týsdagur 24. februar 2009síða 18

18 Nr. 38 - 24. februar 2009 150 mió út gjøgnum vind­ eygað. Ongin Marknagils­ depil og útlendsk arbeiðs­ megi – talar tað til sam­ vitskuna hjá Javnaðar­ flokkinum? Og so var aftur samkoma uppi í Mentamálaráðnum í sambandi við miðnáms­ skúlan við Marknagil. Hesuferð var tað (aftur) ein byggiskrá fyri skúladepilin, sum varð handað lands­ stýriskvinnuni. Vit sum hava fylgt máli­ num – við hvørt inni á mið­ linjuni og nú úti á síðulinj­ uni ­ spyrja, hvussu nógv sjampanja skal drekkast og pinnamatur etast, áðrenn spakin verður settur í. Og hvussu ofta skal skúl­ in koma sum lógaruppskot í løgtingið, áðrenn farið verður undir byggingina? Í novembur 2003 vóru vit komin longur við Skúla­ deplinum við Marknagil, enn vit eru komin nú. Tá ið hetta árið er runnið, eru vit vónandi komin eins langt sum í 2003, altso 6 ár seinkað til onga nyttu, annað enn at vit nú eru komin í tíðarneyð og noyð­ ast tí at skunda arbeiðið ígjøgnum við tí avleiðing, at neyðugt verður hesaferð at fara eftir útlendskari arbeiðsmegi at loysa uppgávuna. Skúlin skal verða liðugur í 2014, sigur landssstýris­ kvinnan. Tað merkir, at tá ið projekteringin er liðug, so skulu vit brúka góðar 100 mió kr árliga til íløg­ una. Tað vóni eg, at kon­ sensus er um í samgong­ uni, áðrenn slík lyfti verða givin til skúlaleiðslur, starvsfólk og næmingar. Og eg vóni, at samskiftið um hetta projektið, sum er tað størsta í føroyskari skúlasøgu, er betri enn samstarvið var um fíggjar­ lógina fyri 2009. Uttan fáfongd vóru skúlarnir lidnir Hevði Javnaðarflokkurin ikki forkomið miðnáms­ skúlanum við Marknagil, tá ið teir komu framat í 2004, so hevði skúlin verið liðugur! Og fyrstu pisurnar floygdar í summar. Og høli­ strupulleikarnir í Hoydøl­ um og á Tekniska skúla í Tórshavn høvdu verið loystir. Og hevði Javnaðarflokk­ urin ikki forkomið mið­ námsskúlanum í Vági høvdu næmingar gingið har 5. árið á rað. Og skúlin hevði ligið á einum nógv betri stað, enn hann ger í Hovi. Men har skuldi ongin skúli byggjast! Hvørki í Vági ella við Marknagil! Tað vóru greiðu boðini frá Javnaðarflokkinum, so skjótt tey komu til valdið í 2004. Boðini vóru til tann táverandi mentamálaráð­ harran Jógvan á Lakjuni, sum læt sær hesi boð lynda: hann flutti annan skúla til Hovs, og havnaði miðnáms­ skúlan við Marknagil. Og so hevði Javnaðarflokkurin fingið sín vilja. Arkitektar høvdu latið arbeiðið frá sær í 2003 Í Vági var hakin settur í. Og við Marknagil var klárt at seta spakan í! Alt løg­ tingið hevði samtykt ætlan­ irnar báðar (eisini Javnaðar­ flokkurin!) Leiðslurnar á øllum trimum skúlunum, sum skuldu húsast við Marknagil, vóru samdar um at fara undir samstarv­ ið! Arkitektar høvdu tekn­ að skúlan sum eina byggi­ listarliga perlu, sum tók útgangstøði í landslagnum, útsýninum og ljósinum á staðnum, og tók støði í pedagogiskum grundarlagi, sum skuldi vera kveikjandi fyri umhvørvið og geva næmingum og lærarum íblástur. Nýggj bygginevnd kemur til somu niðurstøðu Nú er nýggj bygginevnd, sum hevur gjørt tað, sum hon varð biðin um. Men hon er komin til somu niðurstøðu, sum byggi­ nevndin í 2003. Sambært portalinum 19. februar stendur, at bygginevndin er komin til ta niðurstøðu, at: “tað er greitt, at skúlin skal vera ein byggislistarlig perla, sum tekur útgangs­ støði í landslagnum, út­ sýninum og ljósinum á staðnum, umframt at hann í síni tilevning skal vera kveikjandi og geva íblást­ ur...” altso skulu vit byrja aftur har í 2009, sum vit byrjaðu í 2003. Tí stigtakarin var Tjóðveldi Umframt at alt forarbeiðið er gjørt, koma hesi pro­ jektini nú at kosta 150 mió kr meira, enn um projekt­ ini, sum vóru klár í 2003, vóru fylgd. Men alt skuldi skrottast, tí stigtakarin var Tjóðveldi. Alt skal gerast av nýggjum. Nýggj byggi­ skrá, sum kemur til somu niðurstøðu viðvíkjandi tørvs­ og funktiónslýsing,. Nú verður sagt, at onki ítøkiligt er komið á pappír, um hvussu skúlin skal síggja út. Nei, sjálvandi er onki liðugt, um Javnaðar­ flokkurin aftur og aftur havnar tí, sum verður gjørt. Tá ið kontinuitetur er betri enn tað besta Ímyndið tykkum, um vit vóru eins fáfongd. So høvdu vit eisini undir CHE samgonguni havnað Mið­ námsskúlanum í Hovi, tí Javnaðarflokkurin tók tað stigið. Men tað gjørdu vit ikki, vit lótu byggingina í Hovi halda fram, har ABC slepti. Hví? Tí viðhvørt noyðist tú at byggja á herð­ arnar á teimum, sum undan fara. Óansæð hvat tú held­ ur um avrikið hjá undan­ fólkunum. Kontinuitetur ella framhald er viðhvørt betri enn tað besta. Soleið­ is var í Hovi. Vit halda og hildu, at skúlin hevði ligið best í Vági. Men tá ið Javnaðarflokkurin megnaði at havna tí ætlanini, meðan vit sótu í andstøðu, so valdu vit at liva við tí, tá ið vit aftur komu í samgongu, tí har vendist ikki aftur. 150 mió kr út gjøgnum vindeygað áttu at tala til samvitskuna Í 2003 var væntandi, at skúlin kom at kosta knapp­ ar 300 mió kr. Nú sigur verklagslógin, at fíggjar­ karmurin liggur um knapp­ ar 400 mió kr. Altso 100 milliónir krónur dýrari! Og skúlin í Hovi kemur at kosta einar 50 mió kr meira, enn hann hevði gjørt, um hildið varð fram í Vági, har byrjað var. Bara hasi bæði projektini hava sostatt higartil kostað skattgjaldaranum 150 mió kr meira enn fysiska virðið í íløguni. Um hasar hálv­ tannaðhundrað milliónirnar ikki tala til samvitskuna hjá Javnaðarflokkinum, sum nú vegna sparingar er við til at leggja stovnar niður, steingja deildir og senda fólk til hús, so sigi eg onki. Ofta etur hundur tað, hann havnar AnnitA á Fríðriksmørk Við feitari yvirskift stóð at lesa í Sosialinum tann 19. februar: ” Vágbingar vilja ikki ganga í takt”. At onkur viðmerking til málið um kommunusaman­ legging í Suðuroy kom frá blaðmanninum, sum møtti á býráðsfundinum tann 18. feb, var væntandi, men at tíðindini vóru so neilig, er sera harmuligt. Í tveimum undanfarnum valskeiðum hevur Vágs býráð samtykt, at skal Suðuroyggin leggja saman, so skal tað gerast í tvær kommunur. At tað á síðsta býráðs­ fundi varð samtykt, at Vágs býráð vil vera við at seta ein arbeiðsbólk at kanna fyrimunir og vansar við einari ella tveimum kommunum í Suðuroynni, meti eg sum eitt stórt framstig. Í politikki er rættiliga ofta soleiðis, at mál skulu hava tíð til at búnast. Soleiðis síggi eg eisini hetta mál. Frá bert at ganga við til tvær kommunur í Suðuroynni, vil Vágs býráð nú vera við til at fáa greina og lýst fyrimunir og vansar við einari ­ og somuleiðis tveimum kommunum. Hetta er ikki meira enn rímuligt. Í 2006 var fólkaatkvøðu­ greiðsla í Vági um komm­ unusamanleggingar. Meiri­ lutin av veljarunum vóru fyri, at Suðuroyggin skal leggja saman í tvær komm­ unur. Fyri at gera sær vón um, at veljarin kann taka eina sakliga støðu, má upplýsing og útgreining til. Og tað er tað býráðið vil, soleiðis at grundarlagið fyri støðutakanini er so gott sum gjørligt. Sjálv havi eg sagt frá, at eg eri fyri at leggja komm­ unurnar í oynni saman í eina kommunu, og at eg meti tað neyðugt, at ein sáttmáli er væl útgreinaður, áðrenn stigið verður tikið. Havi ongan trupulleika av, at fyrimunir og vansar við tveimum kommunum somuleiðis verða kannaðir. Hetta vil bert geva borgar­ unum eitt enn betri grund­ arlag fyri at taka støðu. Á sama býráðsfundi vóru 13 onnur mál á skránni. Okkurt av hesum hevði verið áhugavert hjá lesarunum at frætt um. T.d leigumál við Arbeiðs­ mannafelagið Framtíðina um hølir til Musikkskúlan ­og harafturat játtan til útgerð til sama ­ og tilsøgn um at vera við í projekter­ ing av eftirskúla í Hvalba. Hesi mál høvdu ongan áhuga hjá blaðmanninum. Við tílíkum tíðinda­ flutningi má ásannast, at fjølmiðlarnir ikki leggja nakað jaligt íkast til sam­ anleggingartilgongdina, men heldur dyrka ósemj­ urnar, dyrka frástøðuna millum partarnar. Kommunubygnaður í Suðuroynni Borgarstjóri, Vágur kirstin strøm Bech At seta arbeiðsbólkar, kommisjónir, skjóttar­ beiðandi nevndir – you name it – hava vit sæð í mongum førum. Vit hava sæð slíkar nevndir í sam­ bandi við: kommunumál, umhvørvi, ES, heilsuøki, fiskivinnu. Hví verður hesin leistur ikki nýttur á almannaøkinum í nógv størri mun? Almannaøkið so dýrt Ofta hoyrist, at økið er so dýrt. Júst tí er sera umráðandi, at peningurin verður nýttur við størsta skynsemi, ella hvussu? Harafturat er veruleikin, at vit øll kunnu fáa tørv á hjálp frá almannaøkinum fyrr ella seinni. Ja, ikki minst seinni – eldraøkið er jú eisini almannaøkið. Ov lítið prestige? Sosiala økið er ikki tað sum fær mest rúmd ella tykist at vera mest umbiðið sum annað enn valagn. Løgið, tá ein hugsar um, at tað er ein stórur útreiðslupostur. Mín varhugi eftir eitt ár í tingi­ num er, at tað eru ov fá í politikki sum halda økið vera áhugavert og seta seg inn í tað av álvara. Her og nú sparingar Tá sparingarnar á almanna­ økinum eru komnar niðan í tingið, eru fleiri dømi um, at tey eru skundað ígjøgn­ um á ein hátt, so trivnaðar­ nevndarformaðurin ikki so mikið sum hevur loyvt hoyringum ­ úrslitið hevur verið hareftir. Sært tú logikkin? Tá Smyril Line skuldi hava enn eina stóra millióna­ upphædd og sigarettkeglið hjá samgonguni var í hædd­ ini, varð ikki eitt orð sagt um stóra hallið á fíggjar­ lógini – men nú tað snýr seg um tey veikastu í sam­ felagnum, tosar samgong­ an um hallið og sigur, at øll mugu skilja, at vit skulu spara. Tað hevur mangan víst seg at vera heppið fyri politikarar, at fjøldin gloymir so skjótt – vóni ikki hetta er ABC­mottoið! Hvat hevði Gallup sagt? Um vit gjørdu eina Gallup­ kanning fyri at lýsa, hvørj­ ar raðfestingar vanligi før­ oyingurin helt vera skila­ best, hevði úrslitið tá verið tað sama sum ABC­prak­ sis? Nei, tað vænti eg heldur ikki! Signalvirðið í sparingunum Tað gleðir meg at síggja landsstýriskvinnuna tvíhalda um, at arbeiðið á Familjudeildini á Føroya Barnaheimi kortini ikki skal niðurleggjast, og at hon væntandi fær eina eykajáttan. Haldi at Rósa Samuelsen hevur nógvar góðar ætlanir. Sjálvandi skal eykajáttan­ in vera útreiðsluneutral. Men eftirsum tað einamest eru almannaøkið og máls­ økini hjá Helenu Dam á Neystabø, sum hava spart til í ár, átti tað at verið laga­ manni hjá hinum lands­ stýrisfólkunum, nú at vísa ábyrgd og prógva at teir eisini kunnu spara. Eg fegnist, um tað eru íløgur til tunnlar sum verða skerdar. Íblástur til ABC Annars er hópurin av íblástri til inntøkur hjá landinum í minnilutaáliti­ num hjá Annitu á Fríðriks­ mørk og Tórbirni Jacobsen í samband við fíggjar­ lógina. Har eru umhvørv­ isgjøld, hægri skatt til tey við hægstu inntøkunum, hækka gjald í samband við arv, taka rentustudningin burtur – í smáum væl at merkja. Hesar venda allar sosialt rætt – fáið tykkum endiliga íblástur higani, ABC! ABC “in” = Almannaøkið “yt”? BergtórA høgnAdóttir Joensen viðmerkingar