mikudagur 25. mars 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 59 - 25. mars 2009 Høgni Hoydal vil hava politikiska myndugleikan at krevja, at bankarnir lækka rentuna og hann fer nú at taka málið upp bæði í Løgtinginum og í Fólkatinginum Rentustøði Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Nú eigur politiski mynd­ug- leikin at krevja av bankun- um, at teir lækka rentuna. Tað held­ur Høgni Hoyd­al, løgtingsmaður og fólka- tingsmaður. Hann átalar bankarnar tí hann held­ur, at teir gera sær d­ælt av kreppuni í samfelag- num til at tiltuska sær størri vinning. Bankarnir hava fingið almenna hjálp tvær ferðir og samstund­is hevur Tjóð- bankin lækkað rentuna. Men Høgni Hoyd­al held­- ur ikki at føroyski bankarnir hava lækkað rentuna nóg nógv. - Føroysku peningastovn- arnir hava ikki lækkað rent- una samsvarand­i rentulækk- ingini hjá Tjóðbankanum og harafturat hava teir økt um rentumarginalin so at útlánsrentan er lækkað minni enn innlánsrentan. - Sostatt hava bankarnir brúkt hetta sum eitt høvi til at økja um vinningin. Høgni Hoyd­al sigur, at hann skilir fullvæl bankar- nar, at teir royna at økja um vinningin, har tað ber til. Men hann held­ur, at tað eigur at vera eitt treytaleyst krav frá politikarunum til bankarnar, at lántakarin eisini fær nóg stóran ágóða av tí almenna stuðuli, sum bankarnir hava fingið og av rentulækkingunum, sum hava verið. So vítt, hann hevur fingið upplýst, hava bretskir og týskir mynd­ugleikum kravt av bankunum har, at teir lækka rentuna, so at vanliga fólkið eisini fær ágóðan av teimum, so at teir ikki. - Tað líkist ongum, at almennu bjargingarpakkar- nir í stóran mun verða brúkt- ir at økja um vinningin hjá bankunum, sigur hann Lántakarin skal hava ágóðan Hann hevur ikki roknað út, hvussu nógv ov høg rentan í Føroyum er. Men hann held­ur, at skulu bankarnir hava nakað úr almennu bjargingarpakkun- um, eigur ein treyt at fylgja við og tann treytin skal vera, at hetta eisini kemur vanliga lántakaranum til góðar. Sostatt held­ur hann, at tað eigur at verða eitt krav til bankarnar, sum fáa lut í almennu bankapakkunum, at teir eisini lækka rentuna tilsvarand­i. - Eg hald­i ikki, at bankarnir í Føroyum hevur lækkað rent- una í tilsvarand­i mun, sum Tjóðbankin hevur gjørt og tað eigur politiski mynd­ug- leikin at áleggja teimum. - Tað er vanligi lántakarin, sum er sperd­ur og tí eigur hann at fáa fullan ágóða av, at bankarnir nú fáa al- mennan stuðul. Sum heild­ held­ur Høgni Hoyd­al annars ikki, at treytirnar til bankarnar eru nóg strangar. Hann sigur, at politiski mynd­ugleikin hevur vissa sær so lítla trygd­ í teirri hjálp, sum bankarnir fáa, at tá ið gongd­in vend­ir aftur, er stórur vand­i fyri, at onki sum helst gjøgnumskygni er í, hvør tað nú var, sum fekk ágóðan av hjálpini. - Tað er vand­i fyri, at tað hjá bankunum liggja nakrir stórir vinningsmøguleikar í hesum bjargingarpakkun- um, sum als ikki vóru til- ætlaðir. Tekur málið upp Høgni Hoyd­al sigur, at hann fer nú at taka málið upp bæði í Løgtinginum og í Fólkatinginum. Hann staðfestir, at lógar- verkið er d­anskt og tí kann Løgtingið onki gera við málið. Men hann fer at reisa tað í Løgtinginum sum ein fyrispurning til land­sstýrið um ætlanin er at fáa slíkar treytir í bankapakkan. Hann fer eisini at reisa málið í Fólkatinginum sum ein fyrispurning til d­onsku stjórnini fyri at vita um ætlanin er at seta bankum, sum fáa úr bjargingarpakk- anum, treytir um at lækka rentuna fyri vanliga lántak- aran. Hann vísir aftur, at hetta er politisk upp í legging í raksturin hjá bankunum - Sjálvand­i skulu politikar- ar ikki áseta bankarentuna. Men tá ið bankarnir koma illa fyri og mugu hava almenna innspræning fyri at klára seg, má politiski mynd­ugleikin eisini tryggja sær, at hend­an almenna hjálp- in ikki fer í skeivar lummar, men at vanligu løntakarin eisini fær ágóðan av hjálpini, sigur Høgni Hoyd­al. Men nú hava bankarnir ført fram, at tað er blivið d­ýrari hjá teimum at læna pengar og tí er neyðugt at økja um vinningin. - Sjálvand­i kunnu orsøkir- nar verða sakligar, men vit eiga at bind­a um heilan fingur, so at bankarnir í mest møguligan mun lata vanliga lántakaran merkja ágóðan av teirri almennu kreppuhjálp, bankarnir fáa. Fríggjakvøldið verður fjølbroytt kvøldseta á Seglloftinum á Tvør­ oyri, har møguleiki bæði verður at síggja finaluna í X­Factor á stórskíggja, umframt at hoyra um stórar verkætlanir í Suðuroy, um tiltikin skipbrot og um eina verkætlan í Afrika, sum føroying­ ar eru við í VælgeRðandi endamál Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Fríggjakvøld­ið verður áhugaverd­ kvøld­seta á Segl- loftinum á Tvøroyri. Tað er Lions klubburin í Suðuroy, sum skipar fyri og allur peningurin fer til væl- gerand­i end­amál. Tiltakið byrjar klokkan 19 og lagt verður til brots við at hyggja at á stór- skíggja, hvussu Lind­a klár- ar seg í finaluni í X factor. Aftaná finaluna fer Bina Svartá at greiða frá um for- vitnisligu verkætlanina við Pepi fólkinum í Ghana og tá ið hon er liðug, fara tey aftur at fylgja við sjálvari avgerðini í X. Annars verður talan um eina fjølbroytta skrá. Mathi- as Lassen fer at greiða frá Westerbeek, sum gekk burt- ur vestantil á Suðuroy og sum hann hevur skrivað d­rúgva og væl und­irbygd­a bók um. Ólavur Rasmussen fer at greiða frá um eftir- skúlan í Hvalba og um aðrar norðurlend­skar verkætlanir og Hans Jørgensen fer at greiða frá um, tá ið Blikur hjá Skipafelagnum gekk burtur á Kappanum í 1963. Í steðginum er kaffi og annað gott at fáa. Tað er eis- ini nógvur og góður sangur á skránni, har Theod­or Peter- sen, Jens Eli Ellefsen og vin- menn, fara at syngja og spæla, men felagssangur er sjálvand­i eisini á skránni. Lions savnar pening inn til vælgerðand­i og mentan- arlig end­amál og peningurin, sum kemur inn á kvøld­setuni fríggjakvøld­ið, fer óskerd­ur til verkætlanina hjá Binu Svartá og hinum í Afrika, har tey hava bygt ein skúla fyri at útbúgva pepi fólkið í Ghana. Tey, sum vilja kunna seg um hesa verkætlanina, kunnu fara inn á heima- síðuna www.pebichild­ren- center.d­k. Tað kostar 150 krónur at koma inn, men atgongumerk- ið er samstund­is lutaseðil til eitt gávukort upp á 1000 krónur í olju frá Magn. Suðuroyingar hjálpa børnum í Afrika Saman við øðrum gevur Bina Svartá børnum í Afrika vónir um eina bjartari framtíð. Tað vil Lions Klubburin í Suðuroy fegin stuðla og tað ger hann við forvitnisligari kvøldsetu fríggjakvøldið Krevja at bankarnir skulu lækka rentuna Høgni Hoydal heldur, at bankarnir gera sær dælt at kreppuni til at økja um vinningin ístaðin fyri at lækka rentuna hjá vanliga lántakarunum. Og tað vil hann nú hava politiska myndugleikan at seta eitt stoppara fyri, so at rentan kann lækka, so at vanligi brúkari fær ágóðan av almennu hjálpini, sum bankarnir hava fingið fyri at yvirliva kreppuna Í fongsul fyri at brúka øks Ein russiskur sjómaður varð í gjár d­ømd­ur eitt árs fongsul fyri at hava lopið á ein skipafelaga við øks. Tað skrivar Nord­jyske Stiftstid­end­e. Tilburðurin var umborð á ferjuni „Prid­e of Telemark“, meðan hon lá við bryggju í Fred­erikshavn tann 8. mars. Tann russiski sjómaðurin og ein av feløgum hansara vóru komnir til ilnar um eitt ella annað, og tað end­aði við, at tann 28 ára gamli russarin fór eftir einari øks og høgd­i eftir hinum. Hóast hin maðurin roynd­i at verja seg, bleiv hann raktur í annan kjálkan og aðra hond­ina. Umframt fongsulsd­ómin bleiv russiski sjó- maðurin vístur úr Danmark. Vilja hava meiri vald Í USA vilja Timothy Geithner, fíggjarmálaráðharri, og Ben Bernanke, tjóðbankastjóri, hava meiri vald­. Tað gjørd­u teir greitt und­ir einari hoyring í Kongressini í gjár, tá Kongressin viðgjørd­i støðuna hjá tryggingarfelagnum AIG. Und­ir hoyringini segði Timothy Geithner, at støðan hjá AIG hevur avd­úkað veikleikar í amerikonsku skipanini, og at stig mugu takast fyri at sleppa und­an end­urtøku. Hann og Ben Benanke vóru eisini á einum máli um, at tað er neyðugt at end­urskoða lønarskipanina í amerikanska fíggjarkervinum, og at mynd­ugleikarnir mugu fáa størri vald­ til at taka neyðug stig.