hósdagur 29. januar 2009síða 13

Nr. 20 - 29. januar 2009 13 Lógin um fosturtøku hevur ikki verið fylgd í nógv ár. Politikararnir tora ikki røra málið, men lata tað heldur upp í hendurnar á læknum at gera, sum teir halda vera best. Og tað gera teir so, uttan hyggja eftir, hvat stendur í lógin, sigur Sjúrður Skaale, løgtingsmaður Fosturtøka Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Tað er alneyðugt, at lógin um fosturtøku verður broytt. Tað segði Sjúrður Skaale, løgtingsmaður í tinginum í gjár. Løgtingið hevði í gjár drúgt kjak um fosturtøku eft- ir at Bergtóra Høgnadóttir Joensen hevði spurt sam- gonguna, hvørji stig hon ætl- ar at taka fyri at gera lógina um fosturtøku meiri tíðar- hóskandi. Hans Pauli Strøm stað- festi, at fosturtøka er ikki á dagsskrá hjá hesi sam- gonguni. Í kjakinum staðfesti Sjúrð- ur Skaale, at lógin um fost- urtøku er kvinnukúgandi. Men hon er eisini so langt frá veruleikanum, at ongin tekur hana í álvara. - Í fleiri førum vísir lógin til stovnar, sum als ikki eru til og sum ongantíð hava ver- ið til, eitt nú Mødrehjælpen. Fylgja ikki lógini Sjúrður Skaale heldur, at tað álvarsamasta er, at vit hava eina lóg, sum ongin tekur í álvara. - Politikararnir eru so bang- nir fyri at nerta við málið, at teir ístaðin bara hava latið tað upp í hendurnar á læknunum at gera sum teir halda vera best. - Og tað læknarnir eisini, uttan at hyggja eftir, hvat lógin sigur. Avleiðingin er, at lógin um fosturtøku verð- ur ikki fylgd og hon hevur ikki verið fylgd í nógv ár, tí tað eru læknarnir, sum sleppa at tulka lógina, sum teimum lystir. Sostatt stend- ur tað til dømikraftina hjá læknunum at tulka lógina, sum teir sjálvir halda vera best. - Tað er ein støða, sum ongin kann vera nøgdur við, hvørki tey, sum eru fyri fríari fostur ella tey, sum eru ímóti. Tí heldur Sjúrður Skaale, at tað er bráðneyðugt at lóg- in verður tikin upp til við- gerðar. Alfred Olsen staðfestir at Sambandsflokkurin vil verja fostrið og Bill Justinussen helt, at fosturtøka er at seta nátúrulógina úr gildi. Kvinnur “um­vandr­ andi sláturvirki Annita á Fríðriksmørk stað- festir, at øll eru samd um, at talið á fosturtøkum skal vera so lágt, sum gjørligt. - Spurningurin er bara, hvussu vit gera tað. Summi tingfólk vilja gera tað við lóg, tí teir mistonkja kvinn- una fyri at vilja “drepa barnið í móðurlívið”. Hasum hugburðinum er Annita á Fríðriksmørk grund- leggjandi ósamd í, tí hon heldur ikki, at fosturtøkur kunnu tálmast við lóg. Kvinnur eru ábyrgdar- fullar og einasti vegur fram er áhaldandi at upplýsa um fyribyrging. - Sjálvandi mugu vit hava tað álit á okkara kvinnum, at tær ikki ganga runt sum “umvandrandi sláturvirki” og bara vilja taka fosturtøku tá ið tað passar teimum og tí tær ikki tíma at fyribyrgja, at tær verða við barn. Jógvan á Lakjuni metir, at onkur viðurskifti í lógini eiga at verða regulerað, men hann gongur inn fyri eini 0- hugsjón á hesum øki. Eyðgun Samuelsen úr Javnaðarflokkinum tekur fult undir við at endamálið skal vera avmarkað talið á fosturtøkum, men tað kundi verðið gjørt nógv meiri burtur úr upplýsing. Bjørt Samuelsen, úr Tjóð- veldinum sigur, at tað er neyvan nakar, sum er fyri fosturtøku sum prinsippið, men fyri tað kann tað vera kvinnan sjálv, sum eigur endaligu avgerðina og ikki onkur tilvildarligur lækni. Fosturtøka sum­ valagn Tórbjørn Jacobsen, løgtings- maður fyri Tjóðveldið undr- ast á, at hóast Løgtingið ótelj- andi ferðir hevur havt fostur- tøku til viðgerðar og tað ong- antíð lagt uppskot fyri Løg- tingið um at broyta lógina. Hann heldur, at orsøkin til tað er, at tað eru ávísir áhugabólkar, sum hava lyndi til at brúka hetta málið sum agn fyri atkvøður. - Er vilji til at broyta eina lóg, er neyðugt at leggja uppskot fyri Løgtingið um hetta. Hann spurdi eisini, hvat er galið við lógini, tá ið vit hava lægsta tal av fostur- tøkum í Norðurlondum. - Eg haldi, at vit skulu halda fast við støðuna, sum hon er og ikki fara undir fría fosturtøku, segði Tór- bjørn Jacobsen Karsten Hansen úr Mið- flokkinum staðfesti, at fyri nøkrum árum síðani var grundgevingin fyri fríari fosturtøku, at kvinnan skuldi hava rætt at ráa yvir sínum egna kroppi. Nú er verður bólturin blakaður yvir til, hvat læknarnir siga. Men tað helt hann vera at skeivt, tí hann kendi nógvar læknar, sum eru ímóti fost- urtøku. Helgi Abrahamsen úr Sambandsflokkinum helt ikki, at tað er nakað, ið forð- ar fyri upplýsing, hóast fost- urtøkulógin er gomul. Og tað, at vit hava so fáar fosturtøkur í Føroyum tekur hann sum prógv fyri, at tað er okkurt sum virkar. Epilepsi orsøk til fosturtøku Bergtóra Høgnadóttir Joen- sen heldur, at tað einasta rætta er, at tað er kvinnan sjálv, sum eigur avgerðina og ikki ein lækni. Hon vísir eisini á, at lækn- ar hava ógvuliga ymiska uppfatan av fosturtøku. Hon heldur ikki, at tað kann ikki vera rætt, at spurn- ingurin um ein kvinna fær fosturtøku ella ikki, skal valdast um, hvønn lækna hon hevur. Orsøkin til, at ongin legg- ur uppskot fyri Løgtingið er væl ein ásannan av, at øll vita, at tað hevur ongan møguleika at verða samtykt. Hon staðfestir, at fleiri tingmenn halda, at lógin um fosturtøku er nóg góð, sum hon er. - Vita hesir løgtingsmenn av, at í galdandi lóg stendur, at er barnið í vanda fyri at fáa epilepsi, er tað nóg góð orsøk til at fáa fosturtøku? - Halda teir veruliga, at tað er nóg góð orsøk til at fáa fosturtøku, spurdi Berg- tóra Høgnadóttir Joensen. Feikir politikarar Hans Pauli Strøm sigur, at størsti trupulleikin í gald- andi lóg er, at politikararnir skumpa trupulleikan frá sær yvir til læknarnar, sum sostatt fáa ein ógreiðan tulk- ingarspurning at taka støðu til Hann heldur, at tað er feikt av politiska myndug- leikanum at leggja ábyrgdina upp í hendurnar á heilsustarvsfólkinum at taka tað truplu avgerðina um, hvussu lógin skal útinn- ast ístaðin fyri at geva lækn- anum greiðar reglar at halda seg til. - Verður lóg broytt, merk- ir tað ikki tað sama sum frí fosturtøka. - Talan kann vera dagføra lógina so at hon líkist teirri íslendsku, har tað ikki er frí fosturtøka, men har læknar- nir eisini taka sosial-medis- insk atlit, tá ið teir meta um fosturtøku. Men hann ásannaði sam- stundis, at tíðin er ikki búgvin í Føroyum enn til at taka hesar spurningar upp til politiska viðgerð. Læknar í Føroyum­ frítt slag at frem­ja fosturtøkur Drúgt kjak var í Løgtinginum í gjár um fosturtøku. Fleiri tingmenn eru ímóti at broyta lógina, men Annita á Fríðriksmørk heldur lítið um, at tingmenn illtonkja føroyskar kvinnur fyri at ganga runt sum “umvandrandi sláturhús” Bergtóra Høgnadóttir spurdi um tingmenn veruliga visti av, at er barnið í vanda fyri at fáa epilepsi, er tað nóg góð orsøk til at fáa fosturtøku, soleiðis sum lógin nú er orðað.