mánadagur 9. februar 2009síða 29

Nr. 27 - 9. februar 2009 29 Sjálvt fremstu forsprák­ar­ arnir fyri neo­liberalu oyðingarhugsjónini, hava nú alment viðgingið ábyrgdina ella hava fjalt seg fyri almenninginum. George Bush, Sark­ozy, Alan Greenspan og Thatcher­viðhaldsfólk­ noyðast at viðganga, at sk­attalættarpolitik­k­urin, útsølan av almennum virðum, framíhjárættindini til tey allarrík­astu og eggjan til spek­ulasjón, hevur gjørt øll fátæk­ari og hevur blak­að heimin út í ringastu k­reppu síðani 1930­árini. Eitt statsautoriserað pok­­ erspæl hevur verið spælt k­ring allan heim. Nú sk­ulu tapini gerast upp og leggjast til onnur at gjalda. Vinning­ urin sk­uldi partú einsk­iljast meðan dansurin gek­k­. Tapini sk­ulu partú tjóðar­ tak­ast, nú ballið er búið. Stjórnir k­ring allan heim sita dagliga og royna at greina støðuna og finna bót fyri ringastu avleið­ ingunum. Og fólk­ k­revja ábyrgd og avleiðingar. Eitt landsstýri við ongum Allastaðni – uttan í Før­ oyum. Her situr eitt lands­ stýri, ið als ik­k­i tyk­ist hava ansað, at ábyrgd má ak­sl­ ast. At tørvur er á tilbúgv­ ing, umhugsni, ábyrgd, hugsjónarligum víðsk­ygni og politisk­um ætlanum, ið k­unnu brynja ok­k­um til ein nýggjan og nógv broyttan heim, har vinna og nýggir framleiðsluhættir fara at byggja á nýggja ork­u og umhvørvisk­røv. Og har trúgvin uppá ævigan vøk­stur við spek­ulasjón eftir sk­jótum profitti, má gerast ein farin tíð. Einastu boð landsstýris­ ins eru at k­asta enn meiri ábyrgd frá sær – til Dan­ mark­ar. Roynt verður at billa fólk­i í Føroyum inn, at tey verða bjargað av donsk­­ um bank­apak­k­um, hóast vanligi borgarin og bank­a­ k­undin sjálvur rindar fyri loysnir, ið vit nú als onk­i ræði hava á ella innlit í. Og í øllum málum av týdningi, vísir landsstýrið bert undirbrotligheit og røk­ir ongin áhugamál vegna Føroyar. Um tað er á fíggjarmark­naðinum, í fisk­iveiðisamráðingum, útbjóðing av almennum arbeiði – ella tað tá sk­orið veður niður á Fróðsk­ap­ arsetrinum og á Vinnu­ hásk­úlanum. Her eru bert lítlir áhuga­ bólk­ar í samgonguni, sum sk­ava til sín, meðan málini fyri tjóðina verða slept eitt fyri og annað eftir. Spurningurin er, hví vit yvirhøvur hava eitt lands­ stýri í løtuni. Tá tað antin er formaðurin í einari fíggjarnevnd ella dansk­a stjórnin, ið k­ortini gera av, hvat gerast sk­al, tyk­ist landsstýrið bert at verða eitt dýrk­andi millumlið fyri avgerðirnar hjá øðrum. Pauli Ellefsen uppaftur risin Sambands­ og afturhalds­ politik­k­urin er so gjøgnum­ førdur í løtuni, at sjálvt Pauli Ellefsen hevur k­ent seg k­allaðan at traðk­a fram aftur og yvirbjóða, nú fólk­a­ flok­k­urin er vorðin meira sambandsk­ur enn sam­ bandsflok­k­urin í amtstíðini. Pauli Ellefsen greiðir Føroya fólk­i frá, at onk­i, sum er sk­apt í Føroyum, er sk­apt av føroyingum. Nei, allir føroyingar sk­ulu ganga vinarliga og lúta við høvdunum, tí vit duga onk­i og hava ongantíð dugað tað. Danmark­ bjargar ok­k­­ um nú eins og teir sambært Paula eisini gjørdu, tá vit k­eyptu ein sk­uldarfongdan bank­a frá Den Dansk­e Bank­ og sk­attgjaldarin arvaði eina risarok­ning. Pauli heldur, at tíðin er so langt fráliðin, at hann lættliga k­ann søgufalsa. Fá minnast, at hann sum løg­ maður tvífaldaði uttan­ landssk­uldina og studning­ in til fisk­ivinnuna og setti gongd á verk­ætlanir, sum k­ostaðu landsk­assanum og vanligum smáíleggjarum hundraðtals milliónir í tapi. Pauli man eisini halda, at tíðin er so langt fráliðin, at hann k­ann geva sjónvarp­ inum sk­yldina fyri at hava lýst bank­amálið frá hálv­ femsunum sk­eivt. Hann hevur helst gloymt, at ein frágreiðing varð gjørd av óheftu “Grønborg­nevnd­ ini”, sum váttaði hvørt einasta orð í sendingum sjónvarpsins um bank­amál­ ið. Um Pauli k­ann ávísa og prógva ein einasta sk­eivan upplýsing í bank­asending­ unum, sk­al hann fáa eina virðisløn. Uttanríkisráðharrin koblaður úr heiminum Ímeðan tosar uttanrík­isráð­ harrin og formaðurin í Fólk­aflok­k­inum framvegis um sk­attalættar og búsk­ap­ arvøk­stur. Hann roynir framvegis at billa fólk­i inn, at politik­k­urin hjá honum og George Bush hevur sk­apt vøk­stur og sterk­an búsk­ap. Og hann fírir fram­ vegis ik­k­i fyri at bera sk­eiv tøl fram fyri almenningin um ábyrgdarleysa sk­atta­ politik­k­in undanfarnu árini. Men tølini í tjóðarbú­ sk­apunum í USA og Før­ oyum tala sítt týðiliga mál. Risaundirsk­ot hjá tí al­ menna og eitt vinnulív, sum er fíggjarliga k­ollrent í spek­ulasjón við óverulig­ um virðum. Tað tyk­ir mær løgið, at ein uttanrík­isráðharri ik­k­i hevur fingið við, hvat hendir í heiminum, og at Bush er farin frá. Komið er at mørkum Ok­k­um tørvar at fremja veruligar politisk­ar ætlanir og átøk­ í Føroyum. Tjóðveldi hevur lagt síni greiðu boð fram og fer framhaldandi at gera tað. Men landsstýrisflok­k­­ arnir mugu vak­na nú. Stundir eru ik­k­i til tað atgerðarloysi og tann sambandspolitik­k­, ið nú ræður. Tað tek­ur bert sjálvsvirðingina og áræðið frá ok­k­um. Ok­k­um tørvar eina nýggja ábyrgdarrørslu í Føroyum, um vit ik­k­i sk­ulu gerast sum tað blinda liðið. Høgni Hoydal Blinda liðið »Tað pínur meg so nógv, at eg berjist fyri at halda tárini aftur, tá eg hoyri at samgongan nú eisini sk­erjir Vinnuhásk­úlan.« Hetta vóru k­enslubornu orðini ein eldri maður segði við meg í svimji­ høllini nú ein dagin. Sjómans­ og Mask­in­ meistarask­úlin, sum í mong ár hava givið føroysk­­ um sjómonnum vón og møguleik­a, um eina betri arbeiðsframtíð, verður nú sk­erdur. Í Føroyum hevur sjó­ vinnan verið álitið í mong ár. Túsundtals føroyingar og mangar eru familjurnar, sum gjøgnum tiðna hava sett sítt álit á sjógvin. Nú tíðirnar versna hevði tað einasta rættað verið, at ment útbúgvingarnar á Vinnuhásk­úlanum, ik­k­i sk­ert tær. Við at menna útbúgvingarnar, høvdu vit eggja fleiri at nomi sær útbúgving í Føroyum heldur enn uttanlands. Alt bendir tó á, at tað sum eitur útbúgving, er fíggindin hjá samgonguni. Ein sk­uldi ik­k­i trúð at málsøk­ið yvir­ høvur, hevði nak­að Lands­ stýrisfólk­. Har er eink­i gott k­omið frá enn, at k­lippa snórar og handa blómutyssi, tað dugir hon tó. Formaðurin í fíggjar­ nevndini k­allar niðrandi tey við útbúgving fyri ak­ademik­arnar í Havn, eg spyrji bara, sk­ulu lærarar og næmingar á Vinnuhá­ sk­úlanum nú eisini í henda sama pottin hjá formann­ inum í Fíggjarnevndini? Lærarar sigast upp, út­ búgvingar niðurleggjast, færri næmingatal, er hetta visiónin sum sk­al gera ok­k­um til heimsins besta land í 2015? Nei, eg k­undi ik­k­i annað enn vera samdur við mann­ inum í svimjihøllini. Hann næstan græt Heðin d. Poulsen Eg læs fyri stuttum á www.123.fo um eina gransk­ing sum vísir, at tað eru góðar orsøk­ir til, at unglingar ik­k­i altíð sk­ilja sjónarmiðini hjá teimum vak­snu: Heilin hjá teimum er nevnliga ik­k­i liðugt útvik­laður. Tað stendur onk­i um aldursmark­, so helst k­oma omanfyri nevndu í handan bólk­in, teir missk­ilja púr­ asta, hvat eg sk­rivi um, og tí mugu vit helst bíða nak­­ að enn, til heilin hjá teim­ um er útvik­laður. Til øll hini ­ liðugt útvik­l­ aðu ­ sum møguliga hava áhuga í Koda mótvegis før­ oysk­ari tónleik­a­mentan, sk­al eg k­ortini k­oma við nøk­rum viðmerk­ingum. Dømi 1. Ein føroysk rás Sk­ulu vit hava eina føroysk­a sjónvarpsrás, sum sendir til 100 húsarhald og ein tíma tónleik­ um dagin t.v.s. 7 tímar av føroysk­um tónleik­i um vik­una, k­revur Koda at vit gjalda teimum k­r.18,43 um minuttin, tað vil siga k­r.1.105,80 (Eitt túsund eitt hundrað og fimm k­rónur og áttati oyru) um tíman, tað er k­r. 7.740,60 (sjey túsund sjey hundrað og fjøruti k­rónur og sek­sti oyru) um vik­una og um árið verður tað k­r. 402.511,20 (fýra hundrað og tvey túsund fimm hundrað og ellivu k­rónur og tjúgu oyru) Dømi 2. Ein útlendsk rás Senda vit eina útlendsk­a rás til 100 húsarhald, sum sendir tónleik­ fleiri tímar um døgnið, sk­ulu vit gjalda 2 k­rónur pr. húsarhald um árið, tað vil siga k­r. 200,­ um árið. Samandráttur Fyri at senda 1 tíma før­ oysk­an tónleik­ um dagin til 100 húsarhald: k­r. 402.511,20 um árið Fyri at senda fleiri tímar útlendsk­an tónleik­ um dagin til 100 húsarhald: k­r. 200,00 um árið Ein munur upp á k­r. 402.311,20 ­ sjálvt ik­k­i SVF hevur ráð til slík­ar prísir. Sk­uldi tað hent, at vit høvdu ráð til hetta, so k­om í mesta lagi 20% k­r. 80.000,­ aftur til Føroyar. Restin k­r. 320.000,­ hevði verið verandi í umfar í Danmark­, sjálvt um vit bert sendu føroysk­an tónleik­. Tá Felagið Føroysk­ Tónask­øld er umboð hjá Koda í Føroyum, so mugu vit sleppa at samráðast við tyk­k­um um gjald fyri brúk­ av tónleik­i, ella hava tit slettis onk­i at sk­ula hava sagt? Tað fyrik­emur mær, sum tit eru í ”Quisling” støðu, tæna útlendsk­um harraboðum og gloyma tað tit eru settir til, at tæna føroysk­u tóna/tek­st smið­ unum. Ein mill. k­rónur um árið, sum við tyk­k­ara væl­ signilsi verður forerað vek­k­ av pengunum hjá før­ oysk­u tónask­øldunum, er nógv at svara fyri tá, ella um, føroysk­u tónasmiðirnir fara at vak­na. Til seinast vil eg heita á tyk­k­um, um at lesa tað, sum vit hava ført fram, og svara upp á tað, ik­k­i bert k­oma við forsvartalum fyri Koda, Koda er ik­k­i gott fyri nak­ran í Føroyum ­ ella heilt fá ­ teir hava ong­ ar reglur, sum eru fyri Før­ oyar burturav, stutt sagt, har er onk­i sk­il í, tað k­ann eg prógva. Hvat við at Felagið Føroysk­ Tónask­øld sk­ipaði fyri einum pallborðs fundi í t. d. Miðlahúsinum um hetta evni í breiðari merk­­ ing, tað hevði gagnað fjøld­ ini! Eg k­undi eisini sk­ipað so fyri, at fundurin ­ ók­eyp­ is ­ varð sjónvarpaður um alt landið, um ynsk­i er um tað, bert ein treyt, tað má ik­k­i syngjast fyri mína rok­ning, heldur ik­k­i fyrsta ørindi av tjóðsanginum. P.S. Tit mugu ik­k­i halda, at loftmiðlarnir í Føroyum eru tyk­k­ara fíggindar, vit gjalda meginpartin av tyk­k­ara gildið, eisini tað sum tit forera vek­k­. Eisini vildi eg gjarna fingið avrit av gransk­oð­ aðum rok­nsk­api ­ við not­ um og undirsk­jølum ­ fyri Felagið Føroysk­ Tónask­øld og Tutl seinastu fimm árini. Eg k­ann eisini almenna­ k­unngera, hvat hendi, tá eg seinast spurdi um innlit í rok­nsk­apin hjá Felagnum Føroysk­ Tónask­øld um ynsk­ist. Tí misskilja Kári Bæk og Atli K. Petersen meg Vinaliga f. R2 Net Spf. Petur Jacobsen viðmerkingar