týsdagur 28. apríl 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 80 - 28. apríl 2009 Færri ríkfólk í Bretlandi Hóast russarin Roman Abramovich hevur mist einar 40 milliardir krónur í fíggjarkreppuni, er hann framvegis næst­ ríkasti maður í Bretlandi, har hann býr. Hann hevur tó onga neyð, tí sambært Reuters eigur hann einar 60 milliardir krónur eftir. Tann einasti, sum eigur meiri, er stálkongurin Lakshmi Mittal. Hann hevur eisini mist ovurhonds nógvar pengar av fíggjarkreppuni, men situr kortini enn á ovastu rókini. Times skrivar, at í dag eru 40 fólk í Bretlandi, sum eiga meiri enn eina milliard pund. Fyri einum ári síðani vóru tey 75 í tali, so fíggjarkreppan hevur sett síni spor. Ung drekka ov illa Altsamt fleiri ungfólk í Grønlandi hava trupulleikar við rúsdrekka, og nú hava fyribyrgingarráðgevarnir í býnum Ilulissat gjørt av at taka stig til at venda gongdini. Sum tann fyrsti býurin í Grønlandi bjóðar Ilullissat ungum viðgerð ímóti rúsdrekkamisnýtslu, og ætlanin er at skipa eina viðgerðarstøð, sum skal hava eitt sokallað ferðalið av ráðgevum. Í hesum døgum er eitt serligt tiltak í Grønlandi, og málið er, at vika 18 skal vera alkoholfrí. Helga Nielsen, fyribyrgingarráðgevi og stigtakari til ta alkoholfríu vikuna, sigur við KNR, at børn og ung, sum byrja tíðliga at drekka og at roykja hasj, hava ofta trupulleikar heima við hús. • Svínakrím smittar mill­ um menniskju á sama hátt sum vanligt krím • Sjúkan kann viðgerast við medisini • Út frá teimum upplýs­ ingum, Statens Serum­ institut hevur í løtuni, eru allir danir og føroy­ ingar líka móttakilig fyri nýggja slagnum av krími, tá tað er eitt nýtt virus. • Eingin vandi er fyri at verða fongdur av nýggja H1N1­virusinum frá svínakjøti ella úrdráttum av svínakjøti. • Svínakrím er eitt nýtt virus, ið smittar millum menniskju. Tað er enn ikki staðfest í Danmark, men fleiri danir verða kannaðir fyri sjúkuna. Tað er staðfest í Spania. • Donsku heilsumyndug­ leikarnir vita enn ikki hvussu vandamikið svínakrím er. Í Meksiko eru fráboðaði ígerð í andaleiðina, lungna­ bruni og deyðsføll. Í USA og Kanada eru frá­ boðaði lin tekin um krím og einki deyðsfall. • Statens Seruminstitut mælir til, at tú er ansin og fylgir lokalum tilráð­ ingum, ferðast tú í lond­ um, har svínakrím er stað­ fest hjá menniskjum. • Heilsumálaráðharrin í ES, Androulla Vassiliou, mælir íbúgvum í evro­ peisku londunum frá óneyðugum ferðum til øki, ið eru ávirkaði av svínakrími. • Sjúkan kemur uppruna­ liga frá svínum, harav navnið. Í svíninum eru ílegur frá menniskja­ krími, fuglakrími og svínakrími blandað sam­ an til eitt nýtt svína­ krímsvirus týpa A H1N1. Kelda: Statens Seruminstitut Á einum stiga frá eitt til seks er svínakrím nú á stig 4, sigur heimsheilsustovnurin WHO. Hetta merkir at talan er um vaksandi smittu millum menniskju Svínakrím Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Talan er ikki um eina pande­ mi, ella heimsumfatandi far­ sótt. Men vandamikla svína­ krímið er nú ein so álvar­ som hóttan, at heimsheilsu­ stovnurin WHO í gjárkvøld­ ið hækkaði tilbúgvingar­ stigið frá 3 til 4. Hetta vátta keldur í Geneve fyri tíðinda­ stovuni Reuters. Stig fýra og stig fimm merkja, at sjúkan breiðir seg frá menniskja til menn­ iskja. Til tess at røkka hægsta tilbúgvingarstigi­ num, skulu størri útbrot verða staðfest í fleiri ymisk­ um økjum í heiminum. Enn er tað bara í Meksiko, at talan hevur verið um eitt størri útbrot. Her eru fyri­ bils 153 hildin verða deyð av virusinum, meðan upp­ aftur 1600 møguliga eru fongd. WHO hækkar tilbúgvingarstigið Um svínakrím Tilburðir av svína­ krími eru nú eisini staðfestir í bæði Ísrael og Ný Sælandi. Sostatt eru tveir nýggir heimspartar fongdir av svínakrími, umframt Norður­ og Suðuramerika og Evropa Svínakrím Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Tilburðirnir av svínakrími halda áfram at breiða seg kring heimin. Tíðliga í morgun komu boð av einum sjúkrahúsi í Tel Aviv í Ísrael, at ein til­ burður varð staðfestur har. Eisini er ein tilburður nú staðfestur í Ný Sælandi. Sostatt er svínakrím nú staðfest í fimm av teimum sjey heimspørtunum. Enn eru eingi deyðsføll av farsóttini uttanfyri Meks­ iko, men tilburðir eru higar­ til staðfestir í USA, Skot­ landi, Spania, Ísrael og Ný­ sælandi, umframt at illgruni er um tilburðir í nógv fleiri londum. Í USA eru 50 tilburðir staðfestir, seks í Kanada, tvey í Skotlandi, ein í Spania og ein í Moskva. Hetta fekk fyrr í dag heims­ heilsustovnin WTO at hækka tilbúgvingarstigið til 4 á stiganum. Nú eru tilburðir eisini staðfestir í Ísrael og Ný Sæ­ landi. Verður tikið í álvara. Myndugleikar kring heimin fylgja sera væl við gongdini. Danski forsætisráðharrin, Lars Løkke Rasmussen, gjørdi nógv burturúr svína­ kríminum á einum tíðinda­ fundi í dag. Hann mælti øllum dønum at taka tað við ró, og vissaði um at støðan er fullkomiliga undir tamarhaldi. ­Donsku myndugleikarnir hava sterkt eftirlit við hesi sakini, segði Lars Løkke Rasmussen á tíðindafundi í dag. ­ Eg eri als ikki í iva um at danir stúra. Tað er tí er taki hetta upp. Spurningurin er so, um tað er heilsufaklig orsøk til at stúra tað stóra. Til tað vil eg siga, at soleiðis, sum mær er kunn­ ugt, er metingin, at kríms­ lagið, vit tosa um, er til at halda tamarhald á, sigur forsætisráðharrin. Myndugleikar aðrastaðni í heiminum mæla ikki fólki frá at ferðast til londini, men biðja tey umhugsa ferð­ ina og tilráðingin er ikki at fara, uttan at tað er neyð­ ugt. Koppingarevni á veg Í løtuni er einki koppingar­ evni móti svínakrími, ið er eitt heilt nýtt slag av virus, ið er sameint av fleiri ymisk­ um virusgenum. Í danska Sunheldsstyrelsen vænta tey, at tað fara at ganga 2 til 3 mánaðir, áðrenn ein kopp­ seting er klár. Til tá verða sjúk viðgjørd við Tamiflu. ­ Við at gera aggressivar royndi vóna vit at byrgja fyri smittubreiðsluni í Danmark, soleiðis at vit kunnu halda eini farsótt burturfrá og náa at fáa koppsetingina klára, sigur næstformaðurin í Pandemibólkinum hjá Sun­ hedsstyrelsen, Else Smith, við tíðindastovuna Ritzau mánadagin. Í gjár segði landsapotekar­ in, Heri Mørkøre, við Sosial­ in, at Føroyar hava ríkiligt av heilivági móti slíkum sóttum, eisini Tamiflu, ið verður nýtt móti svínakrími. Svínakrím breiðir seg enn meira Óttin veksur samstundis sum tilbúgvingarstigið verður hækkað. Kring allan heimin eru tilbúgvingar til reiðar og fyribyrgjandi tiltøk sett í verk Her sæst hvar tilburðirnir av svínakrími eru staðfestir. Ljósareyðu merkini eru tilburðir undir illgruna. Viólbláu merkini eru staðfestir tilburðir. Gulu merkini eru avsannaðir tilburðir. Deyðsføll mangla prikki í miðjuni