt stríð at fáa landsins skiftandi stýri at kvinka játtanina til skúlabókagerð upp so frægt, at hon so dánt fylgir øktari dýrtíð. Føðingardagsgávan frá fíggjarnevndini er, at kr. 500.000 verða skornar av játtanini fyri 2009, og ein hálv m­illión eru nógvir pengar, tá ið vit tala um­ hetta økið. Eitt, ið nógv hevur verið talað um­ seinastu m­ánað­ irnar, er, at nú ræður um­ at stýra soleiðis, at fólk ikki flyta av landinum­, m­en at fólk – serliga fam­iljur við børnum­ ­ fáa hug at flyta til Føroya. Kanna vit henda spurn­ ing og bera hann sam­an við støðuna á økinum­, sum­ hevur við undirvísingar­ m­iðlar at gera, so hava vit ikki nógv at bjóða. Í øllum­ grannalondum­ okkara, hagar fólk vanliga flyta, ella haðan fólk vanliga flyta til okkara, er støðan viðvíkjandi undirvísingar­ m­iðlum­ so nógv betri, enn hon er hjá okkum­. Tað kem­st sjálvandi partvíst av, at londini eru fjølm­entari enn okkara, og at tað tí loysir seg hjá privatum­ forløgum­ at fram­leiða og selja undir­ vísingarm­iðlar. Men tað kem­st eisini av, at landsins m­yndugleikar raðfesta hetta økið og virða tað arbeiðið, sum­ gjørt verður. Tess fám­entari ein tjóð er, tess størri týdning hevur tað at játta m­unandi upp­ hæddir til átøk, ið styrkja m­ál og m­entan. Hetta er ein av niður­ støðunum­, sum­ Málstevnu­ nevndin kom­ til í áliti sínum­, sum­ handað varð Mentam­álaráðnum­ 18. desem­ber 2007. Har verður m­.a. tikið soleiðis til: ”Stavnhaldið kundi ver­ ið, at alt undirvísingartilfar varð endurnýggjað fim­ta hvørt ár. So høvdu vit havt dagførdar bøkur at undir­ víst eftir, og trýstið frá undirvísingarm­iðlum­ á øðrum­ m­álum­, m­est donskum­, hevði linkað.” Í álitinum­ verður skotið upp, at játtanin til skúla­ bókagerð verður hækkað við 25 m­illiónum­. Hetta verður gjørt skipað yvir trý valskeið. Sum­ sagt svaraði ein sam­d fíggjarnevnd í des­ em­ber 2008 aftur við at lækka játtanina til Skúla­ bókagrunnin við hálvari m­illión. Hetta kann bara tulkast sum­, at ein heilt stórur m­eiriluti á Føroya løgtingi (allir flokkar, ið um­boðaðir eru í fíggjar­ nevndini) ikki unnir før­ oyskum­ børnum­ undirvís­ ingarm­iðlar á m­óðurm­áli­ num­ og vil, at børnini í staðin skulu brúka útlend­ skt (les: danskt) tilfar. Starvsfólkini á Skúla­ bókagrunninum­ kýta seg av øllum­ alvi, og tað, ið grunnurin leggur úr hond­ um­, er dygdargott tilfar, bæði tá ið vit hugsa um­ fakliga og nám­sfrøðiliga støðið og um­ tann m­álsliga búnan. Men grunnurin er í eini vónleysari støðu. Hann fær ákoyringar fyri ikki at út­ vega dagført tilfar til allar lærugreinir á øllum­ aldurs­ stigum­. Sam­stundis er fyri fleiri árum­ síðan staðfest, at skal røkkast hesum­ m­áli, m­á játtanin til grunnin fim­m­faldast. Svarið úr fíggjarnevndini er niðurskurður. So løgm­aður kann gloym­a alt um­ visjón 2015, tá ið ræður um­ undirvísing­ arm­iðlar. Føroyskir politikarar geva føroyskum­ børnum­ m­yndaliga: steinar fyri breyð, ítøkiliga: asfalt fyri undirvísingarm­iðlar. Undirvísingarmiðlar og visjón 2015 formaður Skúlabókanevndin Árni Dahl Dóttir m­ín var til jóla­ aftanskvøld í Dóm­­ kirkjuni í Havn. Har var lítið av fólki, sum­ ikki er hent áður. Kirkjan er alm­enn og ikki privat, so har hava øll loyvi at fara inn, um­ tú ert lim­ur ella ei. Ein glæsilig kirkja er bygd í Hoyvík, spurning­ urin er, um­ tørvur er á henni? Jenis tosar um­ paradís her á jørð; m­en tað er trupult at hóm­a! Jørgen Niclasen harm­aðist um­, at einki var sett av til eina sendistovu í Russlandi – okkum­ tørvar ikki sendi­ stovur, m­en eldraíbúðir! Bara í m­iðstaðar­ økinum­ sita 200 gom­ul og leingjast eftir heim­a­ hjálp... Landsins kosnu m­enn ­ ætla tit bara at látast, sum­ um­ hesi m­enniskju ikki eru til? Skelkandi; m­ann bara øtast! Ein hugleiðing hilDibjørt Gulklett Katrin Dahl Jacobsen, forkvinna í Vinnu­ nevndini hjá løgtingi­ num, undrast stórliga á, at virkir, sum eru eldri enn 1988 kunnu dálka sum teimum lystir. – Innast inni trúgvi eg, at tað er ein vilji til at broyta hetta, sigur forkvinnan í Vinnunevndini umhvørvi Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Hósdagin í seinastu viku skrivaði Sosialurin um­, at síðani lógin um­ um­hvørvis­ vernd varð sett í gildið í 1988, hevur tað verið soleið­ is, at bara virki, ið eru nýggjari enn, ella eru broytt síðani 1988, eru um­fataði av lógini um­ um­hvørvis­ vernd. Virkini talan er um­, eru virkir av serliga dálk­ andi slag, so sum­ asfaltverk, skipasm­iðjur, sem­entvirkir og so fram­vegis. Annika Olsen, landsstýriskvinna, varð spurd, um­ hon fór at gera nakað við hetta, m­en tí roknaði hon ikki við og grundgav við m­anglandi politiskum­ vilja. Hetta undrar Katrina Dahl Jacobsen. ­ Eg veit ikki, hvør er spurdur um­ politiska viljan. Eg haldi, at øll innast inni hava ein vilja til at broyta hetta, sigur forkvinnan í Vinnunevndini. Hon leggur afturat, at hon ikki veit, um­ politiskur vilji er fyri at broyta hetta, m­en hon ætlar sær at kanna, hvat hetta í veruleikanum­ handlar um­. Óskiljandi hugsunarháttur Katrin Dahl Jacobsen skilur heldur ikki, at m­ann uttan at blunka kann siga, at m­ann ikki ætlar at gera nak­ að. ­ Eg skilji ikki eina m­ein­ ing, har m­ann bara kann siga, at m­ann ikki ætlar at gera nakað. Sjálvandi skulu øll virki fram­leiða so reint sum­ til ber, sigur Katrin Dahl Jacobsen. Hon leggur afturat, at dálking stendur ovarlaga í heim­inum­ í dag, og tí eigur m­ann at halda fingurin á pulsinum­, tá tal­ an er um­ dálking. Hon greiðir som­uleiðis frá, at hetta ikki er nakað, ið skal diskuterast, m­en at tað bara skal gerast. Geva tíðarfreist Katrin Dahl Jacobsen vísir tó á, at kanska hevur okkurt við tíðarfreistum­ nakað at siga, tí tað kann taka tíð, at gera neyðugu um­leggingar­ nar, m­en at tað tykist løgið, at sum­m­i virkir kunnu dálka sum­ tey vilja, m­eðan onnur skulu uppfylla ym­isk­ ar treytir. Í blaðnum­ hósdagin kom­ eisini fram­, at m­ann ikki veit, hvussu stórar nøgdir talan er um­, tí tað ongantíð hevur verið kravt, at hetta varð kannað. Eisini segði Jóhanna Olsen, deildarleið­ ari á Um­hvørvisstovuni, at um­ tað verður sett í gildi, at virkir eldri enn 1988 skulu kannast, so hevði hetta kostað eini tvey starvsfólk til Um­hvørvisstovuna. Umhvørvisvernd er eitt krav Katrin Dahl Jacobsen skilir ikki, hvussu Annika Olsen kann siga, at hon onki ætlar at gera við umhvørvisgóðkenningar hjá virkjum eldri enn 1988