mikudagur 18. mars 2009síða 15

15 tíðindi Nr. 54 - 18. mars 2009 Arbeiðið, sum Fiski rann sóknar­ stovan ger, skal virðismetast, og tað skal kunna síggjast, hvat broyt ingar í krøvum til stovnin kosta Sáttmáli Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Fiskimálaráðið og Fiski­ rannsóknarstovan hava nú skrivað undir ein nýggjan og sonevndan avrikssátt­ mála, sum tað verður rópt. Sambært heimasíðuni hjá Fiskirannsóknarstovuni er hetta fyrsti sáttmáli av slík­ um slag millum ein al ­ menn an stovn og eitt aðal­ ráð. Í 2008 arbeiddu Fiski­ mála ráðið og Fiskirann­ sókn arstovan saman eftir einum avrikssáttmála, og partarnir eru samdir um, at komið varð á mál við flestu setningum í hesum sátt­ mála. Krøv kosta Sambært heimasíðuni hava báðir partar tó ynskt broyt­ ingar á fleiri økjum, og tí er nýggjur avrikssáttmála mill um partarnar ikki und­ irskrivaður fyrr enn nú. Sum skilst, verða uppaftur fleiri broytingar gjørdar í sátt málanum, sum tíðin líður, tí longu nú er semja um fleiri broytingar fyri ár 2010. Á heimasíðuni hjá Fiski­ rannsóknarstovuni verður sagt, at dentur serliga skal leggjast á at virðismeta tað arbeiði, sum verður gjørt á Fiskirannsóknarstovuni, so leiðis at til ber at síggja, hvat broytingar í krøvum til stovnin kosta. Á myndini handar Hjalti í Jákupsstovu, stjóri á Fiski ­ rann sóknar stovuni, Rógva Reinert, aðal stjóra í Fiski­ mála r áð num, avriks sátt­ málan fyri 2009, sum nú er undir skrivaður Hava undirskrivað nýggjan avrikssáttmála Dýraru fiskasløgini sum eitt nú toskur og hýsa eru ikki so attraktiv í fíggjarliga truplum tíðum. Fólk leita sær eftir bíligari fiskavørum, og tað er her, at tey finna upsan, sum eina góða og lutfalsliga bíliga fiskavøru FiSkivinna Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað kann ganga skjótt hvønn vegin, ikki minst í vinn uni, og tað er verri enn so alt, tú kanst gjøgnum­ skoða í góðari tíð. Um hesa tíðina í fjør sá ógvuliga svart út hjá tí part­ inum av okkara fiskiflota, sum fiskaði tey bíligari botn fiskasløgini. Oljan var vorðin hundadýr og ís fiska­ trolarar, sum mugu brúka nógva olju fyri at fáa fisk, høvdu tað rættiliga trupult. Nógv var frammi um okk ara lemmatrolarar, sum brenna nógva olju. Fleiri vórðu lagdir, men tað vóru eisini eigarar av partrolarum sum hildu, at nú var tíð at gevast, meðan teir enn kundu svara hvørjum sítt. Í dag – minni enn eitt ár seinni – er vent í holuni, sum vit plaga at siga. Bunkringaroljan til skip­ ini er vorðin næstan hálva triðju krónu bíligari, enn tá hon var dýrast, upsafiski­ skapurin hevur verið góður, og meðan tey dýraru fiska­ sløgini eru fallin drastiskt í prísi, hevur prísurin á upsa hildið sær væl. Eitt av feløgunum, sum gjørdi av at leggja tveir ís ­ fiskatrolarar í mai mánaða í fjør, loysir nú skipini aftur. Tað er P/F Vár, sum eigur Nornagest og Columbus í Vestmanna. Viðurkenning Altjóða fíggjarkreppan hev­ ur rakt víða um heimin og fólk, sum eiga nøkur oyru at ansa eftir, eru farin at ansa betri eftir pengapung­ in um. Nógv eru farin at ansa sær í keypi av vørum, men mettuna vilja øll hava. Tí keypa tey tær vørur, sum geva mettuna, men sum ikki kosta tað hvíta úr eyg­ unum. Dýraru fiskasløgini sum eitt nú toskur og hýsa eru ikki so attraktiv í fíggjarliga truplum tíðum. Fólk leita sær eftir góðum, men bílig­ ari fiskavørum. Og tað er her, at tey finna upsan, sum eina góða og lut falsliga bíliga fiskavøru. Reiðari, sum herfyri var í útlandinum og eitt nú vitj­ aði í stórari matvøruketu, sigur, at fólk í størri mun enn áður leita sær eftir bílig um fiski. ­ Eg skilti á fólki, at nógv ir handlar, sum selja vørur, ið ikki eru neyðugar, hava lítið at gera, meðan mat vøruhandlarnir fram­ veg is hava nógv viðskifta­ fólk, sigur hann. Og tað er júst í matvøru­ handlunum, at fólk fara eftir teimum bíligaru fiska vør­ unum, sum soleiðis verða eftirspurdar og kunnu seljast fyri hampiliga góðan prís. Sær væl út Í vár hevur prísurin á upsa til landingar í Føroyum lig­ ið upp ímóti seks krónum fyri kilo. Fiskiskapurin hev­ ur verið sera góður, og menn hava kent nógvan pen ing, samstundis sum rokn ast má við, at skipa­ raksturin soleiðis eisini hevur verið á góðari leið. Tá upsin hevur gýtt, sum hann nú hevur, er vanligt, at avreiðingarprísirnir fella nakað, og soleiðis er eisini, nú avreiðingarvirði liggur á umleið 5,40 fyri kilo. Reiðarar, sum gera par­ trol arar og lemmatrolarar út, eru tó rímiliga væl nøgd­ ir við gongdina í løtuni, og teir halda, at um prísurin á upsa kanska fellir eini 25 oyru aftrat, verður royndin kortini lønandi, um fiski­ skapurin framhaldandi verð ur nøkulunda góður. Vanligt er, at upsaprísurin kvinkar uppeftir aftur, tá summarið er farið at halla, og heystið er komið. Niðurstøðan er, at hjá teimum, sum fiska upsa, er støðan ikki ringast í løtuni. Bíligu fiska sløgini meira áhugaverd Upsi er vorðin eftirspurdur fiskur, nú fólk eru farin at ansa betri eftir pengapunginum Øll vilja hava mettuna, men fólk ansa betur eftir, hvat tey keypa í handlum og á marknaðum Ein trani í Streymnesi Ein trani hevur verið at sæð í Streymnesi í nakrar dagar. Rodmund á Kelduni fann hann. Trani er reglu­ ligur í Føroyum, men teir eru sera fáir í tali. Tranin er ein sera stórur fuglur og hevur eitt flog upp á 220 til 245 cm. Silas K. K. Olofson tók myndir av honum. Trani eitur á latíni Grus grus.