týsdagur 24. mars 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 58 - 24. mars 2009 upp til 80%, men hesum taka vit als ikki undir við. Hetta hevði ikki gjørt tað lættari hjá ungum hugaðum fólki at komið sær upp í vinn una. Prísurin á loyvum hevði ikki lækkað, men kanska heldur hækkað, tí sjálvan di selur seljarin fyri at fáa sum mest burtur úr. Í síni framløgu vísti Tór­ bjørn eisini á tað, sum hann kallaði ”lunkaða uppskotið” hjá Bjørn Kalsø, tá hesin sat sum landsstýrismaður í til feingismálum. ­ Hetta uppskotið snúði seg um at leggja til feingis­ rentu á fiskivinnuna, men hes um tekur Tjóðveldi held ur ikki undir við, tá hetta kemur at kennast sum ein skattur, ið bara kemur at gera raksturin hjá flotanum tyngri. At umsitingin skal áseta rentuna, helt Tórbjørn eisini vera ein vansa, tí trupult verður hjá uttan fyri stand­ andi at rokna seg fram til, hvat eitt rímiligt gjald skal verða. ­ Aðrir hava talað fyri ein um marknaði, har øll rætti n di, fiskidagar og kvot­ ur á heima,­mið­og fjarleiðum, verða seld yvir eina skivu, sum hitt almenna skipar vegna eigaran, sum sam bært lógini er Føroya fólk. Tórbjørn Jacobsen vísti til stevnumið Tjóðveldisins og segði, at flokkurin hvørki stuðlar brandskatting ella tilfeingisrentu. ­ Hinvegin halda vit, at neyðugt er at seta í verk eina sjálvsjavnandi skipan, har vinnan sjálv lagar seg og umsetir innanfyri greiðar al mennar karmar og reglu­ verk. Vit halda, at veiðiloyvi og fiskidagar skulu verða al menn brúksloyvi, og um setingin av hesum eigur at fara ígjøgnum eina til­ feingis búð – ein gjøgn um­ skygd an fiskidaga­og kvota markn að, har øll kunnu bjóða og sleppa fram at eftir givnum treyt­ um. Løgtingsmaðurin helt, at sama skipan eigur at vera gald andi fyri rættindi hjá før oyingum á mið­og fjar­ leiðum, sum í dag verða býtt út til ávís feløg eftir sið venju og politiskum frym li, sum hann tók til. ­ Hugsjónarliga stendur hesin politikkur í fyrstu grein í stevnu floksins, har dentur verður lagdur á, at ”eing in einstaklingur ella nøkur serstøk stætt eigur framí hjá rætt til vald land­ sins og ognir. Føroyingar allir eiga somu sam felags­ rætt indi og hava somu sam­ felags skyldur...”, segði Tór bjørn Jacobsen á floks­ tingi num. - Fiskiloyvini eru farin at líkjast meira einum ognarrætti heldur enn einum brúksrætti, tí landsstýrismenn í fiskivinnumálum eftir øllum at døma hava knæsett eina siðvenju, sum hevur flutt ognarrættin frá fólkinum til teirra, sum í síni tíð fingu fiskiloyvini frá tí almenna, segði Tórbjørn Jacobsen á flokstingi Tjóðveldisins Mynd: Gunnar Bjarnason Gamal dyrkaði rúsevni Rúsevnaløgreglan í afrikanska landinum Nigeria hevur tikið ein mann, eftir at løgreglan var komin eftir, at maðurin dyrkaði rúevnið kannabis í urtagarðinum aftan fyri húsinmi. Tað sjáldsama við málinum er, at tann tikni, sum eitur Sulaimon Adebayo, er 114 ára gamal, skrivar Reuters. Hann noktaði seg sekan, men bleiv kortini settur í varðhald. Løgreglan í Nigeria hevur funnið nógv kannabis í landspartinum Edo. Tann størsti einstaki fongurin, sum varð 80 tons, bleiv funnin í býnum Ibadan. - Gongdin seinastu árini hevur verið rætti liga greið, har ein kapitalisering av rætti num at fiska er far in fram. Eingin ivi er um, at hetta er ein trupulleiki fyri fiski vinnuna – fyri tey, sum starvast í vinnuni og fyri alt samfelagið, segði Tórbjørn Jacob sen á flokstingi Tjóð veldi- sins í vikuskiftinum Floksting Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað skerst ikki burtur, at tað, sum meginparturin av Tjóð veldinum hevur lagt dent á í spurninginum um veiði rættindi og rættindini til fiskiríkidømi, er at skipa eina tilfeingisbúð, sum flokk u rin rópar tað. Á flokstingi Tjóðveldisins í Skálavík viðgjørdi Tór­ bjørn Jacobsen, løg tings­ maður og fyrrverandi lands­ stýrismaður í til feingis­ málum, eisini hesa til­ feingis búð. ­ Bulurin ella hjartað í upp skotinum, sum vit hava smíðað og lagt fyri tingið, er tilfeingisbúðin. Hetta er ein búð, sum tær almennu Før oyar skipa. Eftir 10 ár um er ætlanin, at øll rætt­ in di til at taka úr tilfeingi før oyinga – bæði úr okkara egna sjógvi og úr okkara rætti ndum í fremmandum sjóg vi – skulu umsetast og hand last um hesa til­ feingisbúðina. Tórbjørn vísti á, at ein veks andi umsetiligheit hevur tikið seg upp í fiski­ daga skipanini hesi seinnu ár ini, og hann legði aftrat, at tey flestu hava tikið undir við hesum. ­ Hetta hevur ivaleyst gjørt skipanina meira liði­ liga, og hetta hevur ivaleyst eisi ni ment dynamikkin í vinn uni munandi. Spurn­ ing ur in er bara, hvør skal skipa hesa umseting – tey, ið frammanundan hava fing ið rættindini frá tí al menna fyri einki ella tær al mennu Føroyar vegna Før oya fólk. Løgtingsmaðurin vísti á, at tað er trupult at broyta strukturar í eini altavgerandi høvuðs vinnu eftir einum degi, tí tá kundi skaðin skjótt verið størri enn gagn­ ið. Tí er eisini alneyðugt, at vinnan fær høvi at virka í eini skiftistíð, har givnu loyv ini verða niðurlagað eftir einum tíggjuáraskeiði. ­ Loyvini skulu síðan gerast umsetilig og verða handlað um til feingis búð­ ina, sum skal virka leys av politiskum myndugleikum. Hann skeyt upp, at tilfeingis búðin verður stjórn að av eini nevnd, sum vinn an á sjógvi og landi setir, eins og einum dag­ ligum rakstrarleiðara, sum av varðandi lands stýris mað­ ur setir í starv. ­ Í lógini um vinnuligan fiski skap er rætturin til fiski loyvini, sum nú eru í umfari, galdandi fram til árs skiftið 2017/2018, legði løg tingsmaðurin aftrat. Tórbjørn Jacobsen helt fyri, at í størst møguligan mun eiga vit at halda fast um ásettu bólkarnar í lógini, eins og vit eiga at halda fast um skottið millum húk og trol. ­ Í 10 ára skiftisskeiðnum, sum eftir er, eigur út róðr ar­ flotin í bólki 5, sum eru bátar undir 15 tons, eisini at vera hildnir uttanfyri skipan ina. Løgtingsmaðurin nam eisi ni við teir vansar, sum eru í verandi skipan. Hann segði, at eigara­ struktururin í føroyskari fiski vinnu hevur cementerað seg, sum hann málbar seg, hjá teimum, sum upp runa­ liga og politiskt fingu 10 ára brúksrættin til føroyskt tilfeingi. ­ Gongdin seinastu árini hevur verið rættiliga greið, har ein kapitalisering av rætti num at fiska er farin fram. Eingin ivi er um, at hetta er ein trupulleiki fyri fiski vinnuna – fyri tey, sum starvast í vinnuni og fyri alt sam felagið. Tórbjørn Jacobsen segði, at teir trupulleikar, sum standast av hesum, eitt nú eru veksandi mono poliser­ ing, eins og rætturin at fiska til endans gerst so dýrur, at ógvu liga fá hava møgu­ leikan at koma inn í vinn­ una. ­ Seinastu árini eru skip handlaði fyri 5­10 ferðir tað, sum tólini í sær sjálvum eru verd, segði løg tings­ mað urin á flokstinginum í Skála vík. Tilfeingisbúðin er hjartað í nýggjari fiskiveiðiskipan