mikudagur 8. mars 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 47 - 8. mars 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Viðmerking: Umframt heimsins hægsta MVG skulu øll húskir í Før- oyum gjalda eina upphædd, eitt serligt brennioljuav- gjald, ið er uppaftur hægri enn MVG-ið, fyri at halda hitan í egnum húsum o.l. Við núgaldandi oljuprís- um skal hvørt húski gjalda 540 kr í MVG, umframt 730 kr í brennioljuavgjaldi fyri hvørjar 1000 litrar av olju. Tað verður upplýst, at meðalnýtslan er 4000 litrar/ ár. Útreiðslan verður tí knappar 3000 krónur eftir skatt. T.v.s at bert brenni- oljuavgjaldið gevur meðal- Áheitan á øll fakfeløg í Føroyum húskinum eina meirút- reiðslu uppá knappar 6000 kr árliga. Á hendan hátt, skal van- ligi føroyingurin bløða 70 milliónir krónur niður í Landskassan. Ein Landskassa, sum sambart seinastu upplýsing- um frá Landsbankastjóra- num hevur eitt risaavlop uppá uml 750 milliónir krónur í 1999. Tað er tí rætt, rímiligt og skilagott at Føroya Løgting avtekur lógina um serligt brennioljuavgjald, ið er ó- rættvíst, óneyðugt og sera tyngjandi hjá føroysku fam- iljuni. Føroyska familjan fær við avtøku av hesum órættvís- isgjaldi ein hart tiltrongdan skattalætta uppá uml 70 milliónir krónur. Eg fari við hesum at heita á fakfeløgini í Føroyum um at stuðla teimum á Føroya Løgtingi, ið vilja lætta um hjá føroyinginum við heilt at avtaka hetta óneyðuga og órættvísa avgjald. Vinarliga Marjus Dam, Løgtingslimur NB: Løgtingsmál nr. 54/ 1999: Uppskot til løgtings- lóg um avtøku av løgtings- lóg um serligt avgjald á brenniolju er lagt fram og til viðgerð í løtuni. Seinastu dagarnar hevur al- mikið orðaskifti verið um ta vaksandi almennu umsit- ingina. Semja tikist vera um, at undirritaði hevur á- byrgdina av, at henda um- siting tvey tey seinastu árini hevur ”eksploderað” út um alt mark. Nakrir politiskir veruleikar Løgtingið samtykti endaliga í 1994, at Føroyar skuldu hava nýggja stýrisskipan við sokallaðari landsstýris- mannaábyrgd. Stýrisskipan- in kom í gildi á ólavsøku í 1995, og ráðharraskipanin á ólavsøku í 1996. Vit í Sambandsflokkinum vóru tey, sum ávaraðu, og sum vístu á vansarnar við hesi skipan, og ikki minst á tann eyka kostna, sum nát- úrliga fylgir við eini so um- fatandi broyting. Hetta bleiv sum ikki ein- aferð kveistrað til síðis av teimum loysingarsinnaðu flokkunum. Hetta skuldi vera undanførðsla og mót- støða ímóti framburði í Før- oyum. Endurtøka av sjeytiárunum Hetta minnir mest um- og er ein endurtøka av sjeyti- árunum, tá ið yvirtøkurnar einki skuldu kosta. Tjóð- veldismenn, javnaðarmenn og fólkafloksmenn reikaðu landið runt og boðaðu frá árligum yvirskoti frá yvir- tikna postverkinum uppá fleiri tíggjutals milliónir um árið. Nú skal postverkið hava 56 milliónir krónur úr landskassanum, fyri at halda fram. Lagnunar speisemi Eins og aftaná sjeytiárini, var tað aftur Sambands- flokkurin, sum fekk til upp- gávu at seta nýggju skipan- ina í verk, samstundis sum landið skuldi reisast aftur úr tí djúpastu kreppu, sum teir loysingarsinnaðu høvdu komið okkara samfelagi útí nakrantíð. Okkum so líkt, varð farið til verka. Skipanin var til- lagað einum lítlum samfel- ag, og gjørd so bílig sum møguligt, tá hædd varð tikin fyri politiska kravinum um ráðharraskipan, nevniliga 5 aðalstýri og einari løgmans- fyrisiting. Hvar vóru alternativini? Tey sum kravdu, og sum fingu teirra vilja um nýggja stýrisskipan og ta minister- iellu skipanina sum tey stóru londini hava, kappast nú , væl hjálpt av loyalum embætismonnum og press- uni, um at finnast at mær og okkum, sum gjøgnum- førdu uppgávuna. Hvørki tá vit loystu upp- gávuna, ella síðani, havi eg sæð so mikið sum eitt ein- asta ítøkiliga alternativið frá nøkrum av teimum. Og sjálvt um teir ikki høvdu hugflog til at koma við alt- ernativum tá, hví hava teir so ikki gjørt broytingar tey seinastu tvey árini, um hug- flogið var so stórt? Hvar stavar vøksturin frá ? Tá omanfyri nevnda er sagt, skal eg av sonnum siga, at eg eri skelkaður av tí vøkstri, sum okkara umsit- ing hevur verið fyri seinastu tvey árini. Nýggja sam- gongan setti tveir landsstýr- ismenn afturat. Hetta førdi aftur við sær, at vit fingu eitt aðalstýri afturat, um- framt eina sokallaða sjálv- stýrisumsiting, sum bara til sjálvstýrismál einsamøll kostar 12 milliónir krónur í 3 ár. Harumframt hevur so at siga øll landsumsitingin virkað sum ein loysingar- fyrisiting til fyrireiking av tí hálovaða komandi full- veldinum. Sjálvandi kostar sovorið nógvan pening. Hetta er ivaleyst fyrstu ferð í okkara parti av heim- inum, at samlaða fyrisiting- in í einum landi hevur fingið til uppgávu at reisa land og ríki runt og føra politiska propaganda fyri eini sitandi stjórn. við útvaldum her- skara fer hetta fram. Flestu munnu eisini minnast bú- skaparfrøðingin, sum ikki slapp við, tí hann ikki pass- aði inn í myndina. Summa sumarum Ongin skal vera í iva um, at eg taki ábyrgdina av, at hava gjøgnumført tær bygnaðar- broytingar, sum Føroya Løgting álegði mær at gera. Eisini haldi eg fast við, at hetta varð gjørt skjótt, bíliga og væl. Men at lasta meg ella Sambandsflokkin fyri, at núverandi samgonga hevur blást almennu umsitingina upp, m. a. við tveimum eyka landsstýrismonnum, við — í krónum — nógv meira enn tveimum eyka aðalstýrum, tað góðtaki eg ikki undir nøkrum umstøðum. Tað má sitandi løgmaður, og sitandi landsstýrismenn, við teirra baklandi taka á- byrgdina av. At teir hava blást almennu umsitingina upp í krónum og oyrum, tað er forkasti- ligt. At teir harumframt hava broytt almennu umsit- ingina til politisk amboð í tí nógv umrødda amboðs- kassanum, tað er uppaftur nógv verri. Edmund Joensen Almenna umsitingin – um at heita á Føroya Løgting um at avtaka lógina um serligt brennioljuavgjald Í morgin fer uttanlandsnevndin hjá Løgting- inum at handa landsstýrinum álitið í máli- num um framtíðarstøðu Føroya. Langt um leingi, tí tað vóru ígjár fjúrtan dagar síðani, at nevndarformaðurin boðaði frá, at tá var nevndin um at vera liðug við álit sítt. Men síðani hava ymiskar hendingar darvað arbeiðnum hjá uttanlandsnevndini, so hon heldur ikki varð liðug við arbeiði sítt fríggja- dagin í síðstu viku. Og ígjár fekk formaðurin forfall, so varaformaðurin í nevndini avgjørdi at bíða við at skriva undir álitini til í dag. Tað er alla æru vert, at hann vildi hava Tjóðveldisflokkin við til hesa søguligu hend- ing. Nú fekk formaðurin forfall, og tað kunnu øll fáa, so hann skal ikki fáa nakra viðmerking um tað, men tey, sum hava fylgt við í hesum máli, eru sannførd um, at formaðurin kundi havt borið skjótari at. Tað er langt síðani greitt, at semjan fór bara at fáast millum samgonguflokkarnar, meðan Javnaðar- flokkurin og Sambandsflokkurin fóru helst at skriva eitt felags álit. Hinvegin hevur verið eitt sindur ógreitt, hvussu tað fór at verða við Miðflokkinum, men eftir øllum at døma verður hann ikki við í samgonguálitinum. Nú kann onkur undrast, hví tað á hesum stað verður funnist at tí, at arbeiðið hevur gingið so seint. Áður er víst á, at málið hevur ikki so stóran skund, og at framtíðar- støða má umhugsast væl og virðiligt. Hin- vegin hevur føroyski almenningurin bíðað eftir, hvat stóð í uppritinum, tí tað snýr seg um framtíðina hjá okkum øllum. Og uppritið var loyniligt - lagt fram í trúnaði - til uttan- landsnevndin var liðug við arbeiði sítt. Nú er hon liðug, og í gjár kundu so fjølmiðl- arnir, sum hildu seg til undirskriftina í Ting- anesi, tá uppritið var flýggjað út, almanna- kunngera tað. Men nógv nýtt var ikki í álitinum, so í dag seta mong spurnartekin við, hví tað skuldi haldast so loynligt. Neyv- an hevði tað ávirkað arbeiðið í uttanlands- nevndini nevnivert. Nú hevur hetta drigið út, og samráðingarnar nærkast, men ein orsøk er so vantandi handalag í arbeiðsgongdini seinastu tíðina. Hetta er so ein spurningur, sum Tjóðveld- isflokkurin eigur at taka upp innanhýsis. Tann størsti flokkurin á tingi kann neyvan í longdini góðtaka, at formaðurin í tingbólki- num er so ógreiður og skiftir støðu í týðandi málum, eins og at formaðurin í eini av mest týðandi nevndunum ikki megar at leiða nevndararbeiði á ein nøgtandi hátt. Somu- leiðis kann spurnartekin setast við, um tann rætta tignin var yvir tingarbeiðinum síðsta leygardag, tá 10-tals mál vórðu løgd fram. Vantandi handalag SVEINUR TRÓNDARSON Tað er ikki altíð, at tað er ætlanin men tað hendir seg kortini við hvørt, at so stór øði kemur í fólk, at nevarnir eru á lofti. Um vikuskiftið fekk løg- reglan í Havn tvær fráboð- anir um harðskap í Club 20. Ein maður hevði ripað einum Nevin var á lofti øðrum nevan beint framm- aná so at nøsin brotnaði. Í einum øðrum føri vóru tveir menn farnir at skeldast so mikið, at tann eini hevði skallað hin í vangan so at hann meiddi sær oyra. Løgreglan sigur, at teir báðir, sum slógu og skallaðu vóru millum 25 og 35 ár. – Men tað kann tykjast løgið, at fólk ikki duga sær hógv tá tey fara í býin og tað er sera óheppið, tá slíkt kemur fyri. Og sum oftast er tað kleyvarskapur, sigur vakthavandi. Sum vant hevði gistingar- húsið við J. Broncksgøtu eis- ini opið um vikuskiftið. Tríggir mans høvdu fingið so mikið innanborða, at teir vunnu upp hús ella teir vistu, hvar teir búðu. Tí tók løgreglan menninar við á støðina har teir fingu eina song at sova í. Tá teir vóru klárnaðir so mikið dag- in eftir, vórðu teir settir út aftur á gøtuna og tá mundi gangast betur at stýra heim til hús