týsdagur 31. mars 2009síða 22

22 vinnan Nr. 63 - 31. mars 2009 Nógv olja ígjøgnum norskan sjógv Russiski oljuútflutningurin fer at veksa nógv í komandi árum, og tað fer millum annað at hava við sær, at russiski oljuflutningurin fram við norðurnorsku strondini verður ikki minni enn áttafaldaður tey næstu fimm árini, sigur NRK. Í fjør vórðu 9,5 milliónir tons av russiskari olju flutt fram við norsku strondini, og nøgdin verður kanska 15 milliónir tons í ár. Russar eru í ferð við stórar útbyggingar á oljuøkinum norðanfyri, og norskir serfrøðingar siga, at í 2015 skulu helst umleið 100 milliónir tons av russiskari olju flytast við tangaskipum fram við norðurnorsku strodnini. Betur enn væntað hjá MT Højgaard Byggifyritøkan MT Højgaard hevði 358 milliónir krónur í avlopi í 2008, og tað var heldur meiri, enn fyritøkan hevði væntað. Umsetningurin í fjør var 11,2 milliardir krónur ella umleið fimm prosent minni enn í 2007. Í ár væntar fyritøkan, at umsetningurin verður 10 milliardir krónur, og at avlopið verður minni enn í fjør. MT Højgaard hevur í løtuni bíløgd arbeiði fyri tilsamans 9,5 milliardir krónur, og væntandi verða arbeiði fyri 6,5 milliardir krónur liðug í ár. Í meðal arbeiddu 5.300 fólk hjá felagnum í fjør ímóti 6.000 árið fyri. Mánamorgunin vóru formaður og næst for­ maður Tjóð veldisins, Høgni Hoydal og Tórbjørn Jacobsen, á Fiskivinnuskúlanum í Vestmanna og greiddu næmingum frá um lógina um vinnuligan fiskiskap. Næmingar og lær­ arar lurtaðu við stórum áhuga, og nøkur nýttu høvi at seta politikarunum spurningar Framløga Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Ein partur av framløguni snúði seg um bakgrundina aftanfyri verandi lóg, með­ an høvuðsdentur varð lagd­ ur á tær broytingar, sum flokkurin hevur skotið upp við eitt nú at skipa eina tilfeingisbúð, har fiskidagar við tíðini verða bodnir út av tí almenna – og ikki av tí privata, soleiðis sum støðan er í dag. Ætlandi skuldi Magni Laksáfoss, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, eis­ ini taka lut í tiltakinum í Vestmanna, men honum barst frá, tí hann skuldi til Svøríkis. Ein søga Tað var Tórbjørn Jacobsen, sum legði fyri í Vestmanna og sum oftast, tá hann hevur eina framløgu, veit hann okk urt forvitnisligt at siga. – Eg havi sitið á løgtingi síðan 1998 og fyri ta tíð sigldi eg. Hetta er aðru ferð í lívinum, at eg havi fingið høvi at halda ein fyrilestur í einum veruligum auditor­ ium, sum hann tók til. Løgtingsmaðurin vísti á, at fyrstu ferð, hann hevði hetta høvi, var á Lærda Há skúlanum í Århuus, og tá snúði evnið seg um gransk ing. – Eg var júst byrjaður sum landsstýrismaður í mentamálum og helt, at man til slík høvi fekk ein fyrilestur útleveraðan at halda. Mín fyrilestur skuldi koma fyri seinnapartin dag­ in eftir. Men tá eg las fyri­ lesturin, eg hevði fingið at halda, helt eg ikki, at hesin kundi brúkast. Eg helt, at hann var ov ússaligur og skræddi hann sundur. Út á náttina setti eg meg at skriva mín egna. Tá eg skuldi halda fyri lesturin út á seinnapartin dag in eftir, vóru flestu teirra, sum sótu í hesum auditori um, sovn­ að ir, sum Tórbjørn tók til. Hann legði aftrat, at tá hann byrjaði at røða við síni reystu rødd um eitt nú teir, sum arbeiða á bryggjuni í Århuus, og hvat ætlanin var at gera innan fiski­ vinnugransking í Føroyum, byrjaðu fundarluttakararnir aftur at ressast. – Hesin fyrilesturin førdi til, at eg bleiv biðin at halda aðrar fyrilestrar ymsastaðni í Evropu, legði Tórbjørn Jacobsen aftrat. Fiskivinnusøga Áðrenn Høgni Hoydal kom fram at mikrofonini og byrj aði sína framløgu, sum serliga snúði seg um til­ feingisbúðina, ið Tjóðveldi skjýtir upp, greiddi næst­ formaður floksins frá broyt­ ingunum í føroyskari fiski­ veiði – frá tí, at føroyski fiskiskipaflotin royndi á fjarleiðum, til fiskimørkini vórðu flutt út á 12 fjórðingar í sekstiárunum og at enda út á 200 fjórðingar í 1977. – Ísland var millum fyrstu lond, sum soleiðis vildi tryggja sær sín matkova – ella spísikamar, sum løg­ tings maðurin tók til. Hann segði, at hesar broytingar settu stór krøv til okkara myndugleikar um, hvussu okkara fiski­ veiða nú skuldi skipast. – Fiskiflotin var gearaður til at fiska á heilt øðrum leiðum enn innanfyri okk­ ara 200 fjórðinga fiskimark. Úrslitið gjørdist, at megin­ parturin av okkara fiskiflota nú kom í føroyskan sjógv at royna. Tórbjørn segði, at valið hjá føroyskum myndug­ leikum nú stóð ímillum at gera neyðugar strukturbroyt­ ingar – ella at gjalda seg burtur úr trupulleikunum við studningum, tí okkara fiskigrunnar kundu ikki bera alla ta veiðiorku, sum nú virkaði innan okkara fiskimark. Skeivu knøttarnir Næstformaður Tjóðveldi­ sins segði, at við Ráfiska­ grunninum vórðu stuðuls­ skipanir settar í verk eftir ringasta vaðskítinum, sum hann tók til. – Nú fór at fossa út í báð­ um borðum – bæði úr fiska­ stovnum og úr einum meira og meira sperdum lands­ kassa, samstundis sum fiski flotin ikki varð tillag­ aður broyttu umstøðurnar. Tað, at føroyingar trýstu á skeivu knøttarnar seinast í sjeytiárunum, metti Tór ­ bjørn Jacobsen sum høv­ uðs orsøkina til, at Føroyar eftir tíðina við Ráfiska­ grunn inum vóru fyri stórum skrædli og seinni vórðu sett ar undir fremmanda um siting. – Eftir húsagangir og stóra burturflyting av før­ oy ingum, trýstu danir eina kvotaskipan eftir ís lendsk­ um mynstri niðuryvir før­ oyingar. Hendan fall ikki í góða jørð í Føroyum, og ein orsøkin var, at okkara fiski­ veiða er meira blandað enn eitt nú hin íslendska. Tjóðveldi framløgu um fiskivinnumál á Fiskivinnuskúlanum Framløgan á Fiskivinnu­ skúlanum í Vestmenna eydnaðist væl, og líkt var til, at bæði næmingar og lærarar fingu væl burtur úr Mynd: Jens Kr. Vang