týsdagur 7. apríl 2009síða 30

30 vinnan Nr. 68 - 7. apríl 2009 Fyri trimum árum síðani keypti Vónin ali nótavirkið við Norð skála, og nú pelagiska vinnan meiri ella minni ligg­ ur still, hevur hetta nýggja beinið hjá Vónini enn størri týdn ing. – Vantandi virk semið innan pelagisku vinuna hevur merkt, at vit hava verið noydd at siga fólki upp, men inn an alivinnuna gong ur tíbetur væl, sigur Hjalmar Peter­ sen, stjóri á Vónini ALIVINNA Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Myndir: Álvur Haraldsen Vónin er mest kend fyri sína framleiðslu av trolum og trolútgerð, men tað er kort ini ikki alt, sum fyri­ tøkan fæst við. Á Norðskála hevur Vónin eisini eitt virki, men tað fæst ikki við trol. ­ Nei, tað, sum vit fáast við her á Norðskála, eru ali nótir, og tað mesta arbeið ið her er nokk um væl­ ing av alinótum, sigur Hjal­ mar Petersen, stjóri á Vón­ ini. Bilarnir fara út at heinta nótirnar, síðani verða tær vask aðar. Harnæst verða tær tiknar inn á virkið har tær verða eftirhugdar og um vældar, og beint áðrenn tær verða settar út aftur, verða tær impregneraðar. Á virkinum á Norðskála høvdu vit sett stjóranum á Vónini, Hjalmar Petersen, og virkisleiðaranum á Nóta­ virkinum, Signar Poulsen, ste v nu. ­ Tað er soleiðis, at alarin ringir og biður okkum koma at heinta eina nót, sum teir so hava umborð á einum báti ella inni á einum inn­ hegnaðum øki, sambært fyri skrift un um hjá Heilsu­ frøði ligu Starvsstovuni. Síðani fara vit á staðið við okkara góðkendu bilum – og vit eru nú teir einastu, sum hava góðkendar bilar – ið hava fløskutættar lastir og fylgja greiðum manna­ gongd um við sóttreinsing, sigur Signar Poulsen. Tað er neyðugt at sótt­ reinsa bilarnar millum hvør ja uppgávu, tí teir koma kring alt landið, og aliøkini eru væl atskilt. Alt verður so savnað á virkis­ bygn inginum við Norð­ skála, so neyðugt er við strong um managongdum, fyri at sleppa undan smittu. ­ Tá so nótirnar koma inn á vaskiøkið – vit hava tvey, eitt í Fuglafirði og eitt á Norð­ skála – verður nótin fyrst tikin inn á tað, sum vit nevna fyri skitna økið, har nótin verður gjørd klár til vask, endar verða tiknir úr og tílíkt. Harfrá fara tær so í eina vaskimaskinu, sum er plc­ stýrd, sigur Signar Poul sen. Tað merkir, at vaskingin er teldustýrd við ávísari nøgd av vatn i og ávísari nøgd av klori. Tað tekur mill um fýra og sseks tímar at vaska, og tá hon kemur úr maskinuni er hon sum regul gullrein. ­ Harfrá verður hon so tikin inn í høllina til um væl­ ing ar, sigur Signar Poulsen. Strangar skipanir Tá Signar Poulsen tosar um góðkenningar, so er talan um heilsufrøðiligar góð­ kenn ing ar til tess at fyri­ byrg ja sjúku. ­ Ja, hetta er ein skipan sum er komin í gildi fyri árum síðani. Vit hava øll ár ini havt eitt gott samstarv við Heilsufrøðiligu Starvs­ stovu na, og góð kenn ing ar­ nar ganga út nú einaferð í summar, og vit royna altíð at vera upp á forkant við at fáa tær fornýggjaðar, sigur Signar Poulsen. Hetta er serliga neyðugt, tí nótir koma úr øllum herða sornum í landinum, heilt frá Suðri av og norður í Norðoyggjar. ­ Vit eru í løtuni einasta virki, sum tekur sær av at vaska alinótir, og tað hava vit verið síðani januar 2006, tá vit keyptu hetta virkið, sigur Signar Poulsen. Vaskingin fer sum nevnt fram í tveimum støðum, Norð skála og Fuglafirði. ­ Vit hava keypt eina nýggja vaskimaskinu, sum vit hava sett upp í Fuglafirði. Or søkin til tað er, at vit hava gjørt eitt øki klárt í Fugla firði við betong veggj­ um og sóttreinsing. So tað er ein ógvuliga góð skipan, sum er í Fuglafirði, og tað er tí, vit hava valt at byggja út har, sigur Signar Poul­ sen. Eisini reglurnar fyri spill­ vatninum frá vaskingini eru strangar. ­ Skipanin loyvir ikki spill vatn inum út, fyrr enn ymisk tøl eru góðkend av skipan ini, sum Heilsu frøði­ liga Starvsstovan framman undan hevur góðkent. Skipan in viðgerð alla tíðina vatn ið, sum fer gjøgnum ymisk filtur og verður klor­ við gjørt, áðrenn tað fer út gjøgn um eina skipan hjá Havs brún, sum leiðir tað út á streymasjógv, sigur Signar Poul sen. Týdning við reinum nótum Men hvussu ofta senda alar ar so sínar nótir til reins an. ­ Frá útseting, tá laksurin er um 100 gramm, og til tøku, ganga áleið 18 mán­ að ir. Men flestu alarar taka nótir nar upp eftir 10 til 12 mánað um, tí fiskurin gong­ ur í smámeskaðum nótum fyrst og síðani fara teir í stór meskaðar nótir. Tað hev ur eisini sínar fyrimunir, tí tá nótirnar eru reinar eru meskarnir opnir og fiskurin veksur skjótari tá, sigur Sign ar Poulsen. Tað er nógv betri fyri trivn aðin hjá fiskinum, tí gróð ur in veksur skjótt og meskar nir typpast, so fiskur in fær onga ilt. ­ Flestu alarar hava í minsta lagi tríggjar lokali­ tet ir til sínar alinótir, og tá ein alari tekur, koma kanska einar 10­15 stórmeskaðar nót ir inn, og tær skulu so nýtast aftur á einum øðrum lokaliteti. Tær verða so settar út ein mánað ella Alivinnan nýtt bein hjá Fleiri konufólk arbeiða á alinótavirkinum hjá Vónini. Hetta arbeiði hevur nógv at gera við at seyma, so tað riggar fínt, sigur virkisleiðarin GM fyrireikar húsagang Meðan leiðslan í General Motors alment framvegis stríðist fyri at finna nýggjar sparingar fyri at bjarga bilrisanum, verður samstundis arbeitt innanveggja við at fyrireika felagið upp á húsagang. Mánadagin í farnu viku avvísti Obama forseti ætlanini, sum leiðslan við Fritz Henderson á odda legði fyri forsetan til tess at tryggja ein statsstuðul til framhaldandi rakstur upp á 13,4 milliardir dollarar. Men Obama metti ikki ætlanina nóg umfatandi og gav felagnum 60 dagar at finna eina aðra og betri loysn. Men nú bendir mangt á, at leiðslan sjálv ikki trýr upp á eina bjargan, skrivar Bloomberg News. Framlagda ætlanin gekk út upp á at skerja skuldina við 46% og at siga 47.000 starvsfólkum upp í 2009. Men amerikansk lóggáva gevur ræpttiliga fríar teymar innan gjaldssteðg og húsagang, millum annað at taka avlopsgevandi partar úr felagnum og stovna nýtt felag við hesum, skrivar Boersen.dk