mánadagur 20. apríl 2009síða 8

8 tíðindi Nr. 74 - 20. apríl 2009 Við vaksandi arbeiðs­ loysi og hægri útgjaldi fer ALS komandi ár ini at gjalda tvífalt so nógvan pening, sum skipanin fyrr hev ur gjørt. Hetta er nak að miðallønt og fiski­ menn koma at merkja best Arbeiðsloysi Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Komandi árini fer útgjaldið hjá ALS helst at tvífaldast. Í løtuni letur ALS smáar 50 milliónir krónur í arbeiðs­ loysis stuðli um árið, men hækk ar arbeiðsloysið til tey fýra prosentini, sum mann hevur roknað við, so fer skipan in minsta at lata 90 millión ir út um árið. Hetta kemur bæði av vaks an di arbeiðsloysinum, men ikki minst av hægri útgjaldum. Í løtuni er tað soleiðis, at ALS letur upp til 75 prosent av inntøkuni, ið hevur verið, og í mesta lagi 18.500 krón­ ur um mánaðin. Tá broyt­ ing ar nar eru gjørdar fer út gjaldið upp á 80 prosent, um hetta ikki er meira enn 20.000 krónur. Tað vil við øðrum orðum siga, at miðallønt kunnu gerast arbeiðsleys, og fram­ vegis vinna 80 prosent av inntøkuni tey høvdu. Kostar nógv Seinastu árini er upphæddin í ALS­skipanini vaksin heilt nógv. Í løtuni eru um leið 670 milliónir krónur í eginogn í skipanini. Broyt­ ing arnar koma saman við vaks andi arbeiðsloysinum at merkja, at ALS fer at gjal da umleið tvífalt so nógv an pening, sum hon higar til hevur gjørt. Tað kemur at merkja, at skipanin fer at hava eitt hall á umleið 30 milliónir um árið næstu árini. Tó eru onkrir postar, ið koma at lækka eitt sindur, tí utgjaldsdagarnir koma at lækka út 798 døgum til 648 dagar, og hetta gevur eina sparing, sum er undir 10 millión ir krónur. Betri fyri fiskimenn Fyrr hevur tað verið so leið­ is, at útgjaldið til fiskimenn hevur verið rættiliga av mark að. Hetta hevur ser­ liga verið í samband við, tá skip ini hava verið til um vælingar. Sambært tølum hjá ALS eru tað umleið 350 fiski­ menn, sum árliga missa inn tøku, tí skipini eru til um vælingar. Treytin er í løtuni, at reiðaríini mugu siga monnunum upp, áðr­ enn teir fáa útgjald út ALS. Hetta skal eisini broytast, so menninir kunnu fáa út gjald úr ALS í upp til 60 dag ar, uttan at verða upp­ sagdir, meðan skipini eru til umvælingar. Tó skulu teir vera tøkir á arbeiðsmarknaðinum í tíðar skeiðnum. Somuleiðis skulu menn, ið sigla við lang farðar skip­ um, fáa møguleika at gjalda inn í ALS, og soleiðis eisini fáa útgjald, tá teir koma í land. Bíðidagar burtur Í løtuni er tað somuleiðis soleiðis, at fólk skulu bíða í 10 dagar, áðrenn tey fáa út gjald úr ALS. Hesir dagar skulu nú takast burtur, so fólk hava eitt sindur betri møgu leika fyri útgjaldi. Eisini tey, ið fyrr hava verið sjálvstøðugt vinnu­ rek an di fáa nú betri møgu­ leikar, tí í løtuni fáa tey út gjald úr ALS eftir seinasta árið. ­ Vit síggja, at sjálvstøðugt vinnurekandi stríðast til bit ra endan, og tí fáa tey ofta eitt sera avmarkað út gjald, sigur Jóhan Dahl, vinnu málaráðharri. Eisini skal skipanin broyt ast, so at útlendingar kun nu fáa møguleika at fáa útgjald úr ALS. Hetta skal skipast sol eið­ is, at útlendingar skulu fáa upp lýsingar, um hvussu tey skulu sleppa upp í ALS. Útaftur úr skipanini Ætlanin er somuleiðis at leggja skipanina soleiðis til rætt is, at fólk skulu fáa møgu leika at koma útaftur á arbeiðsmarknaðin. Hetta skal gerast við at ALS rindar arbeiðsplássum pen ing fyri at taka fólk inn. ­ ALS skal ikki vera ein sovipúta, tí skipa mugu vit royna at fáa fólkini útaftur á arbeiðsmarknaðin, tá tey hava verið arbeiðsleys, vísir Jóhan Dahl á. Fyribyrgja fráflyting Høvuðsendamálið við broyt ing unum í ALS, eru sam bært vinnu mála ráð­ num, at mann skal fyri­ byrgja, at fólk flyta av landi num. ­ Vit mugu hava eina skipa, sum ikki er verri enn tann hjá grannalondunum, sigur Jóhan Dahl. Hann greið ir víðari frá, at skipan­ in fer at líkjast skipanunum í grannalondum okkara rætt i liga nógv. Jóhan Dahl, vinnumálaráðharri, og Ernst Jacobsen, stjóri í ALS, greiddu frá broytingunum, ið millum annað hava við sær, at sjómenn standa betri, tá skipini eru til umvælingar Mynd: Jens Kristian Vang ALS útgjaldið tvífaldast Harðlig løgregla í Kina Higartil í ár eru 15 fólk deyð, meðan tey hava verið í varðhaldi hjá kinesisku løgregluni, og mannarættindafelagsskapir finnast nú at framferðini hjá løgregluni og krevja nýskipanir. Blaðið Beijing Times skrivar, at sjey av teimum 15 vórðu bukað so illa, at tey doyðu. Tvey doyðu av óhappi, trý tóku lívið av sær, men tað er ógreitt, hvat hendi teimum seinastu. Mannarættindafelagsskapir og kinesiskir fjølmiðlar hava leingi lagt løgregluna undir alt ov harðliga framferð. Tey siga eisini, at fangar í kinesiskum fongslum fáa ringa viðferð, og at neyðugt er at nýskipa bæði løgregluna og fongsulsverkið. Venesuela sendiharra í USA Forsetin í Venesuela, Hugo Chavez, hevur gjørt av, at Venesuela skal aftur hava sendiharra í Washington. Avgerðina hevur hann tikið, eftir at hann hitti amerikanska forsetan, Barrack Obama, á toppfundi hjá teimum amerikonsku londunum, sum var í Trinidad um vikuskiftið. Viðurskiftini millum Chavez og fyrrverandi forsetan Geroeg W. Bush vóru vánalig, og á fundinum í Trinidad duldi Chavez ikki fyri, at hann heldur munandi meiri av eftirmanninum hjá Bush, sum sambært Chavez hevði ætlanir um at beina fyri venesuelska leiðaranum. Ein maður er nú ákærdur fyri at hava stolið streym frá SEV í fleiri ár. Hann viðgongur at hava stolið streym, men hvørki so leingi ella so nógv, sum SEV og ákæruvaldið vil vera við streymstuldur Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ein maður, sum setti búgv fyri nøkrum árum síðani, helt seg ordiliga hava funnið fidus in. Hann fann út av at mingu­ le ra við málaranum hjá SEV so at mátarin mestsum helt upp at telja. Men fidusurin var ikki mei ri enn næstbest, tí hann varð uppdagaður og nú er hann ákærdur fyri um fat an­ di streymstuldur í gjøgnum fleiri ár. Hann er ákærdur fyri at hava stolið streym fyri góð­ ar 91.000 krónur í árunum frá 2004 til 2008. Maðurin viðgongur at hann hevur svikað við mála ranum hjá SEV fyri at fáa teljaran at mala spaki­ lig ari, men hann byrjaði ikki fyrrenn í 2007 og talan er sostatt eisini um eina nógv minni upphædd. Hann greiddi frá í rætti­ num, at hann hevði frætt, at varð ein hátalari settur oman á málaran, spardi tað nógvan streym, tí magnetið í hátalaranum fekk teljaran at mala seinni. Tað hevði hann roynt, men tað riggaði ikki. Men so hevði hann funnið út av at stinga ein pinn inn í eitt hol á málaranum og tá bar til. Hann segði, at hann hevði bara brúkt pinnin, tá ið hann hevði ein elekriskan ovn tendraðan fyri at hava tað heitt inni. Úrslitið av tí var, at hann spardi rættiliga fitt, tí mát­ ing ar hjá SEV vísti, at hann brúk ti ikki meiri enn góð 1000­1500 kilowatt um ár ið, ella 3­4 kilowatt um dag in, sum er ikki meiri enn ein fjórðingur av nýtsl­ uni hjá einum vanligum hús ki. Mátingar hjá SEV vísti á, at tað fyrsta hálva árið, hann búði í húsunum, hevði hann brúkt næstan 2000 kilo watt, men øll tey fylgj­ an di árini, var brúkið mink­ að niður á 1100­1500 kilowatt fyri eitt heilt ár. Hann segði, at tað var tí, at fyrstu tíðina, hann hevði búð har, hevði hann brúkt nógv amboð, sum brúkti streym. Hann hevði eisini havt eitt stórt akvarium, sum hevði brúkt nógvan streym tað fyrstu tíðina og kona hevði gikt, so hon mátti ha va tað heitt inni og tí hevði hann eisini elektriskan ovn. Tá ið SEV avdúkaði hann, fór nýtslan upp aftur á tað, sum kann minna um eina vanliga húsar halds­ nyts lu. Men nú hevði hann fingið flat skerm, fleiri akvarium og annað, sum kundi for­ klára streymnýtsluna. Hann trúði ikki upp á mát ing arnar hjá SEV. Men annars hevði hann havt eitt stórt akvarium, sum hevði brúkt nógvan streym tað fyrs tu tíðina og kona hevði gikt, so hon mátti hava tað heitt inni og tí hevði hann eisi ni elektriskan ovn. Men hann viðurgekk, at hann hevði snýtt frá 2007 og tað angraði hann, tí tað var skítbýtt, helt hann. Málið er ikki viðgjørt liðugt, tí fleiri upplýsingar skulu fáast til vega, eitt nú um, hvussu nógva olju, hann hevur brúkt hesa tíð­ ina. Stjól streym frá SEV fyri 90.000 krónur