týsdagur 20. januar 2009síða 13

Nr. 13 - 20. januar 2009 13 Norðurlendskt saman­ hald og innanlands sam­ haldsfesti, har tey sterk­ astu lyfta tyngstu byrð­ arnar. Hesi saman við almennum íløgum í byggi­ virksemi og viðlíkahaldi av almennum bygningum, eru bestu vápnini móti áleikandi fíggjarkrepp­ uni. Tað vóru norður­ lendsku Javnaðarflokk­ arnir samdir um á fundi í Helsinki í farnu viku Tíðindaskriv Í farnu viku vóru John Jo­ hannessen, form. Javnað­ar­ floksins á tingi, og Eyð­gunn Samuelsen, løgtingskvinna og fíggjarnevnd­arlimur, á fund­i í Finnland­i saman við­ umboð­um fyri hinar norð­ur­ lend­sku Javnað­arflokkarnar. Nógv tíð­ varð­ brúkt upp á avbjóð­ingarnar, ið­ fíggjar­ kreppan hevur við­ sær, og leiklutin hjá Javnað­ar­ rørsluni at syrgja fyri, at fólk ikki koma illa fyri orsakað­ av kreppuni. Samfelagið­ stend­ur fyri broytingum. Og skulu vit vend­a gongd­ini, soleið­is at talan verð­ur um broytingar, sum í síð­sta end­a hava eitt betri samfelag við­ sær, er neyð­ugt at tryggja, at øll hava møguleika at luttaka í samfelagnum. Avbjóð­ingin er at skapa tryggleika. Tí tað­ eru bert trygg menn­ iskju, ið­ vilja broytingar og sum eru før fyri at tillaga samfelagið­. Grund­arlagið­ und­ir øllum tillagingum má vera eitt samhald­sfast samfelag, har øll eru við­ til at lyfta í felag, og har tey sterkastu lyfta tyngstu byrð­arnar. Byggja vit ikki á hend­an grund­­ vøllin, kann fíggjarkreppan uttan iva fáa álvarsligar avleið­ingar fyri samfelagið­. Politiska skipanin og sjálvsagt serliga Javnað­ar­ flokkarnir hava ábyrgd­ina av at stinga hend­an leistin út í kortið­. Tað­ gerst millum annað­ við­ økja um leiklutin hjá tí almenna, soleið­is at land­ið­ byrgir upp fyri sveiggjunum í marknað­inum og óhepnu avleið­ingunum av tí grískna og púra óstýrd­a neoliberalistiska marknað­i­ num, vit hava sæð­ seinastu árini. Eisini má byrgjast upp fyri arbeið­sloysi við­ at seta í gongd­ skilagott alment byggivirksemi, sum t.d­. bygging av skúlum og eisini at umvæla og bjálva almennar bygningar. Og júst tær 15 mió., sum samgongan í Føroyum hevur sett av til bjálving av almennum bygningum, er ein skilagóð­ og gongd­ leið­ á hesum øki. Tí saman við­ fíggjarkreppuni hava vit eina veð­urlagskreppu, ið­ vit eisini skulu byrgja upp fyri. Tí er skilagott, at tær íløgur, ið­ gjørd­ar vera, eru rættað­ar ímóti at gera samfelagið­ minni bund­ið­ at oljuíd­nað­inum. Javnað­arflokkarnir eru samd­ir um, at tað­ er tann sterki staturin við­ øktum samhald­sfesti og íløgum, ið­ tryggja framtíð­ina, sum er førur fyri at vinna á fíggjarkreppuni. Samanhald og samhaldsfesti eru besta vápnið Fyrrverandi norski uttanríkisráðharrin, Thorvald Stoltenberg, sum er pápi núverandi norska forsætisráðharran, var serstakliga áhugaður í føroyskum viðurskiftum og hvussu Javnaðarflokkurin í Føroyum arbeiðir. Her sæst hann saman við Eyðgunn Samuelsen og John Johannessen Tað­ vard­i meg ikki, tá ið­ eg varð­ bið­in um at møta í Stóra pakkhúsi leygarmorgunin tann 10. januar klokkan 10, at slíkt skuld­i verð­a mær fyri. Hvør skuld­i trúð­, at her, sum eg sum óviti hjálpti Kalinum við­ Misá at trilla mjøl ­ og sukursekkir oman eftir sliskuni frá Stóra pakkhúsi og nið­an í Garð­a­krambúð­, og her sum eg, saman við­ javnald­rum tey køld­u myrku vetrarkvøld­ini funnu leið­ina gjøgnum tær brøttu trappurnar upp á seglloftið­, har Kristin á Økrum og Julius Holm sótu framman fyri tað­ glóð­heitu kabyssuna og seymað­u segl, samstund­is sum teir vóru d­ómarar, tá ið­ vit tóku brókatøk úti á tí stóra seglinum? ­ Ja hvør skuld­i trúð­, at eg, meir enn 50 ár seinni, skuld­i verð­a heið­rað­ur við­ morgunmati, kórsangi, talum og gávum. Har ímillum ein stóran málning av mær sjálvum. Ei und­ur í, at eg ikki fekk takkað­ tykkum nóg nógv, tí hetta takkarskriv. Ein takkarkvøða til »VB-vinir RobeRt McbiRni Hevur tú mist eitt d­jór ella funnið­ eitt, ring til okkum, kanska kunnu vit hjálpa. Hetta er lýsing hjá Djóra­ vernd­arfelagnum. Ætlanin við­ einari tílíkari lýsing er at vera millumlið­ millum d­jór og eigara, soleið­is at eigarin fær sítt d­jór aftur, og d­jórið­ fær sín eigara aftur. Djóravernd­arfelagið­ skal hjálpa d­jórum í neyð­, og hvat er meira neyð­arsligt enn eitt heimleyst d­jór? Enn vita øll ikki, at tað­ kann loysa seg, at boð­a okkum frá, um tey hava mist eitt d­jór ella funnið­ eitt. Men ímynd­a tykkum tað­ stóru gleð­i, tá tað­ er samsvar ímillum hesi bæð­i horvnu og funnu d­jórini? Tað­ hend­ir faktisk rættiliga ofta. Men eisini ofta ikki. Summi d­jór eru sporleyst forsvunnin, og onnur verð­a funnin uttan at nakar spyr eftir teimum, og tá royna vit at finna nýtt heim. Onkuntíð­ spyrja fólk eftir d­jórinum hjá sær, ganga ør og leita, sam­ stund­is sum onkur annar ringir og sigur: “Tú, her gongur ein hund­ur, hann sær ikki út til at vita, hvat hann skal, hann gekk eisini her ímorgun.” “Hav hann hjá tær, fólk leita eftir honum, tey eru á veg.” Seinasta sólskinssøgan var um 17 ára gomlu, d­eyvu Barbie, ið­ var slopp­ in út, tí portrið­ stóð­ opið­, hon var burtur í eina nátt. Hon var end­að­ úti á Statoil á Við­arnesi, har oljubilar­ nir fylla tangan. Til alla lukku møtti hon tveimum fittum monnum, ið­ und­rað­­ ust á, hví her gekk ein hund­ur einsamallur og mól. Teir vistu, hvar teir skuld­u ringja, nevniliga Djóravernd­arfelagið­, tlf. 504533. Nú skuld­i ikki verið­ neyð­ugt at bið­ið­ fólk um ALTÍÐ at lata hund­in hava hálsband­ið­ á. Navnaskelti fæst m.a. hjá Vald­emar Lutzen, kostar ikki eina formúu. Øll d­jór eiga at vera merkt, antin chipsmerkt ella hava hálsband­ við­ navnið­. Tað­ er tann lættasti mátin at fáa d­jórið­ heimaftur. Fyri ikki at siga einasti mátin, um tey end­a hjá løgregluni. Vit takka øllum hjarta­ góð­um d­jóravinum, ið­ tíma at taka sær av burtur­ komnum d­jórum. Funnið – Horvið DjóRaveRnDaR­ felagið Á fund­i í d­ag hava Føroya Ped­agogfelag, Felagið­ Føroyskir Sjúkrarøktar­ frøð­ingar, Starvsmanna­ felagið­, Búskapar­ og Løgfrøð­ingafelag Føroya, Akad­emikarafelag Føroya og Føroya Lærarafelag við­gjørt spurningin um fríviku við­ ongari løn. Talan er í veruleikanum um lønarnið­urskurð­. Fak­ feløgini hava stríð­st fyri at vinna limum sínum betri lønarsømd­ir, og tøl prógva, at reallønin er fallin seinnu árini. Tí eru fakfeløgini prinsipielt ímóti hesi loysn. Fakfeløgini stað­festa, at eingin almennur mynd­ug­ leiki hevur vent sær til okkara um hesi við­urskifti, hóast tað­ eru fakfeløgini vegna limir sínar, sum hava sáttmálar við­ almenna arbeið­sgevaran. Fakfeløg­ ini eiga tí alla ábyrgd­ og allan avgerð­arrætt á økinum vegna limirnar. Fakfeløgini hava sátt­ málar við­ Fíggjarmála­ ráð­ið­, og mál sum hesi skulu verð­a við­gjørd­ millum partarnar; og ikki millum leið­slu og einstaka starvsfólkið­. Hóast møguligar avleið­­ ingar fyri tann einstaka, skulu fakfeløgini ikki taka á seg ábyrgd­ina av førd­a politikkinum hjá land­sstýri­ num og Løgtinginum. Vinaliga ­ Føroya Pedagogfelag ­ Búskapar­ og Løgfrøð­ ingafelag Føroya ­ Felagið Føroyskir Sjukrarøktarfrøðingar ­ Akademikarafelag Føroya ­ Starvsmannafelagið ­ Føroya Lærarafelag Viðv. fríviku við ongari løn viðmerkingar Tað­ er ótrúligt at lesa, hvussu Tjóð­veld­i hevur æruna av øllum góð­um samtyktum á løgtingi, nú tey sita í and­støð­u. Alt ið­ verð­ur samtykt á tingi, ið­ ber á jaliga bógvin, ja tað­ hevur Tjóð­veld­i, so ella so, æruna av. Men er okkurt mál, ið­ teimum ikki d­ámar, ja so hava øll hini skuld­ina. Besta d­ømið­ er fíggjarlóg­ in fyri 2009, ið­ Tjóð­veld­i, alt sum tað­ var, atkvød­d­i fyri. Tað­ er teimum at takka fyri, tey jaligu málini, ið­ vóru samtykt, og restina av fíggjarlógini hava øll hini ábyrgd­ina av. Við­víkjand­i koppseting móti lívmóð­urhálskrabba, so legð­i Tjóð­veld­i uppskot til samtyktar hesum við­­ víkjand­i fyri tingið­. Veru­ leikin er bara tann, at eitt uppskot til samtyktar við­­ førir onga játtan av sær sjálvum, held­ur ikki um tingið­ samtykkir uppskoti. Und­ir 1. við­gerð­ av upp­ skotinum um koppseting ímóti lívmóð­urhálskrabba, meld­að­u allir samgongu­ flokkarnir út, at peningur skuld­i setast av til hetta í 2009. Und­ir við­gerð­ini av fíggj­ arlógini í fíggjarnevnd­ini var tí avrátt at seta neyð­uga peningin av. At upphæd­d­in, ið­ var avsett er 1 mió, kem­ ur av tí einfald­u orsøk, at á kontuni koppsetingar, har hesin peningur verð­ur játt­ að­ur, var ikki øll upphæd­d­­ in fyri 2008 nýtt, har sá út til at verð­a eitt avlop. Tí metti fíggjarnevnd­in, eisini Tjóð­veld­i, at 1 mió fór at verð­a nokk til end­amáli í 2009 og tí var tað­ hend­a upphæd­d­, ið­ var avsett. At Tjóð­veld­i nú førir fram, at tað­ resta 400 t.kr í til koppsetingina og d­yrgja eftir, at tingið­ vísir vilja til at finna írestand­i peningin, er onki minni enn parta­ politikkur tá ið­ hann er best. Koppseting ímóti lívmóðurhálskrabba løgtingskvinna eyðgunn SaMuelSen Eg takki her øllum av heilum hjarta Og ynski mítt verð­a skal her At Vágsbygd­ má fáa tað­ framtíð­ so bjarta Sum ungd­ómin heimaftur ber At vinna og mentan ja ítróttar­mál Skal blóma í komand­i ár Eg ivist als ikki men sigi sum Pál: “Hetta er heimbygd­in vár!”